تاریخ تحلیلی اسلام

سخنان امیر المؤمنین علیه السلام درباره خباب

امیر المؤمنین-علیه السلام-در مرگ خباب سخنانى فرموده که شدت آزار و شکنجه‏هائى را که در راه اسلام کشیده بخوبى‏معلوم مى‏گردد.
خباب بنا بر مشهور در سال 37 هجرى در کوفه از دنیا رفت وطبق وصیتى که کرده بود بدنش را در خارج شهر کوفه دفن‏کردند (1) ،و در آن هنگام على -علیه السلام- در صفین بود، وخباب که هنگام رفتن آنحضرت بصفین بیمار بود بخاطر همان‏بیمارى نتوانسته بود در جنگ شرکت کند در غیاب آن بزرگوار ازدنیا رفت،و چون على -علیه السلام-مراجعت کرد و از مرگ وى‏مطلع شد درباره‏اش فرمود:
«یرحم الله خباب بن الارت فلقد اسلم راغبا،و هاجر طائعا،و قنع‏بالکفاف،و رضى عن الله،و عاش مجاهدا» (2) .
خدا رحمت کند خباب بن ارت را که از روى رغبت و میل اسلام آورد و مطیعانه(و سر بفرمان)هجرت کرد و بمقدار کفایت(زندگى) قناعت کرد و از خداوند(در هر حال)خوشنود و راضى بود،و مجاهدزندگى کرد.و در نقل ابن اثیر و دیگران است که بدنبال این‏جملات فرمود:
-و ببلاى بدنى مبتلا گردید،و خدا پاداش کسى را که کارنیک کند تباه نخواهد کرد.
این بود شمه‏اى از آزار و شکنجه افراد تازه مسلمان که ازدست مشرکین و کفار مکه دیدند،و ما بعنوان نمونه ذکر کردیم ودر تاریخ زندگى بسیارى از مسلمانان صدر اسلام مانند عبد الله بن‏مسعود و صهیب و دیگران نمونه‏هاى فراوانى از اینگونه آزارهاى‏بدنى و زیانهاى مالى که بجرم پیروى از حق از سوى مشرکین‏دیدند در تاریخ بچشم مى‏خورد،و بنوشته اهل تاریخ تدریجا کاربجائى رسید که ابو جهل و جمعى از مردمان قریش دست از کار وزندگى کشیده و جستجو مى‏کردند تا به بینند چه کسى بدین‏اسلام در آمده و چون مطلع مى‏شدند که شخصى تازه مسلمان شده‏بنزدش مى‏رفتند،اگر شخص محترم و قبیله‏دارى بود و از ترس‏قوم و قبیله‏اش نمى‏توانستند او را بقتل رسانده یا بیازارند،زبان‏بملامت وى گشوده سرزنش مى‏کردند مثل آنکه مى‏گفتند: آیا دین پدرت را که بهتر از این دین و آئین بود رها ساخته‏اى! از این پس ما تو را نزد مردم به بى‏خردى و نادانى معرفى خواهیم‏کرد و قدر و شوکتت را بى ارزش خواهیم ساخت.و اگر مرد تاجرو پیشه‏ورى بود او را تهدید به کسادى بازار و نخریدن جنس وورشکستگى و امثال اینها مى‏کردند،و اگر از مردمان فقیر ومهاجران و بردگان بودند به انواع آزارها دچار مى‏ساختند،تا آنجاکه گاهى دست از دین بر مى‏داشتند.
----------------------------------
1- گویند:خباب نخستین کسى بود که جنازه‏اش را در خارج شهر کوفه دفن‏کردند،و تا به آن روز هر یک از مسلمانان در کوفه از دنیا مى‏رفت در خانه خود یا درکنار کوچه بدنش را دفن مى‏کردند،و پس از آنکه خباب از دنیا رفت و طبق وصیتى‏که کرده بود بدنش را در خارج شهر دفن کردند مسلمانان دیگر نیز از او پیروى کرده‏و بدن مردگان را در خارج شهر دفن کردند.
2- نهج البلاغه -فیض- ص 1098 و بدنبال آن فرمود:«طوبى لمن ذکر المعاد و عمل‏للحساب و قنع بالکفاف،و رضى عن الله‏»یعنى خوشا بحال کسى که در یاد معاد(وروز جزا)باشد و براى حساب کار کند و باندازه کفایت قانع باشد و از خداى(خود) راضى و خوشنود باشد.