تاریخ تحلیلی اسلام

پیمان اخوت میان مهاجرین و یکى از کارهاى مقدماتى

از کارهاى بسیار مهمى که رسول خدا صلى الله علیه و آله‏پس از تصمیم هجرت بمدینه انجام داد،پیمان برادرى و عقداخوتى بود که میان مهاجران بست،و هر دو نفر از آنها را روى‏مناسبتها و ارتباط و سنخیتى که از نظر ظاهرى یا اخلاقى‏داشتند طى مراسمى که انجام شد با یکدیگر برادر ساخت...واین عقد اخوت در آن هنگامى که تصمیم بمهاجرت‏دسته جمعى بمدینه داشتند،و خواه ناخواه با سختیها و خطراتى‏مواجه بودند که نیاز به تعاون و همکارى در بالاترین سطح و باعالى‏ترین انگیزه-یعنى انگیزه الهى و ایمانى و روى وظیفه‏دینى-در میان آنها احساس میشد مهمترین عامل براى‏همبستگى و اتحاد آنها بود...و بهترین وسیله براى ایجاد صفاو صمیمیت‏بشمار میرفت... چنانچه پس از ورود بمدینه نیز پیمان برادرى و اخوت‏دیگرى میان مهاجر و انصار بست،که آن نیز در جاى خود درراستاى همین هدف و ایجاد ارتباط و پیوستگى محکم،میان‏مهاجرین از یک سو(که نیاز شدیدى براى سکونت و زندگى‏بمردم مدینه داشتند)و مسلمانان مدینه از سوى دیگر،نقش‏مهمى را ایفاء کرد بشرحى که انشاء الله تعالى در جاى خودذکر خواهیم کرد.
و مطلب جالب و مهمى که در هر دو جا-یعنى هم درعقد اخوت میان مهاجران در مکه،و هم در مراسم عقد اخوت‏میان مهاجر و انصار در مدینه-به چشم میخورد،و همه اهل‏تاریخ نقل کرده‏اند،آنکه رسول خدا صلى الله علیه و آله نیز خودرا در این پیمانها و عقد اخوتها شریک ساخت،و براى خود نیزبرادرى تعیین کرد،که آن برادر على بن ابیطالب علیه السلام‏بود...که در مورد دوم بر خلاف مرسوم بود و تنها موردى بود که‏میان دو مهاجر عقد اخوت بسته میشد...
بارى در پیمان برادرى اول که میان مهاجرین برقرار شدرسول خدا صلى الله علیه و آله افرادى را که با هم برادر ساخت ازآنجمله بود:عمر را با ابو بکر،حمزه را با زید بن حارثه،عثمان (1) را با عبد الرحمن بن عوف،زبیر را با ابن مسعود،عبادة بن حارث‏را با بلال،مصعب بن عمیر را با سعد بن ابى وقاص،ابو عبیده جراح را با سالم مولى ابى حذیفة،سعید بن زید را باطلحة... (2)
----------------------------------------------
1-البته عثمان آن روز در حبشه بود و رسول خدا غیابا او را با عبد الرحمن بن عوف‏برادر ساخت.
2-کتاب محبر ابو خطیب بغدادى.ص 70-71 و سیره حلبیه ج 2 ص 20 و سیره‏دحلان ج 1 ص 155 و الصحیح من السیره ج 2 ص 229.