ديپلماسي عمومي و جنگ نرم

ديشكده "آمريكن اينترپرايز " بررسي كرد/

خبرگزاري فارس: يك انديشكده آمريكايي با اشاره به عدم ثبات فعلي در يمن، شرايط آمريكا را دشوار، پيچيده و خطرناك خوانده و مي‏نويسد: ايالات متحده نياز به يك سياست دقيق در يمن دارد تا بتواند خطرات ناشي از سقوط دولت را كاهش دهد.

به گزارش خبرنگار ديپلماسي عمومي و جنگ نرم خبرگزاري فارس، انديشكده "آمريكن اينترپرايز " در گزارشي به بررسي وضعيت بحراني يمن پرداخته و مي‏نويسد: سكوت اختيار كردن مقامات آمريكا در يمن بسيار قابل توجه است؛ آنها در بيانيه‏هاي خود به‏كارگيري خشونت را محكوم مي‏كنند اما برخلاف موضع‏گيري آمريكا در مورد حوادث مصر و ليبي، اين بيانيه‏ها موضوع عدم مشروعيت رئيس جمهور را مطرح نمي‏كند.

* عبدالله صالح براي سركوب مخالفان داخلي از آمريكا كمك مي گرفت

همكاري علي عبدالله صالح ‌ به دليل تمايل وي براي هدايت حمايت‏هاي آمريكا براي برخورد با چالش‏هاي داخلي است كه از سوي جنبش "الحوثي " در شمال و جنبش‏هاي جنوبي صورت مي‌گرفت. هر دو چالش ظاهرا در پيوند با مخالفت‏هاي خودجوش شكل گرفته در تونس و مصر، و هدف آن بركناري صالح از قدرت است.
اتحاديه‏هاي مهم و متصديان قدرت در درون نظام يمن، مانند برخي از رهبران نظامي كه اخيرا از صالح جدا شدند نشان دهنده تحول عميق در رژيم و يا حتي سقوط دولت است.

* كشيده شدن اعتراضات ضددولتي در يمن به مناطق طرف‏دار حكومت

سقوط رژيم حسني مبارك در مصر باعث شروع تظاهرات ضد دولتي خودجوش در يمن شد، اعتراض‌هايي كه سابقا به صورت محدود برگزار مي شد كه يا محلي بودند مثل اعتراضات دانشجويان صنعا، و يا به‏شدت فرمايشي بودند، مثل اعتراضاتي كه توسط اپوزسيون سياسي مجمع مشترك احزاب (JMP) سازماندهي شده بود.
علي عبدالله صالح پس از سقوط نظام در تونس و مصر برخي اصلاحات سياسي و اقتصادي را ايجاد كرد، اما اين اصلاحات مردم را با وي همراه نكرد. جنبش الحوثي و هم جنبش جنوب، شبكه‏هاي خود را در حمايت از جنبش صلح‏آميز جوانان بسيج و بر وحدت با اين جنبش اعتراضي تاكيد كردند. اعتراضات ضددولتي در يمن به مناطقي كه به‏طور سنتي مناطق قدرت رژيم بود هم سرايت كرده است. با اين حال معترضين صداي واحد و اهداف مشتركي براي پس از سرنگوني صالح ندارند.

* مجمع مشترك احزاب و رئيس جمهور پيشنهادات يكديگر را رد كردند

چندي پيش‏، سخنگوي صالح اعلام كرد وي پيشنهاد داده است طي يك سال آتي و در يك فرايند انتقال قدرت از رياست جمهوري كناره گيري كند. وي انتقال قدرت به نيروهاي نظامي را رد كرده و به فرماندهان در مورد تلاش براي ايجاد كودتا هشدار داد. مجمع مشترك احزاب با تصويب يك طرح پنج ماده‏اي در ماه مارس خواستار انتقال قدرت تا پايان سال شد، اما صالح اين پيشنهاد را رد كرد. در حال حاضر نيز مجمع متقابلا پيشنهاد رئيس جمهور را رد كرده و خواستار استعفاي سريع وي شده است.

* كشته شدن 52 نفر از مردم توسط تك‏تيراندازها در صنعا

بسياري از شخصيت‏هاي سياسي كه به صفوف معترضين پيوسته‏اند، برخورد خشن رژيم با معترضين را دليل افزايش خشم مردم بيان كرده
‌اند. مجمع در اوايل مارس اعلام كرد مادامي‏كه حكومت به اعمال خشونت عليه اعتراضات صلح‏آميز متوسل مي‏شود از مذاكره خودداري مي‏كند. در 18 مارس تك‏تيراندازهايي كه هويتشان مشخص نبود به روي معترضين در صنعا آتش گشودند و بيش از 52 نفر را كشتند. اين حادثه منجر به كناره‏گيري از حكومت، توسط برخي از شخصيت‏هاي كليدي شامل "شيخ صديق آل احمر " يكي از رهبران كنفدراسيون قبيله "حاشد " و ژنرال "علي محسن آل احمر " شد كه مسئول نيروهاي نظامي شمال غربي بود. تعداد قابل توجهي از ديپلمات‏ها و مقامات رسمي نيز از سمت خود كناره‏گيري كردند كه علت اين‏كار را برخورد خشن حكومت با مردم ذكر كردند. همچنين حداقل 4 ژنرال ديگر و بيش از 12 مامور ديگر به ژنرال احمر پيوستند.

* عمليات عليه القاعده اولويت دولت عبدالله صالح يا جانشينان احتمالي وي نخواهد بود

نيروهايي كه هنوز به عبدالله صالح وفادار هستند، مانند نيروهاي گارد جمهوري‏خواه كه توسط پسر وي رهبري مي‏شوند، عموما اطراف كاخ رياست جمهوري در صنعا و يا نواحي اطراف تاسيسات نظامي كه در كنترل افراد كنارگرفته از دولت است، جمع مي‏شوند. شكاف ميان نيروهاي نظامي وفادار و جدا شده از دولت در بخش جنوبي "موكالا " منجر به كشته شدن 2 سرباز شد كه به‏طور بالقوه امكان گسترش آن به پايتخت وجود دارد؛ جايي كه ژنرال احمر نيروهاي خود را در اطراف بانك مركزي - مركز فرماندهي حزب حاكم- و ساير مكان‏هاي مهم گرد آورده است. همچنين پتانسيل فزاينده‏اي براي تجزيه دولت وجود دارد، جنبش شمال همچنان فاصله خود را از جنبش جنوب حفظ مي‏كند. صرف‏نظر از جهت‏گيري يمن، عمليات ضد تروريسم عليه القاعده اولويت دولت عبدالله صالح يا جانشينان احتمالي وي نخواهد بود.

* شرايط فعلي يمن تاثيري منفي بر مبارزات ضد تروريسم دارد

پيشرفتي كه در سال‏هاي اوليه دهه حاضر در جنگ عليه القاعده در يمن حاصل شد، زماني‏ كه مظنونين به تروريسم در فوريه 2006 از زندان فرار كردند به شكست منتهي گشت، به‏نظر مي‏رسد كه اين عمل با كمك افراد رژيم صورت گرفته باشد. از ميان زندانياني كه فرار كردند آن دسته كه كشته و يا مجددا دستگير نشدند در حال حاضر خود جزء رهبران گروه القاعده در شبه جزيره هستند. همكاري‏ها در زمينه مبارزه با تروريسم در سال 2009 و 2010 مجددا از سر گرفته شد. اما در بهترين حالت عمليات يمن عليه القاعده را مي‏توان متفرق و پراكنده خواند. شرايط آشوب كنوني در يمن تاثيري منفي بر مبارزات ضد تروريسم داشته و فرصت مناسبي را براي القاعده فراهم كرده است.

*چرا آمريكا در بيانيه‏هاي خود عدم مشروعيت رئيس جمهور يمن را اعلام نمي‏كند؟

سكوت اختيار كردن مقامات آمريكا در يمن بسيار قابل توجه است؛ آنها در بيانيه‏هاي خود به‏كارگيري خشونت را محكوم مي‏كنند اما برخلاف موضع‏گيري آمريكا در مورد حوادث مصر و ليبي، اين بيانيه‏ها موضوع عدم مشروعيت رئيس جمهور را مطرح نمي‏كند. عدم ثبات رژيم و موضع‏گيري آمريكا سوالات مهمي را بر مي‏انگيزد:

- آيا صالح بايد در قدرت باقي بماند؟
- آيا وي پايتخت سياسي را براي ادامه عمليات‏هاي مبارزه عليه تروريسم با همكاري ايالات متحده در دست خواهد داشت؟
- آيا حكومت ديگري در يمن بايد تشكيل شود؟
- آيا تصور اينكه آمريكا حامي صالح بوده است منجر به موقعيت نامناسب براي آمريكا در مقابل حكومت آينده مي‏شود؟
- آيا امكان برقراري روابط با حكومتي كه مخالفين رهبري آن را به عهده خواهند گرفت، تحت شرايط آشوب و تنش وجود دارد؟
- آمريكا چگونه ريسك حمله توسط القاعده در دوران گذار را مديريت مي‏كند؟

*شرايط دشوار و خطرناك آمريكا در يمن

شرايط عدم ثبات فعلي در يمن و نتايج بالقوه آن مشكلي دشوار و بعضا پيچيده و خطرناك را ايجاد كرده است. ايالات متحده نياز به يك سياست دقيق در يمن دارد تا بتواند به رفع مشكل عدم ثبات سياسي به همراه يك شريك در مبارزه عليه تروريسم بپردازد وخطرات ناشي از سقوط دولت را كاهش دهد.

انتهاي پيام./پ