اخبار امروز استانها

/نوروز 90 با مسافران نوروزي خراسان جنوبي/

آثار تاريخي سرايان مسافران نوروزي را فرا مي‌خواند

خبرگزاري فارس: سرايان در شمال غربي خراسان جنوبي واقع شده است و با حدود 7 هزار كيلومتر مربع مساحت آماده پذيرايي از مسافران نورزي است.

به گزارش خبرگزاري فارس از بيرجند، شهرستان سرايان از شمال با بخش كاخك گناباد، از شمال شرقي با بخش خضري دشت بياض قاين، از شرق با شهرستان قاين، از جنوب با بخش خوسف شهرستان بيرجند و از غرب با فردوس همسايه است.
اين شهرستان از لحاظ مختصات جغرافيايي در 58 درجه و 31 دقيقه طول جغرافيايي و 33 درجه و 51 دقيقه عرض جغرافيايي قرار گرفته است و داراي يك‌هزار و440 متر ارتفاع از سطح دريا است.

* وجود 4 دهستان در سرايان
سرايان داراي چهار دهستان و بخش به نام‌هاي مصعبي، آيسك، سه‌قلعه و چرمه است و داراي تعداد 232 روستاي تابع با جمعيتي بالغ بر24 هزار و 518 نفر و پوشش گياهي منطقه نيز استپي‌درمنه‌گون و نوعي بادام وحشي يا تنگون است.
در خانه‌سازي اين شهرستان مصالح عمدتا خشت و آجر است و عواملي مانند اقليم و تأمين امنيت نيز در ساختمان‌سازي و نوع مصالح نقش مهمي داشته‌اند.
قبل از زلزله سال 1347 خورشيدي مصالح مورد استفاده در خانه‌سازي عمدتا خشت و گل بود كه بعدا از مصالح آجر سنگ و چوب بيشتر استفاده شد.
قالب خانه‌ها داراي شكل كويري و بادگير است و همچنين داراي فضاي زندگي انساني و حيواني است كه در بردارنده ارتباط داخلي و خارجي است.

* مسجد جامع دوره صفوي
اين مسجد از آثار تاريخي شهر سرايان به شمار اعتقادات معنوي مردم آن است. اين مسجد شامل دو بخش شبستان زمستاني و شبستان تابستاني است.

* كاروان‌سراي سرايان
از بناهاي قابل توجه شهرستان سرايان مي‌توان به كاروان‌سراي سرايان اشاره كرد كه در كنار آب انبار سفلي قرار دارد و متعلق به دوره صفوي است و كاروانياني كه از منطقه و شهر سرايان مي‌گذشته‌اند در آن اطراق مي‌كرده‌اند.
اين كاروانسرا داراي دري بزرگ و ايواني بلند است كه حجره‌هايي در اطراف صحن آن قرار دارند و آن را به رباط شاه‌عباسي معروف كرده‌اند كه به دوره صفوي تعلق دارد.

* مقبره تورانشاه
اين بنا در حاشيه جنوبي شهر سرايان واقع شده و در منطقه‌اي قرار گرفته كه پيرامون آن را قبرهايي فرا گرفته‌اند.
اين بنا داراي نقشه هشت ضلعي و ورودي آن در ضلع شمال شرقي قرار گرفته كه داراي طاقي است جناغي با عرض 4.3 و عمق 3.8 متر.
پس از سر ورودي بلافاصله فضاي داخلي آرامگاه يا گنبدخانه قرار دارد اين فضا نيز داراي نقشه هشت ضلعي بوده و هر ضلع آن داراي طاقي با قوس جناغي است.
گنبدخانه به شيوه عرقچين با كمك فيلپوش‌هاي كوچكي كه فضاي هشت ضلعي را به دايره نزديك كرده‌اند بنا شده است.

* آب انبار سفلي
آب انبار سفلي در قسمت پايين شهر و در مجاورت كارونسرا ساخته شده تا كاروانيان از آن استفاده كنند.
آب آن هنوز مورد استفاده قرار مي‌گيرد و داراي چهل پله است كه در سال 1078 هجري قمري ساخته شده و در ورودي آن سنگ لوحي است كه ذكر ياد امام حسين (ع) و لعن يزيد آمده است.
از جمله ديگر آب انبارها آب انبار علياحاج حسن، آهنگران و ميرزا عبد‌الرسول است كه متعلق به دوره‌هاي صفويه و بعد از آن است.

* آب انبار كمال آيسك
آب انبار كمال آيسك در داخل شهر آيسك واقع شده است و شامل سر در ورودي، پلكان، پاشير، مخزن، گنبد مخزن و استخر است.
ورودي بنا سردري است با طاق جناغي، پس از سردر پلكان بنا قرار دارد كه مستقيما به پاشير منتهي مي‌شود و پوشش آن با قوس جناغي به شيوه آهنگ است.
فضاي پاشير فضايي است چهارضلعي منظم كه به وسيله پوشش چهار ترك مسقف شده است پس از پاشير، مخزن آب انبار قرار دارد كه به صورت استوانه‌اي و پوشش آن گنبدي آجري است كه به شيوه عرقچين اجرا شده است.

* مسجد جامع سه قلعه
مسجد جامع سه قلعه در داخل محدوده بافت قديمي شهر سه‌قلعه قرار گرفته و به عنوان شاخص‌ترين بناي تاريخي شهر، به حساب مي‌آيد.
اين بنا شامل ايوان و شبستان است و ساير قسمت‌هاي آن دچار تغيير فراوان شده‌اند، ايوان بنا در ضلع جنوب غربي صحن واقع شده و داراي طاقي جناغي است.
شبستان بنا با يك ستون چهار ضلعي با كمك تويزه‌هاي كه يك پايه آن بر ستون مركزي و پايه‌هاي ديگر آنها بر روي جرز ديوارها استوار شده و سپس با استفاده از گنبدهاي چهار ترك مسقف شده است.

* قلعه قلاع سرايان
اين اثر تاريخي در فاصله 4.5 كيلومتري شهر سرايان و 1.5 كيلومتري شمال شرق مزرعه همبو قرار دارد اين بنا بر فراز كوهي مخروطي شكل و مشرف به شهرستان سرايان واقع شده است.
قلعه داراي بخش‌هاي گوناگوني از جمله بارو، برج‌ها و فضاي داخلي است نقشه و طراحي معماري بنا با تبعيت از وضعيت طبيعي محل قرارگيري آن اجرا شده است به گونه‌اي كه با توجه به شيوه محل و نيز وضعيت طبيعي در نقاط از بارو از استحكامات دفاعي بيشتري استفاده شده و در بعضي نقاط به دليل صعب‌العبور بودن نياز كمتري به استحكامات بوده است.

* برج حصار سه‌قلعه
برج حصار سه قلعه كه مربوط به دوره صفويه است در جنوب شهر سه‌قلعه واقع شده است.
اين برج داراي نقشه مدور و حداقل داراي چهار طبقه است كه در حال حاضر سه طبقه همكف، اول و دوم اين برج داراي پوشش است و بالاترين طبقه بدون سقف است.
در نقاط مختلف بدنه برج روزنه‌هايي ديده مي‌شود كه به عنوان تيركش كاربرد داشته است مصالح به كار رفته در اين برج خشت و ملات گل است و اين برج به حصار و باروي شهر تعلق داشته كه اكنون تقريبا به طور كامل از بين رفته است.
انتهاي پيام/غ10/ح