اخبار اقتصادی

در نشست بررسي اقتصاد اسلامي مطرح شد؛

سبحاني: اقتصاد اسلامي علم تجربي و قابل تحقق است

خبرگزاري فارس: يك كارشناس اقتصادي با بيان اينكه اقتصاد براساس تبيين رفتارهاي انسان‌ها تعريف شده است، گفت: با فرض اينكه مسلمانان در يك جامعه عامل به دستورات دين باشند با تبيين و بررسي رفتارهاي آنها مي‌توان اقتصاد اسلامي را به وجود آورد؛ بنابراين مي‌توان گفت اقتصاد اسلامي علم تجربي و قابل تحقق است.

به گزارش خبرنگار اقتصادي باشگاه خبري فارس «توانا»، حسن سبحاني در دانشكده اقتصاد دانشگاه تهران در نشستي تحت عنوان اقتصاد اسلامي، در ابتدا با بيان اينكه اسلام به عنوان يك دين برنامه‌هايي براي مديريت فرد و جامعه دارد، اظهار داشت: هر فردي كه اين دين را انتخاب مي‌كند بايد به آموزه‌هاي آن عامل باشد و فرض بر اين است كه هر فرد مسلمان به اين آموزه‌هاي ديني عمل مي‌كند.
وي افزود: بر اين اساس كساني كه تحت آموزه‌هاي دين اسلام فكر و عمل مي‌كنند، صاحبان رفتارهايي متفاوت نسبت به جوامع ديگر دارند و اين رفتار در عرصه‌هاي مختلف متأثر از آن است كه يكي از اين عرصه‌ها پديده‌هاي اقتصادي است.
اين كارشناس اقتصادي ادامه داد: مطالعه رفتار انسان‌هايي كه با آموزه‌هاي ديني اقدام مي‌كنند، مي‌تواند منتج به برداشت‌هايي شود كه با استفاده از آن اقتصاد اسلامي را به وجود آورد.

* اقتصاد اسلامي مي‌تواند يك نظام و علم باشد

اين اقتصاددان ادامه داد: در يكي دو قرن اخير در خصوص رفتارشناسي در علوم رفتاري يا علوم انساني كه عمدتا در اثر مطالعه و تبيين رفتار انسان است، در عرصه اقتصادي هم رفتار انساني را تبيين و براساس آن رفتار انسان‌ها را پيش‌بيني مي‌كند.
سبحاني تصريح كرد: هر رفتاري كه داراي مباني متفاوت باشد آن چه كه از آن به عنوان نظام اقتصادي از آن ياد مي‌شود با عناصري تعريف مي‌شود و اگر همان عناصر ريشه‌دار در مباني ديني باشد مي‌تواند به يك دين هم به اطلاق شود.
اين كارشناس اقتصاد اسلامي با بيان اينكه اقتصاد اسلامي ريشه در احكام اسلامي دارد، گفت: با توجه به اين موارد اقتصاد اسلامي مي‌تواند نظام اقتصادي و علم اقتصادي باشد.

*نظام اقتصادي داراي روح، شكل و محتوا است

سبحاني گفت: هم‌اكنون در فهم نظام‌هاي اقتصادي عنوان مي‌شود كه نظام يك مجموعه عواملي را در برمي‌گيرد كه در آن روح، شكل و محتوا وجود داشته باشد.
وي ادامه داد: مراد از روح، انگيزه‌هاي فعاليت‌هاي اقتصادي و منظور از شكل،‌ مجموعه‌اي از نهادهايي كه لزوما اقتصادي هم نيستند تحت عنوان مقررات، دولت، پول و مالكيت، شكل را تشكيل مي‌دهند و محتوا هم تكنولوژي من و تكنيك است.اگر نظام دربردارنده اين سه شاخه عمده باشد كه در تعامل با يكديگر يك طيفي را دنبال مي‌كنند، بررسي آموزه‌هاي ديني در حوزه اقتصاد به ما مي‌گويد اقتصاد دين مي‌تواند يك نظام باشد.
اين كارشناس اقتصاد اسلامي تصريح كرد: نظامي كه در آن روح فعاليت‌هاي اقتصادي قابل تغيير است، شكل نظام قابل تغيير است و آن چه كه به نظام اقتصادي مطرح است، تحت عنوان فرد با ديگران و ارتباط فرد با اموال است.
وي تاكيد كرد: اين روابط كه در اقتصاد متعارف دين مطرح است در اقتصاد معطوف به دين هم قابل تبيين است مي توان گفت اقتصاد اسلامي همين نظام اقتصادي را دنبال مي‌كند. در واقع اگر سوال اين است كه نظام اقتصاد اسلامي چيست؟ مي‌توان گفت منظور از اقتصاد اسلامي يا بخشي از آن نظام اقتصادي با همين طبقه‌بندي ذكر شده است.

* اقتصاد اسلامي علمي تجربي و قابل تحقق خواهد بود

سبحاني در ادامه به بررسي رفتار انسان پرداخت و گفت: با فرض اينكه انسان دين خود را از روي آگاهي انتخاب مي‌كند و اثرات آن را در رفتار انسان متجلي مي‌شود اگر تئوري اقتصاد تبيين رفتارهاي اقتصادي انسان‌هاست و رفتارهاي انسان‌هايي كه دين هستند روابط علت و معلولي بين آنها را كشف كنيد و براساس آن پيش‌بيني كنيد كه چه خواهد شد اين ديدگاه كه اقتصاد اسلامي يك علم تجربي است قابل تحقق خواهد بود.

* تحقق اقتصاد اسلامي در جامعه ديني

به گفته وي ممكن است برخي از رفتارها و نظريات اقتصاد اسلامي در برخي موارد با اقتصاد متعارف هم‌خواني داشته باشد و در برخي موارد مطابقت نداشته باشد. برخي معتقدند علم اقتصاد اسلامي به اين تعريف كه علم به معناي در برگرفتن مجموعه تئوري‌هاي توضيح دهنده رفتار انسان به طور بالقوه قابليت تحقق دارد ولي تحقق آن تا زماني كه جامعه از انسان‌هايي كه اين رفتار از خودشان بروز ندهند از نظر تئوريك به تاخير مي‌افتد، ولي هيچ مانعي وجود ندارد كه اگر جامعه با هويت ديني وجود داشت رفتار آنها را بررسي كنيد از آن تئوري استخراج كنيد.

*اقتصاد اسلامي داراي نهله‌هاي فكري متفاوت است

سبحاني با اشاره به برخي از نظريات پيرامون اقتصاد اسلامي بيان داشت: شهيد صدر معتقد است قبل از تشكيل جامعه ديني مي‌توان اقتصاد ديني داشت زيرا اگر معتقديم آنچه از معصوم نقل شده تعيين است به طور مسلم قابل تحقق خواهد بود،؛ مثلا اگر جامعه ديني باشد مصرف جامعه اين‌گونه خواهد بود كه اين امر به صورت يقين قابل محقق است.
وي تصريح كرد: از اين جهت اقتصاد اسلامي مي‌تواند علم هم باشد.
اين كارشناس اقتصاد اسلامي با بيان اينكه اقتصاد اسلامي داراي نهله‌هاي فكري متفاوت است، افزود: به عنوان نمونه در سرمايه‌داري كلاسيك، نئوكلاسيك‌ها كيزين و فريدمن هر كدام نهله‌هاي فكري هستند و در مباني و ريشه‌ چندان متفاوت نيستند و مي‌توان گفت اقتصاد اسلامي هم داراي نهله‌هاي فكري متفاوت است.
سبحاني يكي از نهله‌هاي فكري در اقتصاد اسلامي را با اقتصاد اسلام ياد كرد و گفت: اقتصاد اسلام به معني به كارگيري اقتصاد متعارف در مفاهيم و آموزه‌هاي ديني است؛ بنابراين همانند اقتصاد متعارف در جهان نهله‌هاي فكري اقتصاد اسلامي وجود دارد.
وي تاكيد كرد: با توجه به اينكه اقتصاد اسلامي در قالب مفاهيم اقتصاد مدرن تعريف مي‌شود ترجيح مي‌دهيم اسم آن را اقتصاد اسلام بگذاريم.
انتهاي پيام/ص