تاریخ تحلیلی اسلام

هجرت منشا خیرات و برکات دنیا و آخرت  

و اساسا هجرت در راه خدا در قرآن کریم منشا بسیارى ازخیرات و برکات و موجب پاداشهاى بزرگى در دنیا و آخرت‏معرفى شده،آنجا که مى‏فرماید:
«و الذین هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوئنهم فی الدنیا حسنة‏و لاجر الآخرة اکبر لو کانوا یعلمون،...» (1) .
و آنانکه در راه خدا هجرت مى‏کنند پس از آنکه مورد ستم قرارگرفتند،محققا براى ایشان در دنیا نیکى و خوبى مهیا خواهیم کرد وبراستى که پاداش آخرت بزرگتر از آن است اگر بدانند.
و در سوره آل عمران فرموده:
« فالذین هاجروا و اخرجوا من دیارهم و اوذوا فى سبیلى و قاتلواو قتلوا لا کفرن عنهم سیئاتهم و لادخلنهم جنات تجرى من تحتها الانهارثوابا من عند الله و الله عنده حسن الثواب‏» (2)
پس آن کسانى که هجرت کرده و از خانه‏هاى خویش رانده شدند ودر راه من مورد آزار و شکنجه قرار گرفتند همانا بزدائیم از ایشان بدیهاشانراو براستى که در آوریم آنها را در باغهائى که از زیر آنها نهرها روان است‏که این پاداشى است از نزد خدا و در نزد خدا است پاداش نیکو.
و از همه جالبتر و با بحث ما مناسبتر این آیات است که‏مى‏فرماید:
« ان الذین توفیهم الملائکة ظالمى انفسهم قالوا فیم کنتم قالواکنا مستضعفین فى الارض قالوا ا لم تکن ارض الله واسعة فتها جروا فیهافاولئک ماواهم جهنم و ساءت مصیرا الا المستضعفین من الرجال‏و النساء و الولدان لا یستطیعون حیلة و لا یهتدون سبیلا فاولئک عسى الله‏ان یعفو عنهم و کان الله عفوا غفورا و من یهاجر فی سبیل الله یجد فی‏الارض مراغما کثیرا و سعة و من یخرج من بیته مهاجرا الى الله و رسوله‏ثم یدرکه الموت فقد وقع اجره على الله و کان الله غفورا رحیما» (3)
-آنها که فرشتگان ایشانرا دریابند(و جانشان بگیرند)در حالى که‏به خود ستم کرده(و به حال کفر و گناه از دنیا رفته‏اند)فرشتگان به آنهاگویند در چه وضعى بودید؟گویند ما خوار شمردگان در زمین بودیم(وتحت‏سلطه زورمندان نتوانستیم دین حق را انتخاب کرده و بدستورات‏آن عمل کنیم)فرشتگان بدانها گویند:آیا زمین خدا فراخ نبود که در آن‏هجرت کنید!که جایگاه اینگونه مردم دوزخ است و بد جایگاهى است،جز آن ناتوان شمردگان از مردان و زنان و کودکانى که نه چاره‏اى‏توانستند و نه راه بجائى بردند که اینان امید است‏خدا از ایشان در گذرد که‏خداوند بخشایشگر و آمرزنده است،و کسى که هجرت کند در راه خدابیابد در زمین هجرتگاههاى بسیار و فراخى،و کسى که از خانه‏اش بسوى‏خدا و رسول او هجرت کند و سپس مرگ او را دریابد همانا پاداشش‏بر خدا است و خدا است آمرزنده و مهربان.
که در این آیات کریمه نخست آنها را که دل بخانه وکاشانه بسته و حاضر به ترک دیار خود نگشته نکوهش کرده وآنانرا ستمکار به خویشتن خوانده و از اینکه در زمین پهناور خداهجرت نکرده آنها را جهنمى و دوزخى مى‏داند.
و ثانیا بعنوان یک دستور کلى بهمه آنهائى که دل بخدابسته و به او ایمان آورده‏اند و در تنگنا و فشار قرار گرفته‏اند دستورهجرت داده و جاهاى بیشتر و روزى فراخ و زندگى بهتر را براى‏آنها تضمین کرده...
و اگر مرگ او نیز در این راه فرا رسید اجر و پاداشش بر خدااست که خدا آمرزنده و مهربان است.و شاید چنانچه بعضى ازاساتید گفته‏اند تعبیرى براى عظمت و بزرگى پاداش آنها،بهتر ازاین تعبیر نبوده که قرآن فرموده:«فقد وقع اجره على الله‏»که هرکس پاداشش بر خدا باشد همانند خود خدا که ابدى و ازلى وسرمدى است،پاداش او نیز حد و حسابى ندارد،همانند تعبیرى‏که درباره شهید فرمود:«عند ربهم یرزقون‏»و مانند تعبیر حدیث‏قدسى درباره روزه‏دار که مى‏فرماید:
«الصوم لى و انا اجزى به‏»...
و امثال این گونه تعبیرات که در آیات و روایات آمده...
------------------------------------------------------
1- سوره نحل آیه 41.
2- سوره آل عمران آیه 195.
3- سوره نساء آیه 97-100.