امام امت و وحدت اسلامي

امام امت و وحدت اسلامي

چشم­انداز:

(إنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَأنَا ربُّكُمْ فاعْبُدُون).([1])

براي كساني كه با اعلاميه­ها و سخنراني­هاي امام امت آشنا هستند؛ روشن است كه يكي از مهم­ترين رهنمودها و توصيه­هاي­ معظم­له به ملت­هاي مسلمان و اقشار مختلف ملت مسلمان ايران و آحاد آن، مسأله وحدت و تأكيد بر عوامل آن و تحذير و هشدار نسبت به اموري است كه موجب تضعيف وحدت امت اسلامي و ملت ايران مي­باشد.

اين نوشتار در صدد است تا به مناسبت سالگرد عروج ملكوتي حضرت امام امت؛‌ بنيان­گذار جمهوري اسلامي1 و با توجه به حساسيت زمان، به بحث و بررسي ابعاد اين مسأله در سخنان و نوشته­هاي به يادگار مانده از آن رهبر الهي بپردازد:

توحيد و وحدت كلمه

اصلي­ترين شالوده­ي وحدت امت اسلامي؛ همانا توحيد ربوبي است، و اگر مسلمان­ها در اين نكته تأمل كنند كه خداوندي كه غير از او خدايي نيست؛ مبدء هستي و منتهاي هستي است و همه از اويند و براي اويند و به سوي او برخواهند گشت،([2]) و تنها او به حساب آن­ها رسيدگي خواهد كرد و تنها بايد در مقابل او پاسخ­گو باشند و او تنها اسلام([3]) را به عنوان دين مورد قبول([4]) خود، از آن­ها پذيراست. و خداوند آنان­را به وحدت كلمه و اعتصام به حبل­الله فرمان داده است؛([5]) به خوبي در خواهند يافت كه چاره­اي جز وحدت و هم­دلي با يكديگر ندارند. با وحدت و هم­دلي است كه مي­توانند مصداق: (...رُحَمَاء بَيْنَهُمْ...)([6]) باشند، و با هماهنگي و هم­سويي است كه مي­توانند در مقابل جبهه­ي كفر: (...أشِدَّاء عَلَي الْكُفَّارِ...) باشند([7]) و در صورت يكپارچگي امت­هاي اسلامي است كه نصرت الهي يار و ياور آن­ها خواهد بود و در پناه امداد الهي مي­توان به عزت اسلامي دست يافت كه: يدالله مع الجماعة.

سرتاسر تعاليم اسلام نه با يك زبان، بلكه با صد زبان، همه­ي امت اسلام را به وحدت فرا مي­خواند. انحصار دين مقبول الهي در اسلام، انحصار عبادت در مقابل خداي يگانه، و توكل و تسليم و رضا در مقابل خداي واحد، كتاب آسماني قرآن كه تصديق كننده­ي كتاب­هاي آسماني قبل و مهيمن و مسلط بر آن­هاست([8])، ترغيب به برپايي نمازها به صورت جماعت، اهتمام بر نماز جمعه، نماز گزاردن به سوي قبله­ي واحد، اعتقاد به پيامبري واحد، كتاب آسماني واحد و تشريع روزه­ي همگاني در ماه واحد و انجام فريضه­ي حج توسط همه­ي مسلمانان؛ صرف نظر از رنگ پوست و زبان و مليّت، آن­هم در زمان واحد و مكان واحد و با لباس واحد؛ همه و همه همگان را به وحدت و يك­دلي و يكپارچگي دعوت مي­كند.

وحدت گرچه مطلوب هر انسان عاقلي است، امّا نتايج زيبا و شيرين آن خواستني­تر و دنبال كردني­تر است.

عوامل وحدت

از آن­جا كه تعرف الأشياء بأضداده؛ اگر بخواهيم به خوبي عوامل وحدت را بشناسيم، بايد علاوه بر شناخت عوامل وحدت آفرين، عوامل شكننده و تضعيف كننده­ي وحدت و اسباب تفرقه را نيز بكاويم.

از جمله موجبات وحدت در كلام حضرت امام1 را مي­توان­ به صورت ذيل فهرست نمود:

1. اتكال به خداوند و توجه به اسلام عزيز (صحيفه نور، ج 5، ص 271 و 272).

2. داشتن مقصد واحد (صحيفه نور ج 15، ص 177).

3. تفاهم در اصول عقايد اسلامي (صحيفه نور ج 15، ص 177).

4. حفظ شعائر مذهبي و برپايي آن­ها (كشف الاسرار، ص 123 ).

5 . اجتماعات مسلمين، نماز جمعه و جماعت، مراسم حج (صحيفه نور، ج 9، ص 223).

6 . اعياد اسلامي و ايام الله مانند: ميلاد رسول اكرم(صلی الله علیه و آله ) (صحيفه نور، ج 15، ص 263).

7. ارادت به سيدالشهدا(علیه السلام) (صحيفه نور، ج 10، ص 216 و 217).

8 . تلاش براي رفع اختلافات (صحيفه نور، ج 11، ص 219).

9. چشم­پوشي از نواقص يكديگر (صحيفه نور، ج 16، ص 174).

10. ارجاع موارد اختلاف به حكميت (صحيفه نور، ج 14، ص 159).

11. توجه به برادري ديني (صحيفه نور، ج 15، ص 280 ـ 278).

12. واحد شمردن همه­ي ممالك اسلامي (صحيفه نور، ج 17، ص 137).

13. تساوي حقوق براي همه­ي مسلمان­ها (صحيفه نور، ج 5، ص 219).

14. در كنار يكديگر بودن همه­ي مذاهب اسلامي (صحيفه نور، ج 9، ص 3 و4).

15. حضور در جماعت اهل سنت در حج (صحيفه نور، ج 9، ص 176 و 177).

16. متابعت از قضات اهل سنت در وقوفين (صحيفه نور، ج 9، ص 176).

17. وحدت مصالح شيعه و سني (صحيفه نور، ج 14، ص 247).

18. واحد بودن دشمنان شيعه و سني (صحيفه نور، ج 18، ص 22).

19. مقدم دانستن مصالح عمومي بر مصالح شخصي (صحيفه نور، ج 12، ص 182 و 183).

عوامل ضد وحدت

حضرت امام1 مسأله وحدت را يك تاكتيك يا ابزار مصلحتي جهت پيشبرد اهداف و مقاصد سياسي انقلاب اسلامي نمي­دانستند، بلكه به اقتضاي عزّت و اقتدار مسلمين و ماهيت اجتماعي و سياسي بودن مكتب اسلام بر اين اصل قرآني اهتمام داشتند؛ از اين­رو همواره بر استمرار و گسترش آن به عنوان امري ضروري و حياتي تأكيد نمودند و سال­ها قبل از پيروزي انقلاب اسلامي همچنان كه بر ايجاد و حفظ مسأله­ي وحدت تلاش كردند؛ درصدد معرفي و روشن نمودن عوامل ايجاد تفرقه و اختلاف برآمدند. جوهره­ي اصلي تاريخي­ترين سند به جا مانده از معظم له كه در تاريخ يازدهم جمادي الاول 1363 ه . ق ـ سال­ها قبل از رهبري سياسي ـ نگاشته شده است؛ تصوير روشن اين قضيه است.

براين اساس لازم است كه عوامل ايجاد تفرقه و شكاف ميان اجتماع الهي مسلمانان نيز مورد دقت و توجه قرار گيرد. حضرت امام خميني (ره) از جمله مهم­ترين علت­هاي تفرقه را چنين بر مي­شمارند: ([9])

1. توطئه­ي شياطين، 2. هواهاي نفساني، 3. گروه گرايي، 4. جزيي نگري.

گذشته از حسن ذاتي وحدت، نتايج و اثرات اين امر آنچنان سرنوشت مسلمانان را تغيير مي­دهد كه آحاد مسلمين پس از اصول اعتقادات، بيشترين وجهه­ي همت خود را در برقراري و حفظ وحدت امت اسلامي قرار دهند.

وحدت؛ عامل پيروزي

هيچ مسلماني را نمي­يابيد كه حداقل آرزوي پيروزي اسلام بر كفر را نداشته باشد و انتظار تحقق روزگار مبارك و سرتاسر خير: (... لِيُظْهِرَهُ عَلَي الدِّينِ كُلِّهِ...) ([10]) را نكشد و براي ايام الله، غلبه­ي جندالله و حزب الله لحظه شماري ننمايد؛ چرا كه: (وَإنَّ جُندَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ)([11]) و ­(... فَإنَّ حِزْبَ اللهِ هُمُ الْغَالِبُونَ).([12])

فرياد تكان دهنده­ي (وَلاَ تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا...)([13]) هر ضمير روشن و قلب مؤمني را به وحدت و يك­دلي و پاسخ منفي به وسوسه­هاي شيطاني كه بذر سوءظنّ و بددلي و بد گماني را در جوامع اسلامي مي­پراكند، فرا مي­خواند.

وحدت؛ عامل جلب رحمت و نصرت الهي و تنها درمان دردهاي مسلمين و نجات آن­ها از يوغ استعمار و استكبار و مقدمه­ي ساختن جهان اسلام است. اميد است كه مسلمان­ها به نداي ناصحانه­ي رهبر فقيد جهان اسلام بيش از پيش توجه كنند و در راه و روش تعامل با يكديگر تجديد نظر نمايند.

پي­نوشتها:

[1]. الأنبياء(21) : 92.
[2]. البقره (2) : 156.
[3]. آل عمران (3) : 19.
[4]. آل عمران (3) : 85 .
[5] . آل عمران (3) : 103.
[6] . الفتح (48) : 29.
[7]. همان.
[8] . المائده (5) : 48.
[9]. وحدت از ديدگاه امام خميني (ره)، تبيان، دفتر پانزدهم، ص 400 ـ 337.
[10]. التّوبه (9) : 33.
[11]. الصّافات (37) : 173.
[12]. المائده (5) : 56 .
[13]. آل عمران (3) : 105.