پاسخ به:مطالب علمی - پزشکی
سه شنبه 20 دی 1390 11:47 AM
منطقه جغرافیایی هم از طریق عادات غذایی و هم نژادی و ارث می‌تواند در تولید سنگ ادراری مؤثر باشد. ولی مهم‌تر از آن مسئله‌ی آب و هوایی است که شیوع سنگ در مناطق جغرافیایی گرم و خشک بیشتر است و دلیل آن همان مسئله‌ی تغلیظ ادرار و استعداد بیشتر رسوب املاح در ادرار می‌باشد.
مهمترین عامل ، حجم آب مصرفی و در نتیجه غلظت ادرار می‌باشد و نوع آب تأثیر کمتری دارد.
براساس نوع و میزان املاح، آب را به دو نوع نرم و سخت تقسیم می‌کنند که تأثیر اصلی که ممکن است نوع آب در استعداد سنگ‌سازی داشته باشد اثر نوع آب بر ایجاد تمایل در مصرف آب است. بدین صورت که آب سخت (آب سنگین) معمولاً پس از نوشیدن یک لیوان آن، فرد احساس سنگینی کرده و تمایل فرد به مصرف بیشتر آب کم می‌گردد ولی پس از مصرف آب نرم (آب سبک) فرد احساس سنگینی کمتری داشته و تمایل بیشتری به مصرف آب دارد.
بدین صورت نوع آب از طریق تأثیر در تمایل فرد به مصرف آب بیشتر، مؤثر است نه صرفاً جنس خود آب و میزان املاح موجود در آن.
جهت درک بهتر مطلب می‌توان نوع آب اصفهان را با تهران مقایسه کرد که آب اصفهان سخت و آب تهران نرم می‌باشد و مصرف آب تهران سنگینی بسیار کمتری نسبت به مصرف آب اصفهان در فرد ایجاد می‌کند.
رژیم غذایی در صور مختلف بر پروسه سنگ‌سازی تأثیر می‌گذارد. در دوره شیرخوارگی اگر مصرف غذای حاوی غلات زیاد، و فاقد شیر و پروتئین حیوانی باشد منجر به ایجاد سنگ مثانه در کودک می‌گردد که در مناطق با فقر تغذیه ای شایع‌تر دیده می‌شود.
در بقیه موارد خود نوع غذا به تنهایی در فردی که استعداد سنگ‌سازی ندارد تأثیر چندانی در ایجاد سنگ ندارد . ولی در بیماران با زمینه‌ی سنگ‌سازی نوع رژیم غذایی مؤثر است که بسته به نوع سنگ متفاوت است. لذا بهتر است ابتدا انواع سنگ ادراری توضیح داده شود.
همانگونه که قبلاً توضیح داده شد نوع خاصی از سنگ، در اثر عفونت ادراری ایجاد می‌گردد به نام سنگهای عفونی (استرویتی) که در این نوع سنگ، رژیم غذایی تأثیر زیادی ندارد.گرچه مصرف دارو یا موادی که PH ادراری را افزایش دهد و قلیایی شدن ادرار را تشدید کند سرعت سنگ‌سازی را بیشتر خواهد کرد.
شایع‌ترین نوع سنگ علامت‌دار، سنگ اکسالات کلسیم است. ترکیبات اکسالات و کلسیم منجر به بروز کریستال غیرمحلول در آب به نام کریستال اکسالات کلسیم می‌گردد. اگر این ترکیب در روده صورت گیرد منجر به عدم جذب آن و دفع اکسالات کلسیم کرده ولی اگر ترکیب در ادرار صورت گیرد منجر به رسوب آن در ادرار و استعداد ایجاد سنگ گردد.
غذاهای حاوی اکسالات شامل کاکائو، قهوه، نوشابه گازدار و چای و برخی سبزیجات می‌باشد. همچنین نوع سوخت و ساز پروتئین در بدن تولید اکسالات می‌کند ولی بیشترین منبع اکسالات، دریافت آن از طریق مواد غذایی است.
باید توجه داشت اکسالات چند برابر کلسیم قدرت سنگ‌سازی و رسوب دارد به همین دلیل امروزه تأکید بیشتر بر پرهیز از مصرف مواد غذایی حاوی اکسالات می‌باشد و کمتر پرهیز غذایی از کلسیم توصیه می‌گردد مگر مواردی که ثابت گردد جذب بیش از حد کلسیم از روده عامل مؤثر سنگ‌سازی باشد و حتی جهت پیشگیری از سنگ سازی، مصرف مقادیر متوسط کلسیم نیز توصیه می‌گردد. چون کلسیم با ترکیب به اکسالات در روده می‌تواند منجر به دفع اکسالات از روده و کاهش جذب و میزان آن در خون و ادرار و کاهش ایجاد کریستال اکسالات کلسیم در ادرار گردد.
شاهد این مطلب این‌که در مطالعات انجام شده دیده شده که افرادی که روزانه یک لیوان شیر مصرف می‌کنند کمتر از افرادی که اصلاً مصرف شیر ندارند شانس سنگ‌سازی در سیستم ادراری دارند.
