پاسخ به:اخبار بازار سرمايه
شنبه 3 اردیبهشت 1390 7:50 PM
از سوي دولت
سند راهبرد ملي توسعه صادرات غيرنفتي کشور ابلاغ شد
خبرگزاري موج - سند راهبرد ملي توسعه صادرات غيرنفتي کشور که حاوي وظايف بخشهاي مختلف با هدف توسعه و حمايت از صادرات غيرنفتي در طول برنامه پنجم توسعه در جهت تحقق اهداف سياستهاي کلي نظام در کاهش وابستگي دولت به نفت ميباشد، از سوي دولت تصويب شد.
به گزارش موج به نقل از پايگاه اطلاعرساني دولت، وزيران عضو کارگروه صادرات کشور در جلسه مورخ 10/12/1389 به استناد اصل يکصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، سند راهبرد ملي توسعه صادرات غيرنفتي کشور را به تصويب رساندند.
بر اساس اين مصوبه، دستگاههاي دولتي و غيردولتي موظفند ضمن هماهنگي با وزارت بازرگاني (سازمان توسعه تجارت ايران) نسبت به اجراي برنامهها و تکاليف مربوط اقدام نمايند. سازمان توسعه تجارت ايران در راستاي تحقق برنامههاي بخشي، گزارش عملکرد اجراي سند يادشده را هر شش ماه يکبار به کارگروه صادرات کشور ارائه نمايد.
اين تصويبنامه در تاريخ 15/1/1390 به تأييـد رئيسجمهور رسيده و 21/1/1390 از سوي معاون اول رئيسجمهور ابلاغ شده است.
متن کامل راهبرد ملي توسعه صادرات غيرنفتي کشور
مقدمه:
در راستاي دستيابي به افق چشمانداز بيست ساله کشور، سازمان توسعه تجارت ايران در اجراي بند2 مصوبه شماره 112153/44790 مورخ 23/5/1389 شوراي عالي توسعه صادرات غيرنفتي کشور، سند حاضر را که حاصل مطالعات و کارهاي گسترده قبلي و با در نظر داشتن اسناد بالادست نظير سياستهاي کلي ابلاغي مقام معظم رهبري، چشمانداز ايران 1404، سياستهاي کلي اجراي اصل 44 قانون اساسي، قوانين برنامه سوم و چهارم توسعه و به ويژه احکام قانون برنامه پنجم توسعه و ساير اسناد بالادست تنظيم نموده است.
1ـ چشمانداز و اهداف
1/1ـ چشمانداز صادرات غيرنفتي ايران
در چارچوب چشمانداز بيست ساله، مقرر است ج.ا.ايران با توجه به توانمنديها و ظرفيتهاي بالاي اقتصادي نسبت به افزايش سهم خود از تجارت جهاني حرکت نموده و به توازن تجاري در صادرات و واردات نايل آمده و داراي اقتصادي متنوع با سهم غالب بخش غيرنفتي و غيردولتي باشد، و بر راهبرد توسعه صادرات به ويژه در بخش خدمات و توليد محصولات با فنآوري بالا تأکيد گردد و نقش مديريتي ايران در توزيع و ترانزيت انرژي، افزايش فرصتهاي صادراتي، جذب سرمايه و فناوريهاي پيشرفته و کمک به استقرار نظام پولي، بانکي و بيمهاي مستقل با کمک کشورهاي منطقهاي و اسلامي و دوست با هدف کاهش وابستگي به سيستم پولي نظام سلطه محقق گردد.
2/1ـ اهداف بنيادين
1. دستيابي به سبد صادراتي و تنوع کالاها و خدمات و پايداري توسعه صادرات اقلام موجود.
2. ماندگاري و حفظ سهم در بازارها، دستيابي به تنوع بازارهاي صادراتي.
3. دستيابي به جايگاه بالاتر ج.ا.ايران در تجارت خارجي منطقه و سهم بالاتر تجارت ايران از جهان.
4. دستيابي به سهم متوازن، عادلانه و متناسب با مزيتها در صادرات استانهاي کشور.
5 . محيط مساعد صادرات کالاها و خدمات در سطح ملي.
6 . ارتقاء سطح رقابتمندي کالاها و خدمات صادراتي.
7. دستيابي به خدمات پيشرفته و رقابتي پشتيباني صادرات.
8 . دستيبابي به بنگاههاي شايسته صادراتي و در کلاس جهاني.
9. تلاش جهت تحقق اهداف کمي تعيينشده در برنامه پنجم.
3/1ـ سياستهاي کلي ابلاغي مقام معظم رهبري مرتبط با صادرات در برنامه پنجم توسعه (1394ـ 1390)
• تأکيد بر راهبرد توسعه صادرات به ويژه در بخش خدمات با فناوري بالا به نحوي که کسري تراز بازرگاني بدون نفت کاهش يافته و توازن در تجارت خدمات ايجاد گردد.
• ارتقاء نقش مديريتي ايران در توزيع و ترانزيت انرژي، افزايش فرصتهاي صادراتي، جذب سرمايه و فناوريهاي پيشرفته و کمک به استقرار نظام پولي، بانکي و بيمهاي مستقل با کمک کشورهاي منطقهاي و اسلامي و دوست با هدف کاهش وابستگي به سيستم پولي نظام سلطه.
• گسترش همهجانبه همکاري با کشورهاي منطقه جنوب غربي آسيا در تجارت، سرمايهگذاري و فناوري.
حضور فعال و هدفمند در سازمانهاي بينالمللي و منطقهاي و تلاش براي ايجاد تحول در رويههاي موجود براساس ارزشهاي اسلامي.
2ـ تحليل نقاط قوت، ضعف، چالشها و فرصتها
تحليل نقاط قوت و ضعف صادراتي و تجارت خارجي ايران طي کار گسترده تفصيلي از 26 زاويه انجام گرديده که در اسناد پشتيبان سند موجود است. به طور خلاصه ميتوان مهمترين فرصتها، تهديدهاي محيطي و نقاط ضعف و قوت صادرات غيرنفتي را به شرح زير برشمرد:
1/2ـ قوتها، ضعفها، چالشها و فرصتها
محيط اجتماعي و فرهنگي صادرات
• افزايش اندازه و ترکيب نيروهاي انساني متخصص در رشتههاي مختلف شاغل به کار در بنگاههاي کشور
• ناکافي بودن توجه به ارتقاي دانش و فرهنگ صادراتي در جامعه
فنآوري در سطح ملي
• ارتقاء علوم و فنون و فنآوري در برخي از رشتهها در سطح بنگاهها
• اتکاء بخشي از صادرات کشور به محصولات پايه و کمتر فرآوريشده
قوانين و مقررات و سياستهاي تجاري در سطح ملي
• تعدد مراکز تصميمگيري در امر تجارت خارجي و کم توجهي به نقش کليدي سازمان توسعه تجارت
رقابتمندي اقتصاد ملي
• اندازه داراييهاي در اختيار بنگاههاي دولتي، خصوصي و تعاوني
• منابع مالي محدود جهت سرمايهگذاري و توليد بخش غيردولتي
• جاگيري رقباي قدرتمند در اغلب بازارهاي جهاني
• رشد مستمر قيمت تمامشده
زيرساختهاي عمومي مناسب صادرات
• توسعه مهارتهاي مديريتي در بخشهاي صنعتي، برخي بخشهاي خدماتي و ساير زيربخشها
• سرمايهگذاري غيرمکفي براي ايجاد زيرساختهاي لازم جهت بهرهگيري از توانمنديهاي ترانزيتي کشور
زيرساختهاي تخصصي صادرات کالاها و خدمات
• کسب تجربه بازاريابي صادرات در بخشي از بنگاههاي فعال
• ضعف يکپارچگي سياستهاي تجاري (مناطق آزاد، بازارچهها، کالاي همراه مسافر و اختلالهاي ناشي از جريانهاي غيررسمي تجارت)
• منابع گسترده طبيعي، ظرفيتسازي انساني، بازارهاي پيراموني
لجستيک تجارت و ترويج تجارت
• مشارکت در بسياري از نمايشگاهها در کشورهاي منتخب
• ضعف در کاربرد تکنولوژيهاي پيشرفته ارتباطي و اطلاعاتي در رديابي، يکپارچهسازي سيستمهاي حمل و نقل، ترانزيت و گمرک
• بهبود کيفيت کاتالوگها و ابزارهاي مختلف بازاريابي
تأمين مالي صادرات، خدمات بانکي موردنياز براي صادرات کالاها و خدمات
• ناهماهنگي سياستهاي ارزي و پولي و مالي کشور با اهداف توسعه صادرات در برخي مقاطع
• تحريمهاي بينالمللي
مديريت کيفيت صادرات کالاها و خدمات ايران و انطباق محصول
• توجه به تحقيق و توسعه در برخي بنگاههاي صنعتي و خدماتي
• ضعف در توليد براي صادرات، و تدوين طرحهاي توجيه فني و اقتصادي عمدتاً براساس بازارهاي داخلي و نه صادراتي
• گستردگي و تنوع بازارهاي پيراموني و تنوع تقاضا و روبهرشدبودن اغلب آنها و منابع غني، زير ساختهاي ايجادشده و ظرفيتسازي عمراني فني، انساني، اطلاعاتي در کشور
بستهبندي کالاهاي صادراتي ايران
• ضعف در طراحي بستهبندي محصولات جديد صادراتي متناسب با نيازهاي بازارهاي جهاني
مديريت اطلاعات تجارت خارجي
• توسعه کمي و کيفي سيستمهاي اطلاعات تجارت و شبکهها
بنگاههاي شايسته صادراتي
• وجود تعداد زيادي بنگاههاي فعال دررشتههاي صنعت، معدن، کشاورزي و خدمات
• ضعف بهرهوري و عوامل دروني بنگاهها به خصوص بنگاههاي کوچک و متوسط اعم از: مديريتي، مالي، بازاريابي، نيروي انساني، عملياتي، تحقيق و توسعه
• کوچک بودن مقياس توليد و عمليات بنگاهها عموماً در سطح ملي بويژه در سطح منطقهاي و جهاني
• جاگيري تدريجي برخي از بنگاهها در بازارهاي جهاني (پتروشيمي و...)
• فقدان يا ضعف نام و نشانهاي بنگاهها و محصولات ايران در تقريباً تمامي بازارهاي جهان
وضعيت صادرات کالاها و خدمات صادراتي فعلي
• پايينبودن سودآوري نسبي زيربخشهاي اقتصادي « قابل تجارت خارجي» نسبت به « غيرقابل تجارت خارجي»
• شمار زياد محصولات (کالا و خدمات) توليد داخلي در زمينههاي متنوع
تنوع بخشي به ظرفيتهاي صادراتي کشور و توليد کالاها و خدمات جديد صادراتي
• ظرفيتهاي طراحي، مهندسي، برنامهريزي، نصب، راهاندازي، توليد و...
• ضعف مناسبات دوربرد تأمينکننده ـ مشتري با کانالهاي توزيع و مشتريان در بازارهاي صادرات
وضعيت ماندگاري در بازارها و تنوع بازارهاي صادراتي کالاها و خدمات ايران و روابط اقتصادي کشور
• گسترش ارتباطات بازاريابي با بسياري از بازارهاي پيراموني و توسعه روابط اقتصادي تجاري ج.ا.ايران با بسياري از کشورها به ويژه کشورهاي اسلامي
• ضعف در توانايي انطباق محصول براساس تحقيق و توسعه بازار صادراتي، محصول و فرايند به عنوان يکي از عوامل کليدي موفقيت در بازارهاي صادراتي
• تاثير پيامدهاي برخي متغيرهاي کلان اقتصادي بر صادرات
• ضعف در دسترسي به بازارهاي بزرگ و پيشرفته
2/2ـ چالشهاي جديد
• پيامدهاي اجراي قانون هدفمندکردن يارانهها بر قيمت تمامشده
• اثرات بحران مالي و اقتصاد جهاني در صورت تداوم
• اثرات تحريمهاي بينالمللي
3/2ـ الزامات دستيابي به اهداف:
• تداوم و تخصيص مشوقهاي صادراتي
• تداوم حمايتهاي ترويجي صادرات به روال سالهاي گذشته
• تداوم سياستهاي حمايتي دولت از صادرات غيرنفتي
• تداوم جذابيت صادرات در حد فعلي
• واقعي شدن نرخ ارز
• تورم يک رقمي
3ـ راهبردهاي اصلي و فرعي توسعه صادرات غيرنفتي
الف) رئوس
1/3ـ راهبردها و سياستهاي مربوط به مساعدسازي محيط اجتماعي و فرهنگي صادرات
• فرهنگسازي صادرات
• نهادينهسازي ارزشهاي صادراتي (نشانها، علايم، مدالها و...)
• آموزش عمومي مباحث مرتبط با صادرات
2/3ـ راهبردها و سياستهاي مربوط به ارتقاء فنآوري در سطح ملي
3/3ـ راهبردهاي قانوني و مقرراتي و سياستهاي تجاري در سطح ملي
• قوانين و مقررات مرتبط با مباحث اقتصادي و به ويژه تجارت (قانون تجارت، قانون گمرک، قانون کار و...)
• تنظيم سياستهاي تجاري سازگار با راهبرد توسعه صادرات
4/3ـ راهبردها و سياستهاي رقابتمندي اقتصاد ملي
• خصوصيسازي و رقابت
• سرمايهگذاري خارجي
• سياستهاي پولي و مالي
• انطباق سياست ارزي با الزامات بخش صادرات
• بهرهوري
• مباحث عمومي رقابتمندي صادرات کالاها و خدمات
• کاهش قيمت تمامشده صادرات کالاها و خدمات
• بازنگري، اصلاح و طراحي مجدد مشوقهاي صادراتي با هدف تسهيل، روانسازي و افزايش اثربخشي مشوقها
5/3ـ راهبردهاي توسعه و ارتقاء زيرساختهاي عمومي مناسب صادرات
• شبکه حمل و نقل
• شبکههاي ارتباطي و مخابراتي
• ارتقاء زيرساختهاي گمرکي
6/3ـ راهبردهاي ايجاد، توسعه، تجهيز و بهبود زيرساختهاي تخصصي صادرات کالاها و خدمات
• آمايش سرزميني تجارت
• مباحث عملياتي صادرات (حمل و نقل صادراتي و...)
• مناطق آزاد تجاري و صنعتي، ويژه اقتصادي
7/3ـ راهبردهاي ترويج، تسهيل و لجستيک تجارت
• ترويج تجارت
• تسهيل تجارت
• لجستيک تجارت
8/3ـ راهبردهاي تامين مالي صادرات، خدمات بانکي موردنياز براي صادرات کالاها و خدمات
• رقابتينمودن خدمات بانکي
• تامين مالي صادرات
• خطوط اعتباري
• ارتقاء ، بهبود نظام بانکي پشتيباني صادرات
• بازگشايي بخش خدمات مالي و بانکي و اتصال بازارهاي پولي و سرمايه داخلي و خارجي
9/3ـ راهبردهاي توسعه بيمههاي صادراتي و سرمايهگذاري
• بيمههاي صادراتي
10/3ـ راهبردهاي مديريت کيفيت صادرات کالاها و خدمات ايران
11/3ـ راهبردهاي ارتقاء بستهبندي کالاهاي صادراتي ايران
• فرهنگسازي بستهبندي
• هوشمندي بستهبندي صادراتي
• رويدادهاي مرتبط با بستهبندي
• کاهش هزينههاي تأمين فنآوري، ماشينآلات و مواد بستهبندي
12/3ـ راهبردهاي مديريت اطلاعات تجارت خارجي
• مديريت اطلاعات تجارت خارجي
• آمار تجارت خارجي
• دايرکتوريها
• بانکهاي اطلاعاتي
• تجارت الکترونيک به عنوان توانمندسازي و به منزله بازار
• سايتهاي اينترنتي دستگاه و بنگاهها
• اطلاعرساني تجاري
• نرمافزارها
13/3ـ راهبردهاي توسعه بنگاههاي شايسته صادراتي
• سهم غالب بخش غيردولتي و دستيابي به بخش خصوصي توانمند در صادرات و توليد
• تجديد ساختار بنگاهها
• کمک به کاهش و رفع نقاط ضعف و تقويت نقاط قوت بنگاههاي صادراتي
• يکپارچهسازي بنگاههاي کوچک و متوسط
• اتاقهاي بازرگاني و صنايع و معادن، تعاون، تشکلهاي صادراتي
14/3ـ راهبردهاي توسعه صادرات کالاها و خدمات صادراتي فعلي
15/3ـ راهبردهاي تنوعبخشي به ظرفيتهاي صادراتي کشور و توليد کالاها و خدمات جديد صادراتي
• توليد کالاهاي صادراتي جديد
• توسعه صادرات انواع خدمات
• حرکت در جهت ارتقاء ارزش افزوده کالاها و خدمات صادراتي
• تأسيس، ارتقاء و بهبود واحدهاي فرآوري، بستهبندي، سورتينگ...
• توسعه صادرات براساس حرکات راهبردي بنگاههاي ايراني
• تشويق و جذب سرمايهگذاريهاي مستقيم خارجي صادراتگراي غيرنفتي
• هدايت سرمايهگذاريهاي داخلي به فعاليتهاي صادراتي و مرتبط با صادرات
16/3ـ راهبردهاي ماندگاري در بازارها و تنوع بازارهاي صادراتي کالاها و خدمات ايران
• تحقيقات بازارهاي صادراتي
• برنامههاي راهبردي بازاريابي و توصيههاي محصول ـ بازار
• حفظ و افزايش سهم بازار (محصولات فعلي در بازارهاي فعلي)
• تنوعبخشي به بازارهاي صادراتي
• رويدادهاي بازاريابي و تجاري
• نمايشگاهها و جشنوارهها
• هيأتهاي تجاري، بازاريابي، سرمايهگذاري، حقيقتياب
• ساير رويدادهاي مرتبط با تجارت
• تبليغات و نام و نشانها
• اتاقهاي مشترک، تشکلهاي تجار ايراني مقيم خارج
• حضور فيزيکي دايمي در بازارهاي صادراتي
• آموزشهاي تخصصي بازاريابي
• خدمات تخصصي بازاريابي صادراتي
17/3ـ راهبردهاي توسعه روابط اقتصادي و تجاري دوجانبه و چندجانبه و توسعه زيرساختهاي تجارت ايران و ساير کشورها
• موافقتنامههاي دوجانبه
• چندجانبه، منطقهاي و بلوکبنديها
• سازمانها و مجامع بينالمللي مرتبط با تجارت
• توسعه تجارت بين کشورهاي اسلامي
• ارتقا و بهبود مبادلات مرزي با کشورهاي همسايه
• پيشبيني موضوعات موثر بر توسعه صادرات در موافقتنامههاي دوجانبه و چندجانبه براساس چارچوبهاي جهاني
• سازمان جهاني تجارت
18/3ـ راهبردهاي توسعه صادرات استانها
• سياستگذاري و برنامههاي راهبردي
• مزيتهاي استاني
• نظارت بر اجراي طرح « هدايت صادرات» در استانها
• اجراي برنامه راهبردي استانها
19/3ـ راهبردها و برنامههاي توسعه بخش تعاون
• رشد پايدار توسعه صادرات محور
• برخورداري از زيرساختهاي تسهيلکننده
• توانمنديسازي تعاونيهاي کشور در امر صادرات
• گسترش رقابتپذيري محصولات و خدمات
• کاهش ريسک صادرات
20/3ـ راهبردهاي مقابله با تحريمهاي بينالمللي و پيامدهاي آن بر صادرات غيرنفتي
• شکستن فضاي تحريمها عليه ج.ا.ايران
• راهبردهاي تبديل تهديدها به فرصتها
21/3ـ راهبردهاي حمايتي صادرات در اجراي هدفمندسازي يارانهها
22/3ـ راهبردهاي پيشنهادي در بحران مالي جهان
23/3ـ راهبردهاي پيشنهادي جديد در اجراي احکام قانون برنامه پنجم
ب) اولويتهاي پيشنهادي در راهبردها
• انطباق سياست ارزي با الزامات بخش صادرات
• مباحث عمومي رقابتمندي صادرات کالاها و خدمات
• بازنگري، اصلاح و طراحي مجدد مشوقهاي صادراتي با هدف تسهيل، روانسازي و افزايش اثربخشي مشوقها
• تسهيل تجارت
• رقابتي نمودن خدمات بانکي
• پيوند بازارهاي پولي و مالي و سرمايه داخلي و خارجي
• توليد کالاهاي صادراتي جديد
• هدايت سرمايهگذاريهاي داخلي به فعاليتهاي صادراتي و مرتبط با صادرات
• تشويق و جذب سرمايهگذاريهاي مستقيم خارجي صادراتگراي غيرنفتي
• برنامههاي راهبردي بازاريابي و توصيههاي محصول ـ بازار
• مزيتهاي استاني
• شکستن فضاي تحريمها عليه ج.ا.ايران
• راهبردهاي تبديل تهديدها به فرصتها
4 - اهداف کمي
در اين بخش، اهداف کمي صادرات غيرنفتي در 5 سال برنامه پنجم بر حسب سهم بخشهاي مختلف کالايي، اهداف ساليانه، اهداف صادرات خدمات و تفکيک قارهها تعيين شده است.
5 ـ برنامههاي اجرايي و اقدامات مشخص
کليه دستگاههاي اجرايي مندرج در اين سند موظفند برنامههاي رهبردي و اجرايي خود و اقدامات مشخص در اجراي راهبردها را حداکثر تا سه ماه ارايه نمايند.
6 ـ احکام قانوني
مطابق احکام بخش تجارت در قانون برنامه پنجم توسعه.
7ـ اجرا و تقسيم کار ملي
در اجراي سند راهبرد ملي صادرات غيرنفتي، کليه دستگاههاي اجرايي و نهادها در بخشهاي دولتي، خصوصي و تعاوني مشارکت خواهندنمود.
8 ـ ارزيابي و نظارت بر اجرا:
وزارت بازرگاني موظف است حداکثر ظرف سه ماه، ساز و کارهاي ارزيابي و نظارت بر اجرا و آييننامه ارزيابي، نظارت و پايش تجارت خارجي ج.ا.ايران را ارايه نمايد.
