سرطان پوست چيست؟

سرطان پوست، بيماريي است که سلولهاي سرطاني (بدخيم) در لايه هاي بيروني پوست بوجود مي‌آيند. پوست، بدن شما را در مقابل گرما، نور، عفونت و جراحت محفوظ نگه مي‌دارد. پوست همچنين آب، چربي و ويتامين D را در بدن ذخيره مي‌کند. پوست داراي لايه‌هاي اصلي متعدد و انواع مختلفي از سلولها مي‌باشد. لايه فوقاني پوست، اپيدرم ناميده مي‌شود که حاوي 3 نوع سلول است: سلولهاي پهن فلس مانند روي سطح پوست که سلولهاي فلسي نام دارند، سلولهاي گرد که سلولهاي پوست فلسي نام دارند، سلولهاي گرد که سلولهاي ايه ناميده مي‌شوند و سلولهايي که ملانوسيت نام دارند و رنگ پوست شما را تعيين مي‌کنند.

سلولهاي پايه و سلولهاي فلسي

انواع مختلفي از سرطانها در پوست شما مي‌تواند ايجاد شود. عمومي ترين سرطانها، سرطان سلولهاي پايه يا سرطان سلولهاي فلسي است. سرطان پوست در کساني که پوست روشن دارند و مدت زيادي در آفتاب سپري مي‌کنند، شايعتر است. سرطان پوست مي‌تواند در هر جايي از بدن ايجاد شود، اما در مکانهايي که بيشتر در معرض نور خورشيد است مانند صورت، گردن، دستها و بازوها رايجتر است.

سرطان پوست به شکلهاي گوناگوني به نظر مي‌رسد عمومي ترين نشانه سرطان پوست تغيير در پوست است: مانند رشد غير طبيعي يا ايجاد زخمي که ترميم نمي‌شود. گاهي اوقات قلنبه‌اي کوچک ظاهر مي‌شود. اين قلنبه مي‌تواند صاف، براق يا واکش مانند به نظر آيد يا مي‌تواند به رنگ قرمز قهوه‌اي باشد. سرطان پوست ممکن است به لکه پهن قرمز زبر يا فلس مانند باشد. هر درد يا کسالتي در پوست نشانه سرطان نيست ولي به محض ديدن تغييير در پوست خود آن را جدي گرفته و به پزشک مراجعه کنيد.

ملانوم

ملانوم بيماريي است مربوط به پوست که در آن سلولهاي سرطان (بدخيم) در سلولهاي رنگ دهنده پوست (ملانوسيت) يافت مي‌شود. ملانوم معمولا در بزرگسالان رخ مي‌دهد، اما گاهي اوقات در کودکان و سالخوردگان نيز ديده شده است. پوست، بدن را در مقابل گرما، نور، عفونت و جراحت حفظ مي‌کند. پوست از دو لايه اصلي تشکيل شده است: اپيدرم (لايه بالايي) و درميس (لايه داخلي). ملانوسيتها در اپيدرم وجود دارند و حاوي ملانين مي‌باشند که رنگ پوست را تعيين مي‌کند. ملانوم گاهي اوقات به ملانوم جلدي يا ملانوم بدخيم معروف است.

ملانوم، نوع بدتري از سرطان پوست در مقايسه با سرطانهاي معمولي پوست، سرطان سلول پايه يا سرطان سلولهاي فلسي که در سلولها پايه يا سلولهاي فلسي اپيدرم شروع مي‌شوند، مي‌باشد. مانند همه سرطانها، ملانوم در صورتي که در آغاز تشخيص داده شود بهتر درمان مي شود. ملانوم مي‌تواند به سرعت از طريق دستگاه لنفاوي يا خون در تمامي بخشهاي بدن پخش شود.

نشانه‌هاي هشدار دهنده ملانوم

عمده نشانه‌هاي هشدار دهنده ملانوم عبارتند از: تغيير در اندازه، شکل يا يک خال، خونريزي از خال، احساس خارش، سفت شدن، ايجاد قلنبه، متورم شدن در محل خال يک احساس ناراحتي هنگام دست دادن، ملانوم همچنين مي‌تواند به صورت خال جديد در بدن ايجاد شود. در مردان ملانوم بيشتر در ناحيه تنه (ناحيه از بدن بين شانه‌ها و لگن)، سر يا گردن ايجاد مي‌شود ولي در زنان ملانوم بيشتر روي بازوها و پاها رخ مي‌دهد. اگر اين شنانه‌ها در کسي باشد بايستي به دقت توسط پزشک متخصص مورد معاينه قرار گيرد. در صورتي که يک خال يا ناحيه رنگي، طبيعي به نظر نرسد، پزشک با برش ظريفي در پوست و نمونه برداري، وجود يا عدم سرطان را تشخيص خواهد داد. اين عمل بايد توسط پزشک صورت گيرد و نحوه صحيح انجام کار بسيار اهميت دارد.

چه عواملي باعث سرطان پوست مي‌شوند؟

آفتاب سوختگي و نور آفتاب

آفتاب سوختگي و اشعه ماوراي بنفش به سادگي مي‌تواند به پوست صدمه بزند و اين صدمه مي‌تواند موجب سرطان پوست شود. ميزان کل تشعشع خورشيد طي سالها و در معرض خورشيد قرار گرفتن به ميزان زياد که موجب آفتاب سوختگي مي‌شود، مي‌تواند باعث سرطان شود. بيشتر مردم تا سن 18 سالگي 80% در معرض خورشيد بودن سراسر عمرشان را تجربه مي‌کنند. بنابراين به والدين توصيه مي‌شود که از کودکان خود محافظت کنند. بونزه شدن، واکنش پوست شما به پرتو فرابنفش است. در واقع برنزه شدن واکنش محافظتي براي جلوگيري از صدمه بيشتر پوست در مقابل نور خورشيد است. از سويي اين واکنش، پوست شما را از سرطان محافظت نمي‌کند. بخاطر داشته باشيد که سرطان پوست خيلي به کندي رخ مي‌دهد. آفتاب سوختگي که در اين هفته در شما ايجاد مي‌شود ممکن است در 20 سال بعد يا بيشتر باعث ايجاد سرطان پوست شود.

وراثت

در صورتي که سابقه سرطان پوست در خانواده شما وجود دارد، شما احتمالا در معرض خطر بيشتري هستيد. کساني که پوست تر دارند و از نژاد اروپاي شمالي هستند، بيشتر مستعد سرطان پوست مي‌باشند.

محيط

در حال حاضر ميزان پرتو فرابنفش در مقايسه با 50 تا 100 سال گذشته بيشتر است و علت آن کاهش لايه ازون (سوراخ شدن لايه ازون) در جو زمين مي‌باشد. هر چند لايه ازون کمتر شود ميزان رسيدن پرتو فرابنفش به زمين بيشتر مي‌شود. ساير عوامل موثر عبارتند از: ارتقاع، عرض جغرافيايي و پوشش ابر. هر چه ارتفاع افزايش مي‌يابد، پرتو فرابنفش قويتر مي‌شود. در عرض جغرافيايي بالاتر، جو نازکتر نمي‌تواند پرتو فرابنفش را به اندازه‌اي که سطح دريا، تصفيه مي‌شود، کاهش دهد. در خط استوا تشعشع خورشيد قويتر است.

در قطب جنوب، شيلي و نيوزلند (زلاندنو) ميزان پرتوفرابنفش بويژه در فصل بهار به علت سوراخ شدن لايه ازون در نيمکره جنوبي خيلي بيشتر از ميزان طبيعي است، عاملي که بطور واقعي پرتو فرابنفش را کاهش مي‌دهد، پوشش ابر است. آب و هواي مرطوب با پوشش منظم ابر، ممکن است به ميزاني کمتر از 50 درصد داراي پرتو فرابنفش باشد. ميزان واقعي پرتو تحت تاثير چگالي ابرها است. اندازه گيريهاي لايه اوزن در خطر استوا در سپتامبر 1995، موجود مي‌باشد. گزارشهاي سازمان ملل متحد، نشان مي‌دهد که در سال جاري سرعت کاهش لايه ازون بيشتر از آنچه که انتظار مي‌رفت، بوده است. و منطقه‌اي به وسعتي بيش از اروپا، بطور مشخص ميزان بيشتري از پرتوفرابنفش را دريافت کرده است.

چگونه مي‌توان خطر سرطان پوست را کاهش داد؟

آفتاب سوختگي شديد مي‌تواند خطر سرطان را به ميزان 50 درصد افزايش دهد. اثر پرتوفرابنفش روي پوست شما بستگي به شدت پرتو و طول مدت در معرض قرار گرفتن آن دارد. نحوه واکنش پوست شما به ميزان پرتو تابيده شده به زمينه ژنتيکي تان بستگي دارد. از سويي اگر شما بندرت دچار آفتاب سوختگي مي‌شويد مناطق حساس مانند لبهايتان، بيني و کف دستهايتان را بايد محافظت کنيد. از طرف انجمن پوست شناسي در مورد سرطان پوست توصيه‌هاي زير ارائه شده است که براي کاهش خطر سرطان پوست به کار ببنديد.

• خود را در معرض تابش نور خورشيد بويژه در اواسط روز و بين ساعات 10 صبح و 3 بعد از ظهر کمتر قرار دهيد.
• کرمهاي ضد آفتاب حداقل با 15-SPF يا بيشتر را در مناطقي از بدن که در معرض نور خورشيد مي‌باشد، به کار ببريد.
• کرمهاي ضد آفتاب را هر دو ساعت يکبار حتي در روزهاي ابري به کار ببريد. پس از شنا کردن يا عرق کردن، کرم را مجددا استفاده کنيد.
• از لباسهايي استفاده کنيد که تمام بدن شما را بپوشانيد و روي صورت شما سايه ايجاد کنيد. (کلاه‌هاي لبه‌دار هم بر صورت و هم بر پشت گردن شما سايه مي‌افکند.)
• از کودکان خود مراقبت کنيد. از در معرض قرار گرفتن آنها در نور خورشيد بويژه زماني که شدت دارد (بين ساعت 10 صبح تا 3 بعد از ظهر) خودداري کنيد. در ضمن کرمهاي ضو آفتاب در کودکان 6 ماهه و بالاتر استفاده کنيد. از مصرف کرمهاي ضد آفتاب براي کودکان کمتر از 6 ماه جددا خودداري کنيد. از در معرض قرار گرفتن کودک کمتر از 6 ماه در نور خورشيد جددا بايد خودداري کنيد.

فرستنده : علی اکبر-قدیمی اطلاعات كامل