پاسخ به:مطالب علمی - پزشکی
سه شنبه 20 دی 1390 11:51 AM
اگر سنگ با ایجاد انسداد، موجب درد شده باشد اولین اقدام تسکین درد و علائم بیمار است .که این اقدام با مسکن و داروهای ضد تهوع انجام می‌گردد. سپس در صورتیکه سنگ، در حال حرکت و قابل دفع باشد با توصیه به مصرف مایعات فراوان و حرکت (راهپیمایی، دویدن، طناب زدن) همراه با داروهایی که مسیر عبور سنگ را باز کند کمک به دفع سنگ می‌کند.
تا زمانی که کلیه آسیب ندیده و علائم بیمار از حد تحمل خارج نباشد و سنگ در حال حرکت باشد می‌توان صبر کرد. یعنی در صورتیکه با وجود درمان دارویی، درد و یا تهوع کنترل نگردد لازم است جهت شکستن و یا خارج کردن سنگ اقدامی انجام گیرد.
مهم‌ترین عاملی که هنگام دفع سنگ می‌تواند موجب تخریب سریع کلیه گردد عفونت است. اگر عفونت همراه با سنگ باشد موجب بروز تب می‌گردد، دفع سنگ به تنهایی تب ایجاد نمی‌کند پس وجود تب نشان‌دهنده وجود عفونت است و باید بطور اورژانسی اقدامی جهت باز کردن مسیر، و خروج سنگ صورت گیرد تا به کلیه آسیب نرسد.
در صورتیکه تب وجود نداشته باشد و درد نیز کنترل شده باشد باید مکرراً هر دو هفته یکبار با سونوگرافی و عکس، وضعیت کلیه و محل سنگ بررسی گردد و در صورت گشاد شدن پیشرونده کلیه (هیدرونفروز)، و یا درصورتیکه سنگ در محلی ثابت بماند و حرکت نکند، لازم است تصمیم به شکستن و یا جراحی جهت خروج سنگ گرفته شود. چون گذشت زمان ممکن است منجر به آسیب برگشت‌ناپذیر در کلیه گردد.
جواب خیر است.
شدت درد ارتباطی با وضعیت سلامت و یا آسیب کلیه ندارد و همچنین سایز سنگ ارتباط مستقیم با شدت درد ندارد و حتی معمولاً سنگهای بسیار کوچک چون مسیر سیستم ادراری را سریع‌تر طی می‌کند، باعث درد بیشتر می‌گردد و همچنین مراحل پیشرفته آسیب کلیه معمولاً بدون درد است و یا کاهش درد بیمار در حال دفع سنگ ممکن است خود نشانه شروع تخریب کلیه باشد که به اشتباه توسط بیمار با تصور سیر بهبودی، منجر به آسیب بیشتر کلیه می‌گردد و بصورت بی سروصدا کلیه نارسا خواهد شد.
بسته به نوع سنگ ممکن است با دارو بتوان سنگ را حل کرد که بطور بارز این حالت در سنگهای اسید اوریکی قابل اجرا است. در این نوع سنگ ، با قلیایی کردن ادرار می‌توان درصد حلالیت اسید اوریک را در ادرار افزایش داده و سنگ را حل کرد.
البته جهت این روش درمان، لازم است ابتدا جنس سنگ مشخص باشد چون قلیایی کردن ادرار در سنگهای عفونی باعث افزایش سایز سنگ می‌گردد و نباید چنین اشتباهی صورت گیرد. همچنین در سنگهای عفونی می‌توان در موارد بسیار محدودی با شستشوی سنگ با مواد اسیدی به حل شدن سنگ کمک کرد.
اگر با درمان دارویی سنگ دفع نشود و یا پزشک در زمان تشخیص سنگ، بسته به محل و سایز سنگ تشخیص دهد که درمان دارویی جهت دفع سنگ، کافی نیست، قدم بعدی اقدام به سنگ شکنی و یا پروسه مداخله گرانه دیگری جهت خارج کردن سنگ از بدن است.
دو نوع سنگ شکنی خارج بدنی و سنگ شکنی آندوسکوپیک وجود دارد.
ESWL یا سنگ شکنی خارج بدنی بدون نیاز به بیهوشی و از طریق امواج ضربه ای که به وسیله اولتراسوند و یا امواج الکترومغناطیسی ایجاد می‌گردد. این امواج از طریق پوست به بدن وارد می‌گردد و با تمرکز این امواج به روی سنگ منجر به شکستن سنگ می‌گردد.
خیر سنگهای کلیه که سایز کمتر از 3 سانتی‌متر داشته باشند و جنس آن سخت نباشد سنگ مناسب سنگ شکنی با این روش می‌باشد و بهترین سایز 1 CM است. هرچه سایز سنگ بزرگ‌تر و یا جنس آن سخت‌تر باشد شانس شکستن آن کاهش می‌یابد.
همچنین محل سنگ در شانس شکستن آن دخالت دارد و اگر سنگ از کلیه خارج شده باشد و در مسیر حالب باشد شانس شکستن آن با روش ESWL کمتر می‌گردد.
بعد از شکستن سنگ با ESWL دفع آن از طریق مسیر ادراری صورت می‌گردد که در این زمان، درمان دارویی جهت کمک به دفع سنگ یا حل کردن تکه‌های شکسته شده سنگ کمک کننده است.
اگر سنگ در مسیر حالب میانی ویا تحتانی باشد یا در مثانه و یا در مجرای ادراری باشد روش سنگ شکنی آندوسکوپیک ادراری (Tul) مناسب است.
در این روش با فرستادن آندوسکوپیک مخصوص سیستم ادراری بنام سیستویورتروسکوپ از طریق مجرا به داخل حالب و رسیدن به سنگ به وسیله لیزر و یا روش الکترومغناطیسی و یا اولتراسونیک و یا جدیدترین روش که استفاده از روش مکانیکی پنوماتیک می‌باشد سنگ شکسته خواهد شد و یا تکه‌های سنگ را به وسیله همان یورتروسکوپی خارج می‌کنند و یا اجازه می‌دهند که خرده های سنگ شکسته شده اگر کوچک است خود به خود خارج گردد.
به همین روش سنگهای مجرای ادراری و سنگ مثانه (اگر خیلی بزرگ نباشد) قابل شکستن و خارج کردن است.
سنگ بزرگ کلیه و یا سنگهای کوچک‌تر کلیه که با روش ESWL نشکند را می‌توان از طریق عمل PNL (ایجاد سوراخ در پوست و دسترسیآندوسکوپیک به کلیه) سنگ را شکسته و تکه‌های آن را خارج کرد. در این روش با ایجاد یک سوراخ به سایز حدود cm2-1 در پهلوی بیمار مسیر،از پوست تا کلیه باز شده و نفروسکوپ (آندوسکوپ کلیه) به داخل کلیه حاوی سنگ رانده شده و پس از رسیدن به سنگ اقدام به شکستن سنگ با همان روش‌های توضیح داده شده قبلی شامل لیزر یا پنوماتیک می‌گردد و سپس تکه‌های سنگ از طریق همان سوراخ خارج می‌گردد.
ادامه دارد ....
