بیوشیمی بالینی
دوشنبه 9 اسفند 1389 11:42 AM
اینک در عصر تسخیر فضا و پیوند اعضا ،
بیوشیمییکی از پیشرفتهترین علومی است که دنیای بیجان
شیمیرا را با دنیای
زیست شناسیپیوند داده و ثابت کرده است که بسیاری از بیماریها حتی بازتابهای روانی ، نتیجه تغییرات شیمیایی مواد تشکیل دهنده بدن انسان است و فیزیو پاتولوژی این مواد و ارگانهای وابسته به شناخت بیماریها و درمان آنها کمک شایانی میکند.
امروزه دانش جدید بیوشیمی بالینی به مثابه چراغ پرفروغی ، فرا راه پزشکان در شناخت بسیاری از بیماریها قرار گرفته است. پیشرفتهای تکنیکی و فنی در اندازهگیری
آنزیمها،
هورمونها،
الکترولیتهاو متابولیتهای با مقادیر کم و رابطه انکار ناپذیر تغییرات این مواد با ایجاد بیماریهای گوناگون وسعت بینظیری به این رشته از علوم پزشکی داده است.
بر حسب درجه خلوص و نوع آن که در آزمایشگاهها مصرف میشوند عبارتند از:
آب معمولی،
آب مقطر،
آب دیونیزهو
آب استریل. برای حل نمودن
سرمهای تجارتیکه جهت کنترل بکار میروند، ساختن محلولهایی استاندارد ، محلولهای مورد آزمایش الکترولتها و رقیق نمودن سرم بیماران باید از آب دیونیزه استفاده کرد. آبی که در آزمایشگاههای تشخیص طبی بکار میرود باید دارای خواص زیر باشد:
فلزات سنگینآن از 0.01 میلیگرم در لیتر بیشتر نباشد و PH آن بین 7 - 6 باشد.
نوشتن جواب آزمایشات با ارقامی که ارزش دارند مساله مهمی در کار آزمایشگاههای تشخیص طبی میباشد. بطور کلی بیوشیمی کلینیکی ، نوشتن جواب آزمایشها با حذف ارقام بدون ارزش با توجه و اندازه آن آزمایش صورت میگیرد. مثلا در نوشتن جواب آزمایشهای
گلوکز،
کلسترولو
اورهمیتوان ارقاع اعشاری را حذف کرد. ولی در گزارش دادن نتایج اندازهگیری
کراتینو
پتاسیم، اعداد اعشاری نیز باارزش هستند و نباید حذف یا کامل شوند.
جمع آوری و نگهداری نمونهها یکی از مهمترین کارهای اولیه آزماشیگاه کلینیکی است. گرفتن خون با وسایل تمیز استریل ، جمع آوری و دقت در نوشتن نام بیمار ، زمان گرفتن نمونه ، نمره گذاری لوله ، استفاده از مواد ضد انعقاد مناسب و سانتریفوژ کردن به موقع خون از اعمالی است که از بسیاری از اشتباهات اساسی آزمایشگاه جلوگیری میکند.
لوازم شیشهای که در آزمایشگاههای تشخیص طبی وجود دارند عبارتند از: لوله آزمایش ،
پیپت،
بورت،
بالن ژوژه، قیف و ... . جنس شیشه بسیار مهم بوده و برای کاربرد آنان باید اطلاعاتی در این زمینه داشت. پیپت برای نقل انتقال محلولها با حجم معین بکار میرود.
بورتبرای اندازهگیری حجمها بکار میرود. با داشتن بهترین تکنسینها ، بدون داشتن وسایل نمیتوان جوابهای درستی به دست آزمایش شونده داد.
در برخی از آزمایشهای بیوشیمی ، وجود
پروتئین، ایجاد کدورت ، رسوب ، تعلیق مواد و تداخل در عدهای از واکنشهای شیمیایی مینماید. به همین جهت در انجام آن سری از آزمایشها در
خون،
ادرارو
مایع نخاعیلازم است. پروتئینها را میتوان به طرق مختلفی جدا کرد. مثل جذب آن بوسیله کائولن ، میکرودیفوژن ، دیالیز نمودن ، اولترافیلتراسیون و یا دناتوره کردن بوسیله حرارت که اینها روشهای فیزیکی هستند. از طریق شیمیایی نیز میتوان پروتئینها را رسوب داد مانند استفاده از واکنش بین
آنتی ژنو
آنتی کور.
روشهای بسیاری در آزمایشگاهی تشخیص طبی وجود دارد از روشهای مورد استفاده در آزمایشگاهها میتوان موارد زیر انجام برد: تجزیه وزنی ، تجزیه حجمی ، سنجش کدورت ،
اسپکتروفوتومتری، فیلم فوتومتر ، فلوئورومتر ،
الکتروفورز،
کروماتوگرافیو ... .
خارج نمودن مواد زیر از بدن و حفظ و جذب دوباره بعضی از مواد حیاتی مثل
الکترولیتهامیباشد.
بیماریهای کلیویبه سه دسته تقسیم میشوند: بیماریهایی که مستقیما به اعمال کلیهها مربوط نمیشوند، بیماریهای مربوط به کلیهها و بیماریهای که بعد از خروج ادرار از کلیهها اتفاق میافتد مانند
غدههای سرطانی مثانه. آزمایشهایی که در آزمایشگاههای تشخیص طبی برای سنجش فعالیت کلیه انجام میشود به قرار زیر است، آزمایشهای مربوط به میزان تصفیه گلومرولی ، آزمایشهای مربوط به فعالیت
لولههای نفرونو آزمایشهای تجزیه کامل ادرار.
به صورت زیر است: ساختن بسیاری از مواد مهم بدن مثل پروتئینها ، کلسترول ، اوره و ... ، ساختن فاکتورهای
انعقاد خون، ذخیره نمودن بعضی از مواد مثل
گلیکوژن، غیر سمی نمودن بعضی از مواد متابولیزمی و داروها . آزمایشهایی که در مورد عملکرد کبد انجام میشود به صورت زیر است: اندازهگیری بیلیروبین
پلاسمای خون، تشخیص بیلیروبین ادرار ، اندازه گیری اوربیلینوژن در ادرار و مدفوع ، سنجش
آمونیاکو اوره خون و سایر مایعات بدن ، آزمایشهای فلوکولاسیون ، سنجش مقدار آنزیمهای
آلکالین فسفاتازو
آلدولازو آنزیمهای دیگر.
زندگی یک سلول زنده در رابطه با متابولیزم آب و الکترولیتها ، بستگی به سه عامل مهم دارد: تنظیم PH و یا در حقیقت ثابت نگهداشتن رابطه بین اسید و باز مایعات بدن ، تنظیم مقادیر کاتیونها و آنیونها در مایعات بدن و تنظیم
فشار اسمزیمایعات بدن. اندازه گیری الکترولیتهای بدن ارزش حیاتی داشته و باید در کمال دقت و درستی انجام شود. لولههای
نمونه برداری، ظروف آزمایش باید تمیز و عاری از هر نوع آلودگی باشند. آزمایشهایی که در مورد الکترولیتها صورت میگیرد، عبارتند از: آزمایش اندازه گیری
سدیم،
پتاسیم،
فسفر،
کلر،
بیکربنات،
فشار اکسیژن،
فشار دیاکسید کربنو ... .
بیوشیمی بالینی علم در حال رشدی است که با بسیاری از علوم ارتباط دارد از جمله است:
زیست شناسی،
شیمی،
پزشکی،
علوم آزمایشگاهیو ... .
