استرس

راهکارهاي مناسب براي غلبه بر استرس:

1. يک رژيم غذايي مؤثر، ورزش و برنامه استراحت: اين راهکار به شما در غلبه بر استرس با دادن نيروي فزون يافته براي دستيابي به انتظاراتي که از شما مي رود کمک خواهد کرد. همين که يک برنامه مؤثر تهيه کرده ايد؛ اين امر به يک راه براي ايجاد تناسب در زندگي که بر يک مبناي منظم استوار شده است، بدل مي گردد. با متناسب شدن شرايط جسماني بدن قادر به پاسخگويي و خنثي کردن انتظاراتي که از شما مي رود خواهيد بود.16

2. برنامه ريزي دقيق کارها: با برنامه ريزي درست در هر کاري مي توان از زمان، استفاده بهينه برد.

3. فعاليتهاي هنري: هر هنر و مهارت خلاقي سر زندگي و نشاط خاصي را به ذهن مي بخشد و در نتيجه از بروز استرس مي کاهد. در حقيقت هنر با توانايي عظيم خود مي تواند احساسات خوب و باارزش انسانها را از درونشان بيرون بکشد و به مرحله شکوفايي برساند. پس هنرمند با تجربه مي تواند با هنرش از لحظه لحظه زندگي استفاده کند.

4. ايجاد تغييرات کارساز در زندگي: تنها عامل مشترک در ايجاد هر نوع استرس، لزوم ضرورت و اجبار در ايجاد تغيير و تحول مهم، در روند زندگي معمولي فرد است.17 پس شما مي بايست براي کاهش استرس در زندگي روند و جريان زندگي خود را به گونه اي که کارساز و مؤثر باشد تغيير دهيد.

5. رفع هيجان و دلهره: اين عمل باعث مي شود که خستگي شما برطرف شود، توان جسمي و روحي شما را بالا مي برد و تا حدود زيادي ترس و هيجان زدگي را در شما تحليل مي دهد.18

6. برقراري روابط اجتماعي و همدلي در بين افراد جامعه: انسان موجودي اجتماعي است و چون در اجتماع و در بين افراد مختلفي زندگي مي کند نيازمند همدلي، مصاحبت و... مي باشد. پس انزوا و ارتباط مؤثر نداشتن با افراد جامعه افزايش استرس زا براي وي به دنبال دارد.

7. استفاده از آرامش بخشي ذهني: اين روش که خود شامل چند مبحث مي باشد روشي بسيار مناسب بوده تا شما در زمانهاي استراحت و در اوقات فراغت بتوانيد ذهن خود را از عوامل استرس را دور کنيد و به آن آرامش دهيد:

الف) يوگا: از يوگا مي توان به عنوان روشي نام برد که جسم و روان توأماً به آرامش مي رسد. در يوگا ذهن در وضعيتي آرام قرار مي گيرد، سرعت کم شده، حرکات به کندي صورت مي گرفته و بدن به توازن مي رسد. در حقيقت يوگا از استرس و ناراحتي مي کاهد.

ب) مراقبه (مديتيشن): راههاي متفاوتي براي مراقبه وجود دارد. در اين روش ذهن توجه کامل به يک نقطه داشته و آرام است. مديتيشن نيازمند اجراي اصولي و صحيح تمرينات و تکرار آنهاست. و در اثر تکرار در تمرينها مي توانيد ذهن خود را آرام کرده و حاکم ذهن خود باشيد. در حقيقت مي توانيد ذهن خود را بر آنچه که مي خواهيد متمرکز کنيد.

براي مقابله با استرس روشهاي بسياري تشخيص داده شده اند؛ اما در اين مقاله به نام بردن همين موارد فوق بسنده مي کنيم. تا شايد با به کار گرفتن همين موارد بتوانيد از بروز استرس تا حدي جلوگيري کنيد. مباحثي را که تاکنون توضيح داديم ديدگاه روانشناسي در مقابله با استرس بود اما اکنون مي خواهيم به استرس از ديدگاه بينش الهي نگاه کنيم.

استرس از نظر بينش الهي:

در قرآن و سنت، سکينه و اطمينان قلبي دو وجه مطلوب براي هيأت مادي و معنوي ذکر شده که يکي آسايش است و ديگري آرامش که نتيجه اين سکينه و اطمينان قلبي، همانا صحت جسماني و امنيت روحاني است. همان طور که در يک جمله بليغ از حضرت رسول ـ صلی الله علیه و آله ـ مي خوانيم که:

نعمتان مجهولتان: الصحه و الامان

دو نعمت براي انسان ناشناخته اند، يکي سلامتي و ديگري امنيت.19

اعتقاد و ايمان قلبي به خداي يکتا که همه چيز و همه کس را آفريده است، در بسياري از موارد به کاهش استرس در افراد کمک مي کند، در حقيقت کسي که اختيار امور خود را تنها به خداوند مي سپارد و او را مالک همه چيز مي داند، ايمان دارد که خداوند در همه امور، خير و صلاح او را مي خواهد پس رضايت خود را در کارها خواستار است و به هرچه که خداوند راضي است او هم راضي مي شود، پس در برابر سختيها، بيماريها، ناکاهيها و... خود را تنها نمي بيند و تنها به او اتکا مي کند. اين فرد با چنين خصوصياتي مي تواند بر آرامش برسد.

از نظر بينش الهي عوامل استرس زا در حقيقت از اعمال و نيات انسانها سرچشمه مي گيرد يعني همان اعمال و نيات سوء انسان که در نهايت منجر يه سيئات مي شود، در اين زمينه نيات سوء باعث ايجاد فشارهاي رواني و عوامل استرسي براي انسان مي شوند، مثلاً چهار بيماري روحي که ناشي از نيات انسانها مي شوند عبارتند از: جهل، حسد، عقده و وسوسه. که همه اينها ناشي از بي ايماني به مبدأ و معاد به وجود مي آيند.

و اين عوامل فشارزا از درجات و سنخيتهاي مختلفي تشکيل مي گردند که به اصطلاح به عموم آنها «ابتلاء» گفته مي شود.

در بينش اسلامي براي جلوگيري از بيماريهاي روحي و رواني سفارشاتي شده که عبارتند از:

1. ياد خدا: يکي از راههاي آرامش قلب ياد خداوند در همه مراحل زندگي است. اطمينان قلبي به خداوند بالاترين مرحله ايمان است و ايمان به خداوند موجب مقابله با حزن، اندوه و سرافکندگي مي شود. همان طور که خداوند مي فرمايد:

«الا بذکر الله تطمئن القلوب.»

2. زيارت اهل بيت(علیهم السلام ): زيارت ائمه و معصومين ـ علیهم السلام ـ خود يکي از عوامل آرامش دهنده مي باشد به طوري که حضور در مکانهاي مقدس و روحاني باعث کاهش استرس و افسردگي در انسانها مي شود و اينکه انسان آنها را شفيع خود قرار دهد بايست اطمينان بيشتر قلبي ثمره و انسان به آرامش مي رسد.

3. وضوگرفتن: وضوگرفتن يکي از راههاي مقابله با غضب در انسانهاست و باعث آرامش تن و روان مي شود.

4. روزه گرفتن: يکي از عواملي است که به بدن فرصت استراحت و آرامش مي دهد و صبر انسانها را در برابر هواهاي نفساني بيشتر کرده و در حقيقت عزت نفس انسان را بالا مي برد.

5. دوستي با افراد باايمان: همنشيني و دوستي با افراد مؤمن در سلامت روحي فرد بسيار حايز اهميت مي باشد؛ طوري که فرد را از ابتلاء به استرس محافظت مي کند.

6. اميدواري به رحمت خداوند:

والذين کفروا بايات الله و لقائه اولئک يسئوا من رحمتی و اولئک لهم عذاب اليم.20

پس بهترين راه براي کاهش استرس، ايمان قلبي به خداوند است باشد که خود او به ما ياري رساند تا هرچه بهتر در حفظ امانتش يعني سلامتي تن و روانمان بکوشيم.