پاسخ به:اخبار کلی 27فروردین 90
شنبه 27 فروردین 1390 11:15 AM
خبرگزاري فارس: قرآن كريم براى تحقق دوباره امت واحد، اين مؤلفهها را پيشنهاد مىدهد: اخوت بين مسلمانان، مودت مسلمانان، الفتبين مسلمانان، رحمت مسلمانان در قبال همديگر، رافتبين مسلمانان، عفو، فضل، صفح، اصلاح، تعارف، احترام به ساير اديان و پيامبران الهى و رد انحصارطلبى گروهى خاص در مورد خداوند .
در اين مقاله نگرش قرآن به همگرايى و وحدت ميان انسانها و عوامل بر هم زننده آن مورد بررسى قرار گرفته است . از ديدگاه قرآن، انسانها در آفرينش از يك گوهرند و وحدت دارند، يعنى همه از حضرت آدم به وجود آمدند، ليكن به سبب امتحان بشر و ظهور استعدادها و ظرفيتهاى او و نيز حسد و دنياطلبى، فرقهگرايى، تفرقه افكنىهاى دشمنان و بدخواهان، القائات شيطانى، مسخره كردن متقابل افراد و گروهها، دادن لقبهاى زشتبه يكديگر و سوء ظن به يكديگر، اين وحدت فرو پاشيده است . قرآن كريم براى تحقق دوباره امت واحد، اين مؤلفهها را پيشنهاد مىدهد: اخوت بين مسلمانان، مودت مسلمانان، الفتبين مسلمانان، رحمت مسلمانان در قبال همديگر، رافتبين مسلمانان، عفو، فضل، صفح، اصلاح، تعارف، احترام به ساير اديان و پيامبران الهى و رد انحصارطلبى گروهى خاص در مورد خداوند .
مقدمه
آيا انسانها ذاتا از يكديگر بيگانهاند يا در ذات خود به همكارى و همگرايى تمايل دارند؟ در صورت همگرايى ذاتى انسانها، چه عواملى باعث تفرقه و واگرايى و فروپاشى وحدت مىشود؟ به نظر مىرسد با توجه به آموزههاى اسلامى، دلايل فراوانى مبنى بر وجود زمينهها و عناصر همگرايى، وفاق، اتحاد و تعاون و در يك كلام امت واحده در انسانها وجود دارد كه در اين مقاله به مطالعه و بررسى اين موضوع مىپردازيم .
منظور از "وحدت انسانها " ، توحيد اعتقادى و دينى و كنار گذاشتن اختلافات فكرى و اعتقادى و سليقهاى ميان آنها نيست، بلكه مراد اين است كه با حفظ اين اختلافات، نسبتبه هم همدلى پيدا كنند و به حقوق يكديگر احترام بگذارند و مصالح متقابل را رعايت كنند . همچنين منظور از "وحدت امت اسلامى " ، وحدت مواضع اعتقادى و فقهى و عدم بيان آنها نيست، بلكه مقصود اين است كه نخست فرقههاى اسلامى به طور صحيح يكديگر را بشناسند، از مواضع فكرى و اعتقادى هم كاملا مطلع شوند و براى حفظ و گسترش كيان اسلام از نزاعى كه قرآن كريم آن را نهى كرده "لاتنازعوا فتفشلوا و تذهب ريحكم " (1) بپرهيزند و براى دفاع از ساحت قران و اصول ثابت و مشترك اسلامى، يد واحده باشند .
از ديدگاه قرآن كريم، انسانها وحدت در خلقت دارند، چون خداوند آنها را از "نفس واحده " آفريده است . "نفس " به معناى عين است و نفس هر شئيعنى عين آن شئ، و نفس انسان آن چيزى است كه قوام انسان به آن است و انسان به واسطه آن، انسان است و آن مجموع روح و جسم انسان در اين دنيا و روح به تنهايى در برزخ است . (2)
در آيات ذيل بر مفهوم نفس واحده تاكيد شده است:
[1 . ] يا ايها الناس اتقوا ربكم الذى خلقكم من نفس واحدة و خلق منها زوجها و بث منهما رجالا كثيرا و نساء; (3) اى مردم، از پروردگارتان پروا كنيد، همو كه شما را از يك تن يگانه بيافريد و همسر او را هم از او پديد آورد و از آن دو مردان و زنان بسيارى پراكند .
علامه طباطبايى و فخر رازى معتقدند مراد از "نفس واحده " در آيه شريفه حضرت آدم عليه السلام و مراد از "زوجها " همسرش حواست كه اين دو والدين انسانها هستند و خلقتحوا نيز از آدم عليه السلام است; بنابراين خلقت همه انسانها به حضرت آدم منتهى شده و وحدت در خلقت دارند . (4)
محمد رشيد رضا نيز با تاكيد بر اين كه همه انسانها از نفس واحده خلق شدهاند و وحدت در خلقت دارند، مىگويد: در اين كه آن "نفس واحده " كيست، اقوال مختلفى است لكن منافاتى ندارد كه مراد حضرت آدم عليه السلام باشد . (5)
فخر رازى در تفسير آيه فوق مىگويد: اين امر كه همه انسانها از "نفس واحده " خلق شدهاند مىطلبد كه نوعى انس و اتحاد بين انسانها برقرار باشد تا موجب زيادتر شدن محبت و ترك تفاخر و تكبر بريكديگر شود . (6)
در خرابات مغان نور خدا می بینم
وین عجب بین که چه نوری ز کجا می بینم
