مراکز دینی اصفهان

علی مسجد

در جوار مقبره هارون ولايت، مسجدي قرار گرفته كه در زما ن شاه اسماعيل اول صفوي به سال 929 هجري قمري ساخته شده است. اين بناي باشكوه و زيبا از نظر هماهنگي در ابعاد و اندازه ها و نيز از لحاظ آراستگي نماي سر در در عداد يكي از شاهكارهاي عصر صفوي است.
مسجد علي در محل مسجدي ساخته شده كه متعلق به عصر سلجوقي بوده و در عصر صفوي تخريب شده است. اما مناره قديمي آن كه حدود 40 متر ارتفاع دارد و با كتيبه اي كوفي و كاشي تزئين شده باقي مانده است.مسجد علي به شكل 4 ايواني ساخته شده و ايوان جنوبي آن از ايوان هاي ديگر بزرگتر است در پشت اين ايوان شبستان گنبد دار قرار دارد.گنبد مسجد علي از داخل با مقرنس هاي گچي تزئين شده و كتيبه اي به خط ثلث شامل آياتي از قرآن كريم و تاريخ 929 هجري قمري بر گردن گنبد نوشته شده است. خارج گنبد نيز با كاشيكاري تزئين شده است. كتيبه سردر به خط ثلث و با كاشيهاي معرّق سفيد بر زمينه آبي با خط شمس الدين تبريزي شامل آياتي از قرآن كريم و نام شاه اسماعيل صفوي و باني مسجد ميرزاشاه حسين اصفهاني مي باشد.مسجد علي از نظر معماري و تزئينات و مقرنس هاي گچي داخل گنبد و كاشيكاري آن در رديف مساجد بسيار مهم دوران صفوي به شمار مي رود
ایلچی مسجد
يكي از آثار بسيار زيبا و نفيس كه در زمان شاه سليمان صفوي ساخته شده است،‌ مسجد ايلچي است. اين مسجد كه در محله احمد آباد واقع شده است به لحاظ وجود خطوط بنائي بسيار زيبا و تزئينات پركار از بناهاي مشهور دوران صفويه است.علت نامگذاري اين مسجد به ايلچي اين است كه دختر نيكوكار يكي از صاحب منصبان شاه سليمان به نام حكيم نظام الدين محمد كه به ايلچي ملقب بوده است اين مسجد را ساخته است.كتيبه اي كه در سردر مسجد است و با خط ثلث محسن امامي است مؤيد اين مطلب است. تاريخ اين كتيبه 1097 هجري قمري است. در بالاي سكوها مسجد و همچنين در داخل مقرنس هاي سردر مسجد ايلچي خطوط بنائي به چشم مي خورد كه در آنها استاد سازنده مسجد به نام محمد علي بن استاد علي بيك معرفي شده است.
در ايوان بزرگ جنوبي مسجد و در اطراف محراب هم خطوط بنائي زيبايي وجود دارد كه تاريخ آن 1093 هجري است اما بر كتيبه داخل محراب با خط ثلث سفيد بر زمينه كاشي لاجوردي آيات قرآن با تاريخ 1094 هجري و به امضاء محمد حسن امامي نوشته شده است.در ايوان كوچك مسجد محراب بسيار زيبايي است كه با خط ثلث سفيد بر زمينه كاشي لاجوردي رنگ آيه 45 سوره عنكبوت بر آن نوشته شده است.در حال حاضر اين مسجد با يك صحن كوچك و يك ساختمان و محراب زيبا در عداد يكي از آثار بسيار جالب عصر صفوي است كه در آن زمان به وسيله افراد خير و نيكوكار ساخته شده است.آنچه اين مسجد كوچك را مورد توجه پژوهشگران و محققين قرار داده وجود خطوط بنائي زيبايي است كه به وسيله استادان اين هنر در گوشه گوشه اين عمارت به چشم مي خورد .