شهید مطهری

آزادی اجتماعی
استاد مطهری در تعریف آزادی اجتماعی می‌گوید:
«بشر باید در اجتماع از ناحیه سایر افراد اجتماع آزادی داشته باشد، دیگران مانعی در راه رشد و تكامل او نباشد، او را محبوس نكنند... كه  جلو فعالیتش گرفته شود، دیگران او را استثمار نكنند، استخدام نكنند،‌ استعباد نكنند، یعنی تمام قوای فكری و جسمی او را در جهت منافع خودشان به كار نگیرند.»  مرتضی مطهری، گفتارهای معنوی، ص 14.
مطهری فقدان آزادی اجتماعی را یكی از گرفتاری‌های بشر در طول تاریخ ذكرمی‌كند و می‌گوید:
«یكی از مقاصد انبیاء به طور كلی وبه طور قطع این است كه آزادی اجتماعی را تأمین كنند و با انواع بندگی‌ها و بردگی‌ها اجتماعی و سلب آزادی‌ هایی كه در اجتماع هست مبارزه كنند.» همان، ص 18.
وی برای اثبات آزادی اجتماعی در دین به آیه‌64  سوره آل عمران اشاره می‌كند و در تفسیر آن می‌گوید:
 «در مقام پرستش، جز خدای یگانه چیزی را پرستش نكنیم، نه مسیح را و نه اهرمن را... و اینكه هیچ كدام از ما دیگری را بنده و برده خودش نداند و هیچ‌كس هم یك نفر دیگر را ارباب و آقای خودش نداند،‌ یعنی نظام آقایی و نوكری ملغا، نظام استثمار ملغا، نظام ل امساوات ملغا،‌ هیچ‌كس حق استثمار واستعباد دیگری را نداشته باشد.» همان، ص 17.

دنیای امروز هم آزادی اجتماعی را یكی از مقدمات خودش می‌شمارد، اگر مقدمه اعلامیه جهانی حقوق بشر را خوانده باشید این را می‌فهمید.
در آنجا می‌گوید:
 عله ‌العلل تمام جنگ‌ها، خونریزی‌ها و بدبختی‌ ها كه در دنیا وجود دارد این است كه افراد بشر به آزادی دیگران احترام نمی‌ گذارند.
آیا منطق انبیاء تا اینجا با منطق امروز موافق است؟
 آیا آزادیمقدس است؟
 بله مقدس است و بسیار هم مقدس است.
 پیغمبر اكرم(ص) همیشه از اموی‌ها بیم داشت و از آینده آنها بر امت نگران بود.
فرمودند: اولاد ابی‌العاص اگر به سی نفر برسند،‌ بندگان خدا را بنده خود و مال خدارا مال خود حساب می‌كنند و در دین خدا هم آنچه بخواهند بدعت ایجاد می‌كنند. پس این مطلب هم درست است كه آزادی اجتماعی مقدس است. همان، صص 20 و 19.

:.:.:آزادی معنوی:.:.:.:.
در نگاه مطهری آزادی اجتماعی مقدس است، همچنان كه دنیای امروز آن را مقدس می‌شمارد اما آنچه بیش از آزادی اجتماعی ارزش دارد آزادی معنوی است.
 مطهری در این‌باره معتقد است كه :
 «پیغمبران آمده‌اند تا علاوه بر آزادی اجتماعی به بشر آزادی معنوی بدهند و آزادی معنوی است كه بیشتر از هر چیز دیگر ارزش دارد.
تنها آزادی اجتماعی مقدس نیست، بلكه آزادی معنوی هم مقدس است و آزادی اجتماعی بدون آزادی معنوی میسر و عملی نیست و این است درد امروز جامعه بشری كه بشر امروز می‌خواهد آزادی اجتماعی را تأمین كند ولی به دنبال آزادی معنوی نمی‌رود یعنی نمی‌تواند قدرتش را حفظ كند چون آزادی معنوی را جز از طریق نبوت،‌ انبیاء دین، ایمان و كتاب‌های آسمانی نمی‌توان تأمین كرد.
 ممكن است انسانی باشد كه همان‌طور كه از نظر اجتماعی آزاد مرد است، زیر بار ذلت نمی‌رود، زیر بار بردگی نمی‌رود و آزادی خود را حفظ كردهباشد یعنی وجدان و عقل خودش را آزاد نگه داشته باشد. این آزادی همان است كه درزبان دین «تزكیه نفس» و «تقوا» گفته می‌شود.» مرتضی مطهری، گفتارهای معنوی، ص51
مطهری مهم‌ترین مسأله و مشكل عصر حاضر را نداشتن آزادی معنوی ذكر می‌كند و معتقداست جامعه‌ای كه به آزادی معنوی نرسیده به آزادی اجتماعی هم نخواهد رسید:
«بزرگترین خسران عصر ما این است كه همه‌اش می‌گویند آزادی، اما جز از آزادی اجتماعی سخن نمی‌گویند.
 از آزادی معنوی دیگر حرفی نمی‌زنند و به همین دلیل به آزادی اجتماعی هم نمی‌رسند.» مرتضی مطهری، گفتارهای معنوی، ص32

بررسی اصل آزادی جنسی

كشفیاتی كه در زمینه مسائل روانی صورت می‌گیرد كمترمورد توجه عامه مردم می‌تواند قرار بگیرد، ولی از نظر مردم دانشمند و آگاه اهمیتمطلب محفوظ است.
هر چند كم و بیش در حكمت‌هایی كه از گذشتگان به یادگار مانده و بالأخص در آثاراسلامی، نشانه‌های زیادی از توجه به این حقیقت دیده می‌شود و عملاً بسیاری ازمعلمان و مربیان اخلاق از آن استفاده می‌كرده‌اند، اما به طور مسلم اثبات علمی اینحقیقت و كشف قوانین مربوط به آن از موفقیت‌های علمی قرن اخیر است.

متأسفانه پیچیدگی و چند جانبه بودن مسائل روانی از یكطرف و ارتباط موضوع و تمایلات بشر كه خواه‌ ناخواه در كور كردن بصیرت تأثیر دارداز طرف دیگر نگذاشت آن استفاده‌ای كه باید بشود صورت گیرد،‌ بلكه خود این اصلبهانه و وسیله‌ای شد در جهت مخالفت.
 یعنی برای اینكه موجبات سركوب شدن غرایز وپیدایش آثار خطرناك روانی و اجتماعی ناشی از آن خصوصاً در زمینه امور جنسی بیشترفراهم گردد؛ بر عقده‌ها و تیرگی‌های روانی افزود گردد؛ و آمار بیماری‌های روانی،جنون‌ها، خودكشی‌ها، جنایت‌ها، اضطراب‌ها، یأس‌ها، كینه‌ها به صورت وحشتناكی بالارود؛ چرا؟
 برای اینكه سركوب نكردن غرایز به معنیآزاد گذاشتن میل‌ها و آزاد گذاشتن میل‌ها به معنی رفع تمام قیود و حدود و مقرراتتفسیر شد.
 پس از آنكه قرن‌ها علیه شهوت‌پرستی بهعنوان امری منافی اخلاق و علت برهم زدن آرامش روحی و مخل نظم اجتماعی و به عنواننوعی انحراف و بیماری‌ توصیه و تبلیغ شده بود، یكباره ورق برگشت و صفحه عوض شد؛جلوگیری از شهوات و پایبند بودن به عفت و تقوا و تحمل قیود و حدود اخلاقی واجتماعی، عامل برهم زدن آرامش روحی و مخل نظم اجتماعی و از همه بالاتر امری ضداخلاق و تهذیب نفس معرفی شد.
 فریاد‌ها بلند شد كه محدودیت‌ها رابردارید تا ریشه مردم‌آزاری و كینه‌ها و عداوت‌ها كنده شود؛ عفت را از میانبردارید تا دل‌ها آرام گیرد و نظم اجتماعی برقرار گردد؛ آزادی مطلق اعلام كنید تابیماری‌های روانی رخت بربندد.

نتیجه چه ‌شد؟
آیا بیماری‌های روانی معدوم شد؟
خیر، متأسفانه نتیجه‌ی معكوس بخشید؛ بدبختی‌ای بر بدبختی‌های پیش افزود تا آنجا كهبعضی از پیشقدمان آزادی جنسی سخن خود را به صورت تفسیر و تأویل پس گرفتند. گفتنداز حدود و مقررات اجتماعی چاره‌ای نیست؛ غریزه را از تمتعات جنسی نمی‌توان به طوركلی ارضاء  و اشباع كرد، باید ذهن را متوجه مسائل هنری و فكری كرد و غریزه رابه طور غیر مستقیم به سوی این امر هدایت نمود. فروید یكی از این افراد است.

اخلاقی كه امثال راسل از آن تبلیغ می‌كنند و نام آن را«اخلاق نوین» گذاشته‌اند همان است كه ثمره‌اش آشفتگی بیش از پیش غرایز و تمایلاتاست و برخلاف مدعای آنها كه اخلاق كهن را متهم به آشفته ساختن روح می‌كنند، سیستماخلاقی خود آنها سزاوار این اتهام است.

نه حبس و نه اختلاط، بلكه حریم

حقیقت این است كه اشباع غریزه و سركوب نكردن آن یك مطلباست و آزادی جنسی و رفع مقررات و موازین اخلاقی مطلب دیگر... . پرورش دادن استعداد‌هاغیر از پر دادن به هوس‌ها و آرزو‌های پایان‌ناپذیر است.

اسلام می‌گوید: نه حبس و نه اختلاط، بلكه حریم. سنت‌ جاری مسلمین اززمان رسول خدا همین بوده است كه زنان از شركت‌ در مجالس و مجامع منع نمی‌شده‌اند،ولی همواره اصل «حریم» رعایت می‌شده است.

حسین یزدی، آزادی در نگاه استادمطهری، صص 120 و 119.