ديپلماسي عمومي و جنگ نرم

مركز مطالعات راهبردي و بين‌المللي:

آمريكا براي مقابله با توان فزاينده ايران عربستان را تجهيز مي‎كند

خبرگزاري فارس: مركز مطالعات راهبردي و بين‌المللي اعلام كرد: آمريكا براي مقابله با توان فزاينده موشكي و غيرمتقارن دريايي ايران، تجهيزات دفاعي مورد نياز را در اختيار عربستان سعودي قرار مي‌دهد.

به گزارش خبرگزاري فارس، پايگاه اشراف به نقل از "مركز مطالعات راهبردي و بين‌المللي " (csis.org) در گزارشي به قلم "آنتوني كردزمن " و "ماريسا آليسون " به مسئله ماهيت رقابت بين ايران و آمريكا در كشورهاي حوزه خليج‌ فارس پرداخته به نقش مهم عربستان سعودي در اين رقابت توجه ويژه‌اي كرده است.

اين گزارش مي نويسد: در حال حاضر دورنماي راهبردي حاكم بر منطقه خليج‌ فارس متأثر از رقابت بين ايران، عراق، آمريكا و كشورهاي حاشيه جنوبي خليج ‌فارس و با هدف كسب حوزه نفوذ نظامي، سياسي و اقتصادي است.

بنابر استدلال نويسندگان، در اين ميان، ايران براي گسترش نفوذ خود در كل منطقه خليج‌ فارس، بازداشتن آمريكا از اقدامات نظامي، كاهش نفوذ واشنگتن و تثبيت جايگاه خود به عنوان قدرت مسلط در منطقه تلاش مضاعفي دارد.

در سال‌هاي اخير، ايران اين راهبرد را در چارچوب اهداف زير دنبال كرده است: افزايش ظرفيت خود و كسب اعتبار در منطقه به عنوان يك تهديد جديد موشكي، هسته‌اي و نامتقارن، بهره‌برداري از مناقشه اعراب – اسرائيل، تلاش براي تخريب وجهه آمريكا، افزايش نفوذ خود ميان شيعيان عراق و ارتباط مستقيم با يكايك كشورهاي همسايه در جنوب خليج‌ فارس.

بخش مطالعات راهبردي "بورك " (Burke Chair) در مركز CSIS تا به حال پيرامون اين رقابت راهبردي در منطقه چندين گزارش ارائه كرده است.

اين مركز در گزارش جديد خود به مسئله ماهيت رقابت بين ايران و آمريكا در كشورهاي حوزه خليج ‌فارس پرداخته و به نقش مهم عربستان سعودي در اين رقابت توجه ويژه‌اي كرده است.

اين گزارش نشان مي‌دهد كه آمريكا درصدد يافتن راهي براي مهار ايران و تحديد نفوذ تهران بر كشورهاي حاشيه جنوبي خليج‌ فارس است. در اين راستا، مقامات واشنگتن تقويت روابط خود با يكايك كشورهاي حوزه خليج، همكاري با اتحادهايي مثل فرانسه و بحرين، كمك به مذاكره صلح اعراب – اسرائيل و همسو نمودن قابليت‌هاي آمريكا، عراق و كشورهاي حاشيه جنوبي خليج ‌فارس را براي بازدارندگي و مقابله با ايران در دستور كار قرار داده‌اند.

به عنوان بخشي از اين تلاش، آمريكا درصدد تهديد توان ايران در استفاده از نفوذ سياسي، روابط با ساير كشورهاي منطقه، نفوذ در عراق، بهره‌برداري از مناقشه اعراب– اسرائيل و توانمندي جنگ نامتقارن است.

عربستان سعودي هم‌اكنون مهمترين متحد آمريكا در خليج‌فارس است و مادامي كه گروه‌بندي سياسي و راهبردي در عراق نامشخص بماند، رياض اين روابط راهبردي را با واشنگتن حفظ خواهد كرد و عراق نيز به عنوان قدرت ضعيفي در منطقه تا مدت زمان نامعلومي درگير جنگ داخلي خواهد بود. اين به معناي آن نيست كه منافع عربستان سعودي دائماً همسو با منافع آمريكاست؛ بلكه يعني ايالات متحده آمريكا و عربستان سعودي در تهديد و مهار ايران و نيز در تضمين امنيت خليج‌ فارس و جريان ثابت صادرات نفت منطقه منافع مشتركي دارند.

سابقه طولاني همكاري نظامي آمريكا و عربستان و نقش آمريكا در مسلح كردن و توسعه نيروهاي عربستان اين روابط را تقويت كرده است. علاوه بر اين، هر دو كشور در مقابله با چالش تروريسم، مشكلات يمن، بي‌ثباتي فزاينده در شاخ آفريقا و درياي سرخ منافع مشتركي را دنبال مي‌كنند. درحالي كه آنها در حل‌وفصل مناقشات اعراب – اسرائيل رويكرد متفاوتي دارند، اما در پايان دادن به آن به عنوان ريشه اصلي اقدامات افراطي و نيز ابزار سياسي ايران براي برانگيختن خشم مردم لبنان، فلسطين و اعراب، اشتراك در منافع دارند.

نتيجه نهايي، تركيب پيچيده‌اي از روابط است كه رقابت عربستان سعودي را با ايران شكل مي‌دهد و نيز عواملي كه دليل همراهي عربستان با سياست‌هاي آمريكا و سياست آمريكا در قبال عربستان سعودي است. ضمناً، از اين سياست‌ها براي مقابله با ايران نيز استفاده مي‌كنند. لازم به ذكر است كه عوامل فوق سياست ايران را در قبال عربستان نيز جهت مي‌دهد و اينكه دو كشور چگونه از روابط خود براي رقابت با آمريكا سود مي‌برند.

پس، در اين رقابت راهبردي آمريكا، عربستان سعودي در يك طرف ميدان و ايران در سوي ديگر ميدان ايستاده‌اند و هر جبهه در واقع به دنبال پيشبرد منافع خود ميان كشورهاي حوزه خليج‌ فارس است. اما، كشورهاي كوچك شوراي همكاري خليج‌ فارس به اشكال مختلف تحت حمايت دو جبهه قرار مي‌گيرند و هريك نيز متقابلاً‌ نقش متفاوتي را در اين رقابت ايفا مي‌كنند:

رويكرد كويت در قبال رقابت راهبردي ايران و آمريكا‌، بيشترين شباهت را به عربستان سعودي دارد. مقامات اين كشور ايران را به دليل دخالت آشكار در امور شيعيان كويت، توان فزاينده نظامي و برنامه هسته‌اي تهديدي جدي براي ثبات خود مي‌پندارند. كويت يكي از اصلي‌ترين متحدان نظامي آمريكا در منطقه است و در برخي سطوح از جمله تامين پايگاههاي مورد نياز با واشنگتن همكاري دارد. بحرين با اقليت نخبگان سني و اكثريت جمعيت شيعه از دخالت آشكار ايران در امور شيعيان ناراضي خود در بيم و هراس است. آنها با حفظ روابط قوي سياسي و امنيتي با آمريكا و عربستان سعودي سعي در مقابله با اين تهديد را دارند. كشور بحرين ميزبان فرماندهي ناوگان پنجم آمريكاست و بيشترين بودجه نظامي آمريكا را دريافت مي‌كند. امارات متحده عربي به دليل تفاوت برداشت از ايران در هر يك از امارت‌هاي خود از رويكرد متفاوت‌تري تبعيت مي‌كند. دعوي بر سر مالكيت جزاير ابوموسي و تنب كوچك و بزرگ به غير از دوبي در ساير امارت‌ها مبناي برداشت اصلي آنها از تهران است. دوبي به دليل شبكه‌هاي مالي و تجاري مشترك همچنان بر حفظ روابط مثبت خود با تهران اصرار دارد. امارات متحده عربي همچنان از ثروت خود براي خريد تسليحات پيشرفته از آمريكا و نيز تقويت روابط امنيتي با واشنگتن بهره مي‌گيرد. عمان نقش خاصي در منطقه دارد. آنها عموماً خود را با سياست ايران همراه مي‌سازند، با عربستان سعودي تنش دارند،‌ روابط نزديكي با بريتانيا داشته و به عنوان متحد راهبردي اصلي آمريكا در خدمت تامين منافع نظامي و سياسي آنها هستند. در نتيجه، اين كشور نقش ميانجي را بازي كرده و چند اهرم سياسي عليه ايران در اختيار دارد. قطر از رقابت راهبردي بين منافع آمريكا و عربستان و منافع ايران در راستاي ايفاي نقش مستقل در منطقه بهره‌برداري كرده است. در اين چارچوب، اين كشور بيشتر به طرف ايران گرايش دارد تا عربستان سعودي اما در عين حال ميزبان بيشترين پايگاههاي نظامي آمريكا در منطقه براي كنترل فشار ايران است. يمن همچنان يك كشور شكننده و ضعيف است كه رژيم آن به شدت درگير مسائل و تهديدات داخلي بوده و نمي‌تواند در اين رقابت نقش مهمي ايفا نمايد. اما، عواملي گوناگون وجود دارند كه از لحاظ راهبردي اين رقابت را حائز اهميت مي‌سازند. ايران و آمريكا يكديگر را به دخالت در امور داخلي يمن متهم مي‌كنند اما از طرفي هر دو خواستار سطح معيني از ثبات در اين كشور هستند.
گزارش اين مركز مي افزايد: همان‎گونه كه آمريكا همكاري نظامي خود را با كشورهاي حوزه خليج ‌فارس با هدف كاهش تهديد اقدامات تروريستي و مقابله با نفوذ ايران تقويت مي‌كند، رقابت راهبردي با ايران نيز همچنان روز به روز داغ‌تر مي‌شود. اين رقابت تحت تاثير چندين متغير در نظام سياسي حاكم بر منطقه است از جمله ماهيت دولت آينده عراق، تاثير تحريم‌هاي اقتصادي بر محاسبات سياسي ايران، جانشيني عربستان، تحول در مناقشات اعراب- اسرائيل و ثبات اقتصاد جهاني.

با وجود اين متغيرها، ‌به نظر مي‌رسد كه اين رقابت احتمالاً‌ همانند سال‌هاي اخير به همان صورت ادامه يابد. روابط دوجانبه بين ايران و عربستان برمبناي رضايت عمومي و تاكيد بر بي‌اعتمادي ريشه‌دار و رقابت در حوزه اقتصادي، سياسي و نظامي پايه‌گذاري خواهد شد. ايران از اختلاف بين كشورهاي حاشيه جنوبي خليج ‌فارس براي كسب حوزه نفوذ و تضعيف سياست همكاري نظامي و امنيتي آمريكا در خليج ‌فارس بهره‌برداري مي‌كند.

به گزارش اشراف در ادامه اين گزارش آمده است : همكاري نظامي آمريكا با عربستان سعودي در راستاي تامين منافع متقابل براي مهار تهديد ايران عليه ثبات اقتصادي خليج‌ فارس تقويت مي‌گردد. به منظور تحقق اين هدف، آمريكا براي مقابله با توان فزاينده موشكي و غيرمتقارن دريايي ايران، تجهيزات دفاعي موردنياز را در اختيار عربستان سعودي قرار مي‌دهد. اما، واشنگتن در عين حال از تسليح عربستان به ضرر ديگر كشورهاي خليج ‌فارس يا اسرائيل اجتناب مي‌ورزد. در نتيجه، افزايش حجم معاملات نظامي عربستان تابع فروش تسليحات نظامي به ديگر متحدان خليج ‌فارس خواهد بود از جمله فروش سيستم موشكي "تاد " (THAAD) به امارات متحده عربي و همكاري با ديگر كشورهاي منطقه براي افزايش مشاركت امنيتي.

در پايان اين مطلب همچنين اذعان شده است با اين حال نمي‌توان پيش‌بيني كرد كه آيا ايران در واكنش به اين تحولات، تحريم‌هاي بين‌المللي يا فشار داخلي محاسبات سياست خارجي خود را تغيير خواهد داد. آنچه روشن و بديهي است اينكه ايران، آمريكا و عربستان سعودي بسترهاي قانوني و ساختاري لازم را براي رقابت اقتصادي و نظامي در عراق دارند. بعيد است كه اين زمينه‌هاي رقابت در آينده‌اي نزديك از بين برود، پس قطع به يقين ايران براي كسب حوزه نفوذ در منطقه همچنان با آمريكا و عربستان سعودي رقابت خواهد كرد.
انتهاي پيام/*