رساله حیِّ بن یقظان رساله‌ای است از رسالات فارسی که در آن عرفان و از راه امثال نوشته شده‌است و نویسنده آن ابن سینا است.

ابن سینا در قلعه فردجان بود که این رساله را نوشت. و این رساله شرح حال پیری است از پیران اورشلیم که به حی بن یقظان موسوم بوده‌است. یقظان کلید همه دانش‌ها را به پسرش حی سپرده و او را به چشمه زندگی راهنمایی نمود و او را گفت که کس از این چشمه بنوشد از بیابان‌های سخت و کوه‌های بلند تواند گذشت و چشمه در آن سوی تاریکی و در بیابانی روشن و نورانیست. مترجم کتاب و شارح آن ابوعبید جوزجانی است، که مردی سلیم‌العقل و فصیح‌الکلام بود. این کتاب در سال ۴۲۹ هجری قمری به نگارش درآمد.