اخبار ایران و جهان

ایلنا: مدير عامل شركت بهره برداري نفت و گاز مارون از افزايش ميزان تزريق گاز با اجراى هدفمند شدن يارانه ها در ميدان هاي كوپال و مارون خبر داد.
به گزارش خبرگزاري ايلنا و به نقل از شركت ملي نفت، توليد صيانتي، نقطه مقابل شيوه افزايش توليد بدون توجه به آينده مخزن است. حدود 40 سال پيش كه توليد نفت خام از منطقه مارون اهواز به يك و نيم ميليون بشكه در روز رسيد، به پايداري توليد در منطقه توجه چنداني نمي شد، به همين دليل ضريب برداشت اين مخزن به 18 درصد از كل نفت درجاي رسيد. با اين حال، اكنون با اجراي برنامه هاي تزريق گاز و ديگر روش هاي برداشت ثانويه و به رغم پيري چاه ها، روزانه حدود 600 هزار بشكه نفت خام از اين مخازن برداشت مى شود كه همچنان از برخي كشورهاي عضو اوپك بيشتر است .
در همين رابطه حميد بورد مدير عامل شركت بهره بردارى نفت و گاز مارون، درباره افزايش ضريب بازيافت از ميدان هاى تحت پوشش اين شركت گفت و گوييانجام داد كه به شرح زير است:
_ پيش از هدفمند شدن يارانه ها، تراز گاز طبيعي كشور دچار وضعيت بحراني بود و به دليل مصرف بي رويه گاز در بخش خانگي،برنامه هاي تزريق گاز به مخازن نفتي با محدوديت هايي به ويژه در فصل سرما مواجه مي شد كه چنين وضعيتي، كارشناسان نفتي را نگران مرگ زودرس چاه هاي نفت مي كرد. با توجه به تحولات اخير، آينده تزريق گاز را چگونه مي بينيد؟
دو مجموعه تزريق گاز به نام هاي كوپال و مارون در مجموعه شركت بهره برداري نفت و گاز مارون فعال هستند؛ در مارون 83 درصد از برنامه تحقق يافته است و اين در حالي است كه پيش بيني مي كرديم با توجه به كم شدن سهميه گاز، حداكثر به 76 درصد برنامه در اين ميدان دست پيدا كنيم ولي خوشبختانه سال گذشته تزريق گاز حتي در سردترين روز هم قطع نشد.در كوپال هم 96 درصد از برنامه محقق شد و در عين حال با توجه به اخباري وزارت نفت، پيش بيني مي كنيم وضعيت گاز طبيعي اختصاص يافته براي تزريق در سال 1390 بهتر شود.
با ورود برخي فازهاي جديد پارس جنوبي به مدار و مديريت مصرف، افق خوبي پيش روي تزريق گاز به ميدان هاى نفتي وجود دارد. با توجه به اين كه مارون به تزريق گاز زنده است و اگر تزريق گاز به مخازن اين منطقه قطع شود، توليد نفت خام آن به شدت پايين مي آيد. فاز دوم پروژه گاز كوپال نيز در دست اجراست تا حجم گاز تزريقي را افزايش دهيم. مشكل خاصي براي تزريق گاز به مخازن مارون و كوپال در سال هاي آينده وجود ندارد. هم اكنون حدود 31 ميليون مترمكعب گاز به اين دو مخزن تزريق مى شود و در آينده شاهد افزايش تزريق گاز به اين دو مخزن خواهيم بود؛ اين كار باعث مي شود مخزن هاي پير همچون كوپال و مارون همچنان به صورت جدى توليد نفت خام داشته باشند؛ دوران توليدآسان (Natural product) پايان يافته است و عمده مخازن تحت پوشش مارون وارد نيمه دوم عمر خود شده اند كه نيازمند برنامه هاي افزايش ضريب بازيافت است.
استناد به آمار توليد روزانه، اين نگراني را ايجاد مي كند كه توليد روزانه به گونه اي غيرعلمي افزايش يابد كه سرجمع توليد يك مخزن در طول عمر آن كاهش يابد. چه تضميني وجود دارد كه مارون از چنين روشي پرهيز كند و توليد آن صيانتي باشد؟
برنامه توليد مارون كاملا صيانتي است و با استناد به اطلاعات مهندسي مخزن تدوين مي شود. اين كه در زمان هاي مختلف چگونه از يك مخزن برداشت كنيم تا سرجمع توليد آن افزايش يابد، صيانتي بودن توليد را تضمين مي كند. بدين ترتيب واحد مهندسي مخازن شركت ملي مناطق نفتخيز جنوب، شرايط توليد صيانتي را براي مهندسي بهره برداري شركت هاي توليدي ترسيم مي كند.
هنگام بهره برداري از هر چاه، اطلاعات لحظه اي توليد آن نيز پايش مي شود تا براساس مطالعات صورت گرفته، روند توليد صيانتي مشخص شود. هيچ گاه از يك مخزن، بيشتر از توان آن بهره برداري نكرده ايم، البته در مخازن شادگان و كوپال بنگستان پس از مطالعات طولانى كه صورت گرفته، سقف برداشت را افزايش داديم.
وقتي از توليد صيانتي صحبت مي شود، ذهن ها به سمت محدوديت توليد هدايت مي شود، در حالي كه توليد صيانتي به چگونگي توليد هم توجه دارد. مديريت مخزن در مناطق نفتخيز جنوب از سوى تيم هاي كارشناسي قوي صورت مي گيرد و فاكتورهاي نفت خام توليدي مانند گاز همراه، آب همراه و نمك آن تحت كنترل است. انتخاب بالاترين ضريب بازيافت و بهترين كيفيت نفت خام توليدي، اهداف توليد صيانتي هستند كه در شركت بهره برداري نفت و گازمارون به شدت موردتوجه قراردارند.
براي آن كه اين موضوع را مورد ارزيابي قرار دهيم، بد نيست بگوييد كه صيانتي بودن برداشت، چه تاثيري بر ضريب برداشت مخازن تحت پوشش مارون گذاشته است؟
هدف نهائي از صيانتي بودن توليد و برداشت از يك مخزن ، دستيابي به حداكثر ضريب بازيافت است، بهترين روش براي افزايش ضريب بازيافت ازمخازن مارون بدليل شرايط زمين شناسي آن ها، تزريق گاز طبيعي است، البته روش هايي مانند پمپ هاي درون چاهي نيز بي تاثير نيستند.
اگر فعاليت هاي برداشت ثانويه صورت نمي گرفت، امروز نام و نشاني از مارون باقي نمي ماند، چون دوره توليد آسان آن (نفت) به پايان رسيده است. توليد مارون در 10 سال ابتدايي (نيمه دوم دهه 40 تا1355) زياد بود و اين تصور وجود داشت كه اين مخزن، همگن است و مي تواند با همين روند به توليد ادامه دهد. همچنين در برنامه هاي درازمدت، تصور توليد يك ميليون و 40 هزار بشكه وجود داشت، ولي چون مطالعات كامل در اين زمينه صورت نگرفته بود، در سال 56 دچار افت توليد شد. سال 55 مطالعه اي صورت گرفت كه نشان مي داد برداشت هاي زيادي كه پيش از آن صورت گرفته بود، غير صيانتي بوده و ضربه زيادي به مخزن وارد كرده است. پس از آن برنامه برداشت شامل روش هاي نگهداري توليد مورد توجه قرار گرفت كه خوشبختانه در سال 68 برنامه تزريق گاز به مخزن مارون به اجرا درآمد و وضعيت بهتري را براي اين مخزن فراهم كرد.
_ برنامه كنوني توليد مارون تا چند سال ديگر قابل ادامه دادن است؟
تاكنون چند برنامه مطالعاتي در مورد اين مخزن صورت گرفته، و اكنون نيز مطالعه جديدي در حال انجام است، مارون مخزن پيچيده اي نيست و ما مي توانيم به راحتي رفتارهاي آينده آن را پيش بيني كنيم. هم اكنون به دليل آن كه اين مخزن نيمه دوم عمر خود را طي مي كند، همه واحدهاي توليد نفت خام مارون به واحد نمك زدايي مجهز شده اند، البته سياست اصلي حاكم بر مناطق نفتخيز جنوب، توليد نفت شيرين است و در صورت نبودن امكان توليد نفت شيرين، به توليد نمكي روي مي آوريم. نكته ديگر اين كه مجموع مخازن اثبات شده اين شركت، امكان توليد نفت خام را دست كم تا 30-40 سال آينده فراهم مي كند؛ حدود 60ميليارد بشكه نفت درجا در مخازن تحت پوشش اين شركت است كه بطور متوسط حدود 27درصد آن را مى شود برداشت كرد.

_پير شدن مخازن فقط كاهش ميزان توليد را به همراه ندارد، بلكه كيفيت را هم پايين مي آورد كه تاثيري جدي بر درآمد نفتي كشور دارد. چه اقدام هايي براي حفظ كيفيت نفت خام توليدي در شركت مارون مورد توجه است؟
كيفيت نفت خام را مرتب رصد مي كنيم. نفت خام صادراتي و مصرف داخلي كشور از استانداردهاي خاصى برخوردارند كه به صورت روزانه پايش مي شوند. عواملى مانند نمك، آب و سولفور نفت خام به صورت جدي مورد ارزيابى قرار مي گيرند و از طريق تغيير روش توليد يا فراورش اوليه، در نقطه مورد نظر تنظيم مي شوند. از سوى ديگر افزايش ظرفيت فراورش نفت خام نمكي در شركت مورد توجه است و مهندسان فراورش دقت مي كنند تا نمك نفت خام ارسالي به پالايشگاه داخلي از 29 گرم در متر مكعب و نفت خام صادراتي از 43 گرم در متر مكعب بالاتر نباشد. اين كنترل ها در واحدهاي نمك زدايي صورت مي گيرد.
_ سال ها پيش وقتي در جاده هاي اطراف اهواز حركت مي كرديم، با آسماني پر از دود مواجه مي شديم كه مشعل هاي هميشه سوزان مارون و ديگر شركت هاي نفتي خوراك آن را تامين مي كرد، اما اكنون هوا پاك تر شده است، علت چيست؟ چه برنامه اي داريد كه سهم مارون در آلودگي هواي اهواز را به صفر برسانيد؟
گاز سرمايه با ارزش ملي است خوشبختانه طي سالهاي اخير اقدامات بسيار خوبي در جهت جمع آوري و جلوگيري از سوزاندن گازهاي توليدي كه بنابر دلائلي امكان جمع آوري آنها نبوده شده است و در اين زمينه پروژه هاي متعددي ايجاد كه تعدادي از آنها اجرا شده و بقيه در حال اجرا است و يا برنامه ريزي آن صورت گرفته است؛ مي توان به مهمترين آنها در بخش جمع آوري گازهاي ترش به طرح آماك اشاره نمود و با افتخار اعلام نمود كه در اين شركت براي تمام گاز سوزها برنامه وجود دارد انشاءا... در سالهاي آتي با به ثمر رسيدن آنها سوزاندان گاز به حداقل ممكن خواهد رسيد.

_اين اقدام ها خوب است، ولي اصولا چرا بايد گاز همراه را بسوزانيم؟ مگر نمي توان از آن استفاده كرد؟
بخشي از گازهاي همراه به علت شرايط و كيفيت آن به راحتي قابل استفاده نيستند، به ويژه به دليل وجود آلاينده هايي مانند گوگرد يا فشار كم كه امكان انتقال آسان آن وجود ندارد. همين مساله باعث شد تا در سال هاي قبل، روش سوزاندن اين گازها مورد توجه قرار گيرد.؛حدود 250 چاه توليدي در مارون وجود دارد كه براي كاهش آلايندگي آن ها، برنامه هاي جدي داريم.
بزرگ ترين پروژه ان جى ال منطقه به نام ان جي ال 2300 در شركت مارون در دست احداث است كه نقش مهمي در جلوگيري از سوزانده شدن گازهاي همراه دارد. با راه اندازي اين كارخانه، علاوه بر گاز طبيعي، فراورده هايي مانند ميعانات گازي و گوگرد نيز توليد مي شود.البته اقدام هاي زيست محيطي مارون به اين پروژه ها محدود نمي شود و برنامه هاي خوبي هم در زمينه مديريت پساب واحدهاي نمك زدايي در نظر گرفته شده است؛ پيش از اين حوضچه هاي تبخير درنظر گرفته شده بود كه به علت ساختار نامناسب، دچار نشست مي شدند. اكنون عمده اين آب ها از طريق چاه هاي جذبي مديريت مي شوند.
حوضچه هاي موجود نيز بازسازي شده اند و لايه اي از آهك كوبيده شده در كف آن هاست تا خاك و آب هاي زيرزميني منطقه را آلوده نكند، همچنين با مالچ پاشي گسترده در مناطق تحت پوشش شركت، مانع حركت شن هاي روان شده ايم. برخي خطوط انتقال نفت خام شركت نيز در حال جايگزيني و نصب لوله هاي غيرفلزي هستند كه نتايج زيست محيطي باارزشي را به همراه خواهد داشت.
پايان پيام