هپاتیت در لغت به معنی التهاب بافت كبد است. عوامل مختلفی باعث ایجاد التهاب در کبد می‌شوند که بعضی از این عوامل مسری و برخی غیرمسری هستند. یکی از عوامل مسری ویروسها هستند که با ایجاد التهاب ممکن است عوارضی غیر قابل برگشت ایجاد کنند.

هپاتیت C یکی از انواع هپاتیتهای ویروسی است که به صورت مزمن كبد را درگیر کرده و در صورت پیشرفت آن منجر به سیروز یا نارسایی كبد گردد. در موارد بسیار نادر بروز سرطان كبد هم گزارش شده است.

علائم بیماری هپاتیت:

بیشتر مبتلایان به هپاتیت C در مراحل اولیه بیماری هیچ علامتی ندارند. برخی از بیماران علائم عمومی عفونت ویروسی را نشان می‏دهند از قبیل خستگی، درد شکم، درد عضلانی، تهوع و بی اشتهایی. در موارد پیشرفته بیماری علائم نارسایی كبد ظاهر می‌شوند كه شامل تورم شكم و اندامها، زردی و خونریزیهای گوارشی است.

منگی و خواب آلودگی در مراحل بسیار پیشرفته دیده می‏شود.

بیماران ممكن است خارش داشته باشند.

ویروس هپاتیت C

همانطور که گفته شد عامل بیماری هپاتیت C یك ویروس است که در مراحل اولیه ابتلا به بیماری همانند یك سرماخوردگی معمولی نمایان می‌شود. با گذشت زمان بیماری باعث ایجاد اختلالاتی در بافت کبد شده بتدریج عملکرد آنرا مختل می‌سازد. متاسفانه این ویروس در برابر سیستم ایمنی مقاومت بالایی دارد و به سختی از بین می‌رود. به همین دلیل مدت زمان زیادی بدون مشکل در بدن باقی می‌ماند و به تخریب خود ادامه می‌دهد.

راههای انتشار ویروس هپاتیت C:

1-    استفاده از سرنگهای آلوده، بویژه در افراد معتاد به مواد مخدر تزریقی

2-    سوراخ شدن بدن با هر وسیله تیز یا سوزن آلوده (مثل خالكوبی غیربهداشتی)

3-    زخمی شدن پوست بدن در یك بخش آلوده بیمارستانی

4-    استفاده از لوازم شخصی به صورت مشاركتی

5-    مقاربت بدون كاندوم با یك فرد آلوده

6-    دریافت فرآورده‏های خونی آلوده كه این مورد در ایران بیشتر در بیماران هموفیلی و تالاسمی دیده شده است.

7-    در بسیاری موارد هرگز راه انتقال ویروس مشخص نمی‏شود.

هپاتیت C به كندی پیشرفت می‏كند

ویروس هپاتیت C بافت کبد را به تدریج تخریب می‌کند و این تخریب بصورت غیر قابل برگشت است و قسمت تخریب شده دیگر به حالت طبیعی بر نخواهد گشت.

یك كبد سالم مواد شیمیایی مورد نیاز بدن را می سازد و مواد سمی را از بدن خارج می كند. همانطور که گفته شد در بیمار مبتلا به هپاتیت C، بافت طبیعی کبد به تدریج تخریب می‌شود و به جای آن بافت فیبری و بدون عملکرد می‏ماند. به مرور زمان و در طی 10 تا 30 سال مشكلات كبدی بصورت سیروز و به ندرت سرطان بروز می‌کند.

مراقبت از بیمار مبتلا به هپاتیت C

از آنجایی که هپاتیت C معمولا بدون تظاهرات بالینی می‌باشد، مبتلایان بصورت اتفاقی و به دنبال انجام آزمایشات دوره‌ای شناسایی می‌شوند. در این زمان بیمار باید هرچه زودتر به پزشك متخصص کبد مراجعه نموده و این مشکل را با وی درمیان بگذارد. در این زمان یکسری اطلاعات بهداشتی در زمینه پیشگیری و مراقبت به بیمار داده می‌شود. این اطلاعات بسیار حیاتی هستند و برای کاهش انتقال بیماری به افراد سالم الزامی است.

آزمایش كبدی

با انجام آزمایشهای مخصوص می‌توان پی به وجود ویروس هپاتیت C برد. به محض كشف هپاتیت C ارزیابی وضعیت كبد الزامی است. برای این ارزیابی آزمایش خون، سونوگرافی و نمونه‏برداری از كبد انجام می‌شود. نمونه‌برداری از كبد با بیحسی موضعی با یك سوزن مخصوص انجام می‏شود و بیمار حداكثر یك روز در بیمارستان بستری می‌شود. به این ترتیب میزان ابتلا و توانایی عملکردی باقیمانده کبد بدست می‌آید.

درمان هپاتیت C

1-    استراحت دادن به كبد: از هر چه كه عملکرد كبد را افزایش می‏دهد پرهیز كنید بطور مثال عدم مصرف الكل و داروهای غیر ضروری. حتی مصرف داروهای ساده مانند استامینوفن هم می‏تواند برای كبد بسیار خطرناك باشند.

2-    مصرف غذای متعادل: استفاده از غذای كم چرب با فیبر زیاد، میوه و سبزیجات تازه و فراوان به حفظ سلامتی کمک شایانی می‌کند.

3-    درمان دارویی: اینترفرون الفا 2در بعضی افراد باعث بهبود علمكرد كبد می شود. این دارو را 3 بار در هفته برای مدت 6 تا 12 ماه تزریق می‌کنیم. عوارض جانبی این دارو بدلیل تاثیر مفیدش قابل اغماض است ولی در مواردی می‏تواند بسیار جدی باشد. استفاده همزمان از داروی ضد ویروسی ریباویرین می‏تواند كمك كننده باشد.

پیشگیری از این بیماری از درمانش بسیار مهمتر است

متاسفانه تا به امروز واکسنی برای از بین بردن این ویروس ساخته نشده است و با توجه به درمان طولانی مدت و اغلب ناموفق این بیماری، لازم است همگی ما با رعایت نكات بهداشتی مانع از ابتلای خود و دیگران شویم.

جهت پیشگیری از انتقال ویروس به موارد ذیل توجه کنید:

1-    پانسمان کامل زخم و بریدگی پوست: در صورت لزوم برای پانسمان زخم از دستكش استریل استفاده کنید.

2-    انتقال خون: در صورتیكه به این بیماری مبتلا هستید، خون یا عضوی از بدن خود را اهدا نكنید.

3-    مراقبت از وسایل تیز و برنده: سوزن، ریش تراش، مسواك و حتی لوازم آرایشی را بطور مشترك استفاده نكنید.

ریباویرین

ریباویرین یك داروی خوراكی ضد ویروسی است. مصرف همزمان آن با انترفرون در درمان هپاتیت C مؤثر است. مهمترین عارضه آن از بین رفتن گلبولهای قرمز خون می‏باشد كه در ده درصد موارد منجر به قطع دارو گردیده است. بنابراین بیمار در هنگام مصرف ریباویرین در فواصل منظم باید توسط پزشك معاینه شود و آزمایشات لازم را انجام دهد. مدت مصرف این دارو 12- 6 ماه می‌باشد. این دارو نیز بسیار گران قیمت است.