اقتصادی

خبرگزاري آريا-   طرح ادغام وزارتخانه‌ها و کاهش تعداد آنها به 17 که در قانون برنامه پنجم توسعه به دولت تکليف شده است، درحالي روزهاي اجرايي شدن را مي‌گذراند که بررسي‌هاي تاريخي نشان از فراز و نشيب فراوان اين گونه طرح‌ها از دوره قاجاريه تاکنون دارد.
به گزارش سرويس اقتصادي آريا، داستان ادغام وزارتخانه‌ها از دوره قاجاريه تاکنون موضوع مهمي در چينش دستگاه‌هاي اجرايي کشور بوده و اختلاف 21 تايي تعداد وزارتخانه‌ها از کم‌ترين تا بيشترين تعداد آن‌ها در تاريخ کشور، نشان دهنده اين موضوع است.
کم‌‎ترين تعداد وزارتخانه‌ها در تاريخ ايران 3 وزارتخانه و مربوط به دوره رئيس الوزرايي "ميرزامحمد شفيع مازندراني" در ابتداي دوران قاجار و بيشترين آن با تعداد 24 وزارتخانه بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در دورا ن دفاع مقدس و نخست وزيري ميرحسين موسوي، اتفاق افتاده است.
در ادامه اين گزارش روند و سير تطور تغيِير در تعداد و عناوين وزارتخانه ‌ها به تفکيک سال، دوره‌ها و وزيران اول دولت‌هاي مختلف، براساس جداول مربوط به هر دوره آمده است؛

 
عصر قاجار
عصر قاجار به دلايل متعددي از مهمترين اعصار ايران در صد سال اخير است. اتفاق‌هاي گسترده سياسي، اجتماعي و اقتصادي در اين دوره، توجه به حيات اجتماعي و نظام حکومتي را در چارچوب تحولات و تغييرات مختلف به دنبال داشته است.
ساماندهي نظام اداري و تشکيل وزارتخانه‌ها براي اداره امور تخصصي کشور در زمان پادشاهان قاجاري، گسترش يافته و بسياري از وزارتخانه‌هاي مهم کشور مانند وزارت امورخاجه، اطلاعات و حتي صنايع و معادن و . . .  ريشه در اين دوره تاريخي دارند.
رشد علوم و فنون در اين دوره به همت اميرکبير، همزمان با گسترش دانش سياسي، دستگاه اداري منظمي را براي اداره کشور فراهم کرده بود و اگرچه برخي از وزارتخانه‌ها در آن دوره جنبه تشريفاتي داشت و يا برخي انتصاب‌ها در آنها براساس رابطه فاميلي بود، اما تقسيم‌بندي مديريت کشور به حوزه‌هاي تخصصي، الگوي نظام‌مندي براي دستگاه‌هاي حکومتي وقت، تعريف کرد.
در دوران قاجار، هم‌زمان با انتصاب ميرزا حسين خان سپهسالار به رياست شوراي دولت، تعداد وزراتخانه‌ها از 7 به 14 افزايش مي‌يابد و اين در حالي است که تنها يک سال بعد از اين اتفاق، وي دوباره تعداد وزارتخانه‌ها را به 9 کاهش مي‌دهد، به‌طوري که روال کاهش وزارتخانه‌ها پس از وي و از سوي وزيران مختار دربار ادامه داشته وبه 6 وزارتخانه‌ هم رسيده است.
اما ميرزا علي اصغرخان امين السلطان، چند سال در سال‌هاي پاياني دوران قاجار، با يک جهش يک‌باره شمار وزارتخانه‌ها را به 18 مي‌رساند، به طوري که برخي از اين وزارتخانه‌ها بدون استقلال تخصصي، هم‌پوشاني بسياري در کارکرد داشتند.
در عصر قاجار غير از وزارتخانه‌هايي مانند تلگراف، ماليه، علوم، خارجه و جنگ که تقريبا در همه دولت‌ها جايگاه ثابتي داشته اند، ديگر وزارتخانه‌ها بر حسب اراده وزيران ارشد، تشکيل شده‌اند و در دوره بعدي حذف شده‌اند.
شکل زير، چينش دقيق وزارت‌خانه‌هاي عصر قاجار را به تفکيک سال و دوره‌هاي مختلف صدراعظمي افراد، نشان مي‌دهد که به خوبي مي‌توان اولويت دولت‌هاي مختلف، تعداد و عنوان وزارت‌خانه‌ها را در اين دوره از نظر گذراند.