ورزش بانوان

ورزش چه تاثیری در بانوان دارد

    از آنجا كه بر روي ورزشكاران زن تحقيقات دقيق و گسترده اي صورت نگرفته است ، يك اتفاق نظر كلي در مورد سطح عملكرد آنها وجود ندارد...

 وجود اختلافات فيزيولوژيك و نيز ساختاري بين جنس زن و مرد هم مزيد بر علت شده است. اما با توجه به آنچه كه تا به امروز مي دانيم، به تعدادي از خصوصيات و ويژگي هاي جنس مونث در ارتباط با ورزش و فعاليت بدني اشاره مي كنيم. اگر چه بر اساس نظر سنجي ها اكثر ورزشكاران زن معتقد به افت عملكرد بدني در جريان دوران قاعدگي هستند، اما از لحاظ فيزيكي زناني بوده اند كه در طي زمان قاعدگي قادر به شكستن ركوردهاي جهاني شده اند.فعاليت ورزشي شديد باعث كاستن سطح استروژن خون مي شود، اما لزوماً روي سطح عملكرد بدني اثري نمي گذارد.در تمرينات با شدت برابر، اختلافي در ميزان بروز آسيب هاي ناشي از ورزش در زن و مرد ديده نمي شود.قرص هاي ضد بارداري احتمالاً سبب تغييرات چشمگير فيزيولوژيك در بدن زن مي شوند، اما تاثير عمده اي روي عملكرد فرد نخواهند گذاشت.حاملگي در 2 تا 3 ماه اول، اثر منفي روي عملكرد نمي گذارد، لابد مي دانيد در المپيك سال 1956 ملبورن، 3 تن از برندگان مدال طلا حامله بودند. ورزش سبب بهبود دانسيته (تراكم) استخواني زنان نمي شود بلكه فقط سبب حفظ آن مي گردد. در صورت مصرف مقادير كافي كلسيم، ورزش احتمالاً در شكل گيري استخوان هاي قويتر كمك خواهد كرد. هيچ محدوديت سني براي شركت در ورزش هاي استقامتي وجود ندارد. حتي زنان 80 ساله هم توانايي شركت منظم در دوهاي ماراتن را دارند، گرچه مدت زمان طي شده بيشتر خواهد بود. دقيقاً معلوم نيست كه آيا زنان سريع تر مي دوند يا مردان، فقط مي دانيم كه در ازاي هر دهه عمر، زنان توانايي سرعت بخشي در دويدن به ميزان 14 متر در دقيقه دارند. در حالي كه اين رقم براي مردان 7 متر در دقيقه است، البته با توجه به اختلافات فيزيكي به نظر نمي رسد كه زنان توانايي غلبه بر مردان در مسافت هاي كوتاه را داشته باشند. اما عكس اين موضوع در دوهاي در مسافت طولاني صدق مي كند كه به نظر مي رسد به علت چربي بالاتر موجود در بدن زنان است كه به عنوان منبع انرژي عمل مي كند. به علاوه تعريق ران در دماهاي بالاتر، سبب حفظ و نگهداري بيشتر آب بدن خواهد شد.

    بله ، اين اختلافات در زمينه سيستم اسكلتي و عوامل بيومكانيكي نمود دارند. ورزشكاران زن به طور معمول (ولي نه هميشه) كوچكتر و كوتاهتر بوده، لگني پهن تر دارند، زانوها به داخل متمايل شده و ساق پاها انحناي كمتري دارند. اين خصوصيات از جمله مواردي است كه احتمال ايجاد بعضي از آسيب ها مانند دردهاي كشككي - راني را بالا مي برد. ورزشكاران زن درصد بالاتري از چربي بدن داشته و حدود 30 درصد قدرت عضلاني كمتري نسبت به مردان دارند كه خصوصاً مربوط به اندام فوقاني است. اما در هر صورت به رشته ورزشي خاص است تا اينكه جنسي خاص عاملشان باشد.

    تمرينات منظم ورزشي داراي فوايد مشابهي در زنان و مردان است، يعني كاهش فشار خون، پايين آوردن تعداد ضربان قلب و افزايش ظرفيت هوازي همراه با كاهش درصد چربي بدن،تمام موارد فوق به پيشگيري از آترواسكلروز و بيماريهاي قلبي كمك مي كنند. به علاوه ورزش هاي توام با اعمال وزن روي بدن، سبب تقويت استخوان ها و جلوگيري از پوكي استخوان مي شوند.

    زماني تصور مي شد كه ورزش شديد به سيستم توليد مثل زنان آسيب وارد مي كند در ضمن عقيده داشتند كه زنان خصوصا در جريان عادت ماهيانه نبايد ورزش كنند. امروزه خلاف هر دوي اين موارد ثابت شده است.

    ورزشكاران زن مستعد اختلالات قاعدگي از جمله تاخير در شروع آن، فقدان اوليه و ثانويه، افزايش فاصله بين دو سيكل قاعدگي و فقدان تخمك گذاري مي باشند. مثلا فقدان قاعدگي در 3 تا 5 درصد كل جمعيت رخ مي دهد. اما در 15 تا 60 درصد زنان ورزشكار مشاهده مي شود. از جمله علل آن وزن پايين بدن،از دست دادن سريع وزن ، شروع سريع ورزش هاي سنگين، تغذيه ناكافي در مقايسه با احتياج به انرژي و وجود استرس هاي فيزيكي و رواني است.

    در صورت فقدان قاعدگي به مدت طولاني، خطر كاهش دانسيته استخواني و ايجاد پوكي استخوان زودرس وجود دارد به نظر مي رسد ساير اختلالات قاعدگي ناشي از ورزش هم در كاهش دانسيته استخوان در دراز مدت موثر باشد. فقدان هورمون استروژن، لااقل به صورت تئوريك سبب بالا رفتن چربي هاي خون و ايجاد آتروسكلروز زودرس مي شود پس درمان مناسب اختلالات قاعدگي اهميت بسزايي دارد.

    در كل، روش هاي متعددي براي جلوگيري از بارداري وجود دارد. يكي از قابل پذيرش ترين اين روش ها، استفاده از قرص هاي ضد بارداري است كه با توجه به نسل جديد آنها كه داراي تعادل مناسبي از هورمون هاي استروژن و پروژسترون است داراي عوارض كمتري مي باشند. از جمله فوايد ديگر آنان مي توان به رفع علائم دردناك پيش از شروع قاعدگي، كاهش آني فقر آهن، ضايعات خوش خيم سينه، بيماري هاي التهابي لگن، كيست هاي تخمداني و رماتيسم مفصلي اشاره كرد. به هر حال در صورت نياز از طريق مشاوره با پزشك نوع و نحوه مصرف دارو معلوم خواهد شد.

    انجام تمرينات منظم بدني در طي حاملگي سبب بهبود خواب، بالا رفتن حس اعتماد به نفس، كاهش شدت و يا بروز درد كمر و وريدهاي واريسي، جلوگيري از افزايش بيش از حد وزن و حفظ سطح آمادگي بدني مادر مي شود. اگر چه از لحاظ تئوريك ورزش شديد در جريان حاملگي مي تواند سبب ايجاد آسيب هايي به نوزاد و يا مادر شود با توجه به تحقيقات انجام شده لزومي به كاهش شدت وزن در زن باردار حس نمي شود.چه ورزش هايي در يك حاملگي سالم و بي خطر توصيه مي شوند؟ از انجام چه ورزش هايي بايد خودداري كرد؟ آيا شكل ورزش براي تمام زنان باردار يكسان است؟در جريان حاملگي، ورزش هاي با شدت كم تا متوسط انجام مي شود، ورزش منظم (حداقل 3 بار در هفته) به شكل هاي مقطع ترجيح داده مي شود.بعد از سه ماه اول حاملگي از ورزش در حالت خوابيده به پشت خودداري ورزند. چرا كه اين حالت سبب كاهش برونده قلبي در بعضي زنان مي شود. در ضمن دوره هاي طولاني مدت ايستادن هم توصيه نمي شود.در صورت احساس خستگي بايد ورزش را قطع كنند. اصولاً فعاليت تا حدي توصيه مي شود كه به خستگي نينجامد. ورزش هاي بدون وزنه مثل دوچرخه سواري و شنا با حداقل خطر آسيب به مادر و جنين همراه بوده و مي توانند تا پايان دوران حاملگي ادامه يابند.انجام هرگونه ورزش كه با خطر برخورد ضربه و آسيب به شكم همراه باشد، ممنوع است. خصوصاً در سه ماه آخر حاملگي، با توجه به وزن رحم حامله و نيز اضافه وزن، مادر بايد مراقب از دست دادن تعادل بدن، ناشي از تغيير در محور ثقل باشد.بايد رژيم غذايي مناسب در جريان حاملگي و ورزش تامين شود، به علاوه تامين آب مورد نياز بدن داراي اهميت است.ورزش هاي دوران حاملگي وابسته به وضعيت هر فرد تفاوت خواهد كرد. نوع اين ورزش ها بسته به سطح آمادگي بدني قبلي خانم باردار، وضعيت پزشكي وي، در دسترس بودن وسايل تمريني و ترجيح خود وي است.قطع ورزش در صورت وجود هر يك از علائم زير توصيه مي شود، تنگي نفس، سردرد، ضعف عضلاني، تهوع، خستگي، درد قفسه سينه، درد پشت، درد لگن، اشكال در راه رفتن، كاهش فعاليت جنين، انقباضات متوالي رحم، خونريزي از واژن و ترشح مايع آمنيوتيك.منع مطلق انجام ورزش در حين حاملگي شامل موارد زير است: خونريزي هاي اخير رحمي، ديسترس جنيني، بيماري هاي قلبي، سابقه سقط يا زايمان زودرس (بيش از يكبار)، فشار خون حاملگي، ديابت و بيماري كليوي كنترل نشده، پارگي اخير پرده ها. از شيرجه زدن در آب، رفتن به مكان هاي با ارتفاع زياد و اكسيژن كم، شنا در آب بسيار گرم يا بسيار سرد و اسكي روي آب نيز خودداري شود.