مراکز دینی اصفهان

مسجد امام اصفهان تنها مسجد غيرمتقارن دنيا

مسجد امام، تنها مسجد در دنياست كه در تمام اجزايش هيچگونه تقارن و همانندي به چشم نمي خورد؛ مسجد در ميدان نقش جهان اصفهان واقع است. اين مسجد در زمان صفويان، براي اقامه نماز جمعه توسط شاه، درباريان و مردم عامه ساخته شد. اگر در ورودي را بادقت نگاه كنيم، پي مي بريم؛ برعكس ديگر مساجد تقارني در آن نيست؛ علاوه بر زيباتر شدن آن، دو نوع نظر درباره آن وجود دارد؛ نظر اول اين است كه چون خداوند يكي است و بي همتاست و ديگر اينكه نمادي از آغاز زندگي كه از يك گلدان شروع مي شود و در طرف ديگر پايان زندگي و مرگ آدمي است؛ حتي سكوهاي مقابل مسجد هم، با يكديگر متفاوتند و زماني كه قدم به صحن مسجد مي گذاريم، بازهم اين عدم تقارن و يكساني در همه جا مشهود است. بر روي در ورودي مسجد، جاي 3 گلوله است كه گفته مي شود، در زمان جنگ با روس ها ايجاد شده است.
معمار به شيوه اي هنرمندانه، يك چرخش 45درجه اي در جهت قبله ايجاد كرده است.
اشكالي كه عده اي به معمار سازنده اين بنا گرفته اند، درمورد در ورودي مسجد است كه در جهت قبله نيست؛ اما معمار به شيوه اي هنرمندانه؛، يك چرخش 45 درجه اي در جهت قبله ايجاد كرده است و فرد بدون آنكه متوجه اين موضوع گردد، پس از طي يك راهرو، در اين وضعيت قرار مي گيرد. مسئله ديگري كه در اين زمينه وجود دارد اين است كه وقتي وارد مسجد مي شويم، ابتدا در فضاي تاريكي هستيم و پس از آن وارد محيطي روشن مي شويم كه اين خود اشاره به آيه «يخرجكم من الظلمات الي النور» دارد.
در حياط مسجد، دو سكو وجود دارد كه اين اختلاف، به خاطر باطل نشدن نماز است. اين مسجد از دو قسمت تشكيل شده است كه طرف راست آن در تابستان ها و سمت چپ آن در زمستان ها مورد استفاده قرار مي گرفت.
كاشي هاي به كار رفته در ديوار و سقف مسجد، با زمينه فيروزه اي است و داراي طرح و نقش اسليمي و سنتي هستند؛ اين به دليل آنست كه تمركز و حواس نمازگزار مختل نگردد؛ البته سنگ هاي مرمري كه بر روي ديوارهاي صحن مسجد هم با ارتفاعي در حدود دومتر نصب شده اند هم، براي همين امر است؛ فقط در يك قسمت از مسجد كاشي هاي به رنگ فيروزه اي وجود ندارد و به جاي آن، كاشي هايي با زمينه زرد و نارنجي، با اشكال حيوانات وجود دارد كه در زمان قاجاريه ايجاد شده و علت آن مشخص نيست؛ البته اين قسمت از مسجد پشت به قبله است و باعث انحراف توجه نمازگزار نمي گردد.
سازنده اين بنا براي اثبات آنكه جهت مسجد را درست ساخته است، بر روي ديواري از مسجد كه به سمت قبله است و بالاي محراب قرار دارد، يك پنجره تعبيه نموده كه در هنگام ظهر، نور از آن بر روي ديوار مقابل مي تابد و اين خود، يك شاخص محسوب مي شود.
هيچ قسمت از مسجد شاه، مثل قسمت ديگر نيست؛ به طور مثال طرح هاي كاشي كاري هاي سقف و ديوار مسجد هيچ شباهتي با يكديگر ندارند و متفاوتند.
كاسه هاي بزرگي (جام سنگي) در دو طرف مسجد و در ورودي واقع هستند كه مثل يخدان عمل مي كنند و آب، شربت و... را خنك نگه مي دارند. اين كاسه ها از يك سنگ كامل و يكدست تراشيده شده اند.
در قسمت هاي مختلف اين مسجد، لوح هايي به چشم مي خورد كه در گذشته، بر رويشان فرمان هاي پادشاهان نوشته مي شد. به طور مثال، مضمون يكي از اين فرمان ها اين است كه شاه عباس صفوي آرايشگران، طبيبان، صاحبان حمام و... را از پرداخت ماليات معاف كرده و اين اقدامي در جهت بالابردن سطح بهداشت عموم است.
سنگ شاخصي در مسجد وجود دارد كه جهت نشان دادن زمان شرعي به كار مي رود و توسط شيخ بهايي كار گذاشته شده است.
پس از طي يك حياط كوچك كه همين سنگ در آن نهاده شده است، وارد يك سالن خالي مي شويم. در كف آن يك قطعه سنگ با رنگي متفاوت و تيره جلب توجه مي كند. اين سنگ را «سنگ شيطان» مي نامند. مؤذن با ايستادن بر روي آن و اذان گفتن، به دنيا پشت مي كند؛ همچنين وقتي در اين سالن كسي چيزي بگويد و يا با ايجاد كوچكترين صدا، هفت بار انعكاس آن شنيده مي شود؛ درنتيجه زماني كه مؤذن در آنجا اذان مي گفت، در تمام ميدان صدايش مي پيچيد.
گفتن اذان در آنجا به دو دليل ديگر هم بود؛ يكي آنكه، ارتفاع مناره ها خيلي زياد است و طي كردن اين مسير كار دشواري است. همچنين چون حياط كاخي كه زنان و دختران شاهان صفوي در آنجا زندگي مي كردند، از بالاي مناره هامشخص بود، اين اقدام به عمل مي آمد.
اين مناره ها، تقريباً دوبرابر گنبد مسجد ارتفاع دارند و تعداد كاشي هاي به كار رفته در اين مسجد، چند ميليون قطعه است كه از ديگر مساجد، به مراتب بيشتر است.