اخبار ایران و جهان

فرارو- اسکلت ساختمان عظیمی که قرار است به یکی از بزرگترین نیروگاههای هسته ای جهان تبدیل شود، به آرامی در امتداد سواحل جنوب شرق چین در حال شکل گیری است، درست در حاشیه شهر شلوغ هنگ کنگ. تاسیسات دیگر مربوط به نیروگاه نیز در همان نزدیکی در دست ساختمان است.

به گزارش سرویس بین الملل فرارو؛ همانند نیروگاه «فوکوشیما دائیچی» ژاپن، این نیروگاه نیز در فاصله چندصد مایلی یکی از گسلهای شناخته شده قرار دارد. گسلی که می تواند منشاء آن دست زلزله هایی شود که سونامی به بار می آورند.

این گسل در «منطقه دارای صفحات در حال رانش» قرار دارد، جایی که یک صفحه تکتونیک (پوسته های زیرین زمین) به صورت دائم به زیر یک صفحه دیگر می لغزد. «گودال مانیل» که منبع زمین لرزه های بزرگی بوده، طی 440 سال گذشته خاموش بوده و بر این اساس، برخی کارشناسان پیش بینی می کنند که یک فشار عظیم در صفحات تکتونیک این منطقه در حال تلنبار شدن است، که می تواند در نهایت به یک زلزله بزرگ منجر شود.

اگر در این منطقه زلزله ای رخ دهد امواج قدرتمند، مشابه آنچه که فوکوشیمای ژاپن را در هم کوبید، به سواحل جنوبی چین و تایوان خواهد رسید، جایی که 4 نیروگاه هسته ای چین در آن واقع شده.

«دیوید یوئین»، استاد دانشگاه مینه سوتا، می گوید که بر اساس احتمالات استنتاج شده از الگوی لرزشی این گسل «شاید در 10 سال آینده اتفاقی رخ ندهد اما در 50 تا 100 سال آینده این اتفاق رخ خواهد داد.»

قاره آسیا در همان حال که «پرلرزه» ترین منطقه جهان است، همزمان برای رونق اقتصادی بیشتر و تامین انرژی مورد نیاز جمعیت انبوه اش یک رنسانس هسته ای را طی ده های اخیر تجربه نموده است.

این در حالی است که کشورهایی مثل چین، تایوان، هند و... دیوانه وار و بدون استفاده از دست آوردهای جدید علمی برای تعیین مناطق امن، در حال ساخت نیروگاههای هسته ای ساحلی هستند. اکنون در این کشورها حدود 32 نیروگاه هسته ای یا مشغول به کار است یا در حال ساخت است ، تاسیساتی که طبق نظر کارشناسان هسته ای و زمین شناسان در برابر وقوع سونامی آسیب پذیر هستند.

حتی وقتی کشورها اقدامات پیشگیرانه کافی را برای ایمن نمودن تاسیسات هسته ای خود در نظر می گیرند نیز بسیاری از آنها سعی نمی کنند با «آژانس بین المللی انرژی هسته ای» همکاری، و از یافته های مشترک یکدیگر استفاده کنند.

«کری سای» از مؤسسه «زمین شناسی سنگاپور» که سالها بر روی «گودال مانیل» مطالعه کرده و درباره آن نوشته است می گوید «برای من بسیار شگفت انگیز است که کسی به نتایج مطالعات ما اهمیتی نمی دهد و آن را در اولویت قرار نمی دهد.» وی گفت صفحات تکتونیکی «گودال مانیل» میلیونها سال است که در حال وارد آوردن فشار بر یکدیگرند.

شبیه سازی کامپیوتری صورت گرفته توسط دانشجویان «یوئین» نشان می دهد که وقوع یک زمین لرزه به بزرگی 9 ریشتر در «گودال مانیل» می تواند امواج قدرتمندی را به سراسر دریای جنوب چین ارسال نماید. این امواج ظرف 15 دقیقه به سواحل جنوبی تایوان و ظرف دو ساعت به سواحل جنوب شرق چین خواهند رسید.

این امواج همچنین به هنگ کنگ هم خواهند رسید، شهری که با نزدیکترین نیروگاه هسته ای تنها 30 مایل فاصله دارد. این فاصله کافی است تا در صورت آسیب دیدن نیروگاه تشعشعات هسته ای به شهر برسد، همانند آنچه که در فوکوشیمای ژاپن در 11 مارس اتفاق افتاد.

طبق برآورد دانشمندان وقتی امواج ناشی از زلزله به تاسیسات هسته ای چین و تایوان برسند ارتفاعی در حدود 5 تا 8 متر خواهند داشت، که می توانند به راحتی به این تاسیسات آسیب برسانند.

دانشمندان اکنون با استفاده از کربن موجود در رسوباتی که همراه امواج غول آسای سونامی به خشکی آمده می توانند تاریخ حدودی زلزله ها و سونامی های بزرگ پیشین را که به ساحل برخورد نموده اند تخمین بزنند. «بروس ژافه» اقیانوس شناس و متخصص سونامی در ایالات متحده می گوید «(آن کربنها) همچون دود برخاسته از لوله اسلحه، به ما می گویند که قبلا در اینجا شلیک صورت گرفته و احتمالا بار دیگر نیز این شلیک صورت خواهد گرفت.»

انجام چنین پژوهشهایی در زمان ساخت راکتورهای هسته ای بسیار ضروری است چرا که اکثر نیروگاههای هسته ای را معمولا در کنار ساحل دریا، رودخانه یا دریاچه ها می سازند تا بتوانند حجم عظیم آب مورد نیاز برای خنک کردن هسته راکتور را به راحتی تامین نمایند.

کارشناسان می گویند حتی نیروگاههایی که بر فراز کوهها ساخته شده و از طریق لوله، آب مورد نیاز را از دریا به راکتور منتقل می کنند نیز در برابر سونامی آسیب پذیرند چرا که سونامی های قدرتمند این لوله ها را براحتی تخریب و آنگاه محفظه اصلی نیروگاه شروع به داغ شدن می کنند.

ژاپن از جمله کشورهایی است که با توجه به آنچه که اتفاق افتاده احتمالا در سیاستهای هسته ای خود تجدید نظر خواهد کرد. این کشور در حالی 54 راکتور هسته ای در سواحل خود تاسیس نموده که بر روی سه صفحه تکتونیکی بسیار فعال قرار گرفته.

مطالعات زمین شناسی اخیر نشان داده است که امواج غول آسای 14 متری ای که ماه گذشته نیروگاه فوکوشیما را درهم کوبید، قبلا نیز در ژاپن به وقوع پیوسته اما در زمانهای بسیار دور؛ یک بار در سال 900 پیش از میلاد، یک بار در سال 600 پیش از میلاد و یک بار هم در سال 896 پس از میلاد.

اکنون کارشناسان ژاپنی باید بیاموزند که بررسی های صورت گرفته برای تامین ایمنی نیروگاهها نباید تنها شامل 50 یا حتی 500 سال گذشته باشد بلکه باید تاریخ بسیار طولانی تری را مورد بررسی قرار داد.

حادثه ژاپن، نخستین مورد از تهدید سونامی برای راکتورهای هسته ای نیست. زلزله سال 2004 اندونزی که منجر به مرگ بیش از 230 هزار نفر شد، ناشی از گسل میان «صفحات در حال رانش» در این منطقه بود و امواج سونامی برخاسته از آن حتی سواحل هند را نیز تهدید کرد.

امواج ناشی از این زلزله نیروگاههای هسته ای هندوستان، واقع در هزار کیلومتری مرکز زلزله، را تهدید و فعالیت راکتورهای پژوهشی واقع در شهر «کال پاکام» در جنوب هند را متوقف نمود.

هرچند پس از این حادثه به صورت خودکار این راکتورها خاموش شدند و رادیواکتیوی در محیط منتشر نشد، اما این رخداد ثابت کرد که که حتی تاسیسات دور از گسلها نیز باید برای شرایط وخیم آماده باشند.

همین مسئله درباره پاکستان نیز صادق است، کشوری که یک نیروگاهش را در نزدیکی خط ساحلی کراچی ساخته است که اتفاقاً این شهر نیز در جریان سونامی سال 1945 آسیب دید. پین تایوان و ایالات متحده نیز باید هشیار باشند.

برخی شواهد تاریخی نشان می دهد که سونامی ای به ارتفاع حدود 10 متر در سال 1782 به سواحل دریای جنوب چین برخورد نمود و در تایوان دست کم 40 هزار نفر را به کام مرگ کشاند.در سال 1768 نیز سونامی ای با همین قدرت در سواحل جنوبی چین بیش از 10 هزار نفر تلفات برجای گذاشت.

مطالعات علمی گسترده ای باید بر روی رسوبات و شنهای سواحل اقیانوسها انجام شود تا آشکار شود که آیا در طی سده های گذشته سونامی عظیمی به این مناطق برخورد کرده یا خیر، با این وجود اما تمام تاسیسات واقع در سواحل اقیانوس آرام، اقیانوس اطلس، دریای مدیترانه و خلیج فارس باید برای شرایط اضطراری آماده باشند