پرسش و پاسخ مهدوی

علائم ظهور امام زمان(عج) كدامند و چگونه مى توان آن حضرت را از مدعيان دروغين تشخيص داد؟

» بخش اول:
احاديثى كه علائم ظهور حضرت مهدى(عج) را بيان مى كنند به نوبه خود بسيارند. بخشى از آنها به سندهاى مختلف از ناحيه پيامبر(ص) و بخشى ديگر هم از سوى امامان(ع) نقل شده اند. اهل سنت و تشيع به برخى از آنها در جاى خود اشاره كرده اند. اما آنچه كه مهم است و بايد به آن توجه نمود، علائم ظهور و نوع آن علائم است. به نظر مى رسد در برخى كتب ميان علائم ظهور قيامت و علائم ظهور امام خلط صورت گرفته و يكسان انگاشته شده اند و حال آن كه ميان اين دو تفاوت هست.

 از باب نمونه در حديثى عبارت «اشراط الساعة» به كار رفته، ولى از علائم ظهور مهدى(عج) تلقى شده است، (منتخب الاثر، ص 432) به همين جهت مى بينيم پديده طلوع آفتاب از مغرب كه به نظر شيعه از علائم ظهور مهدى(عج) است در نظر عامه از علائم قيامت شمرده مى شود، (جلالى حسينى، سيد محمد جواد، احاديث المهدى من مسند احمد بن حنبل، چاپ مؤسسه نشر اسلامى، ص 28).

       در اين كتاب اخير علامات ذيل حتمى شمرده شده است: خروج دجال، نداء آسمانى، خروج سفيانى، فرو رفتن ارتش سفيانى در سرزمين بيداء، قتل نفس زكيه و علامات ذيل هم غيرحتمى محسوب شده است: طلوع آفتاب از مغرب، خروج يمانى از يمن و خروج آتش از مشرق و باقى ماندن آن تا سه روز يا 7 روز، (همان). به هر حال آنچه كه مهم است توجه به علائم ظهور و نوع آنهاست.

بخشى از اينها به وقوع پيوسته است از جمله آنها: انقطاع ملك بنى عباس، انهدام كعبه به دست قرامطة به سال 337 ه، ظهور ستاره دنباله دار و خراب شدن بصره، (همان، ص 29) و بخشى از آنها به آينده موكول شده است از اين رو مى گوييم: در احاديث اسلامى به يك سلسله علامت ها اشاره شده كه برخى نشانه هاى كلى اند و بعضى نشانه هاى جزئى كه بيشتر شكل يك پيشگويى اعجازآميز را دارد. در اينجا به سه نشانه بزرگ از هر دو قسمت اشاره مى كنيم:

       الف) فراگير شدن ظلم و فساد؛ اين موضوع در بسيارى از روايات اسلامى تحت عنوان «كما ملئت ظلماً و جوراً؛ همانگونه كه جهان از ظلم و ستم پر شده باشد» آمده است. مفاسد و مظالم فوق را به سه گروه مى توان تقسيم كرد:

       1- مسائل حقوقى و حكومت ها مانند: گسترش ستم، پيروزى حاميان باطل، عدم آزادى بيان و عمل براى مؤمنين، توسعه رشوه خوارى، صرف سرمايه هاى عظيم در مصارف بيهوده، پيشى گرفتن هزينه هاى جنگى بر هزينه هاى عمرانى و... .

       2- مسائل اخلاقى مانند: گسترش تملق، چشم هم چشمى ها، تن دادن مردان به كارهاى پست، گسترش سرگرمى هاى ناسالم، رياكارى، پارتى بازى و ارزيابى شخصيت افراد به حجم ثروت و... .

       3- مسائل دينى و مذهبى مانند: تفسير به رأى، جهت گيرى هاى شخصى در مسائل مذهبى، ازدحام افراد آلوده در مساجد، اهميت فوق العاده به تزئين آنها، خالى شدن آنها از محتوا، كوچك شمردن نماز. البته ذكر اين نكته ضرورى است كه لزومى ندارد اين مفاسد در تمام نقاط جهان آشكار گردد بلكه معيار چهره نوعى مردم است. خواه در شرق يا در غرب.

      { آب ) ظهور دجال پر تزوير و حيله گر و سفيانى تخريب گر:
درباره هر دو روايات زيادى در كتب حديث نقل شده است. به عنوان نمونه درباره دجال در حديثى از پيامبر(ص) مى خوانيم: «هر پيامبرى بعد از نوح قوم خود را از فتنه دجال برحذر داشت من نيز شما را برحذر مى دارم» درباره سفيانى هم در حديثى از امام على بن الحسين(ع) مى خوانيم: «ظهور سفيانى از مسائل حتمى و مسلم است و در برابر هر قيام كننده اى يك سفيانى وجود دارد». تذكر اين نكته مهم است كه ميان علمائ اختلاف است در اين كه مفاد اين روايات آيا ناظر به شخص معين است يا ناظر به عنوان حكمى و توصيفى است كه با برنامه هاى معين افرادى مظهر آن خواهند بود، (مهدى انقلابى بزرگ، مكارم شيرازى).

       بخش دوم:
براى تشخيص حضرت مهدى(عج) از مدعيان دروغين مى توان به نكات ذيل اشاره كرد:

       1- پيامبران و امامان(ع) عموماً براى معرفى خود نياز به معجزه داشته اند. چنان كه آن حضرت نيازى بدان پيدا كند حتماً اقدام به عمل معجزه خواهد نمود. گرچه احاديث رسيده صريحاً در اين موضوع مطلبى بيان نداشته است. البته تذكر نكته اى لازم است و آن اين كه، گرچه در نظر شيعه نص و تصريح از ناحيه پيامبر(ص) از لوازم شناخت امام مطرح است اما اگر ادعاى امامت از جانب كسى به همراه اظهار معجزه صورت بگيرد، اين مسأله به نوبه خود مى تواند دليل و قرينه بر امامت آن شخص تلقى گردد.

       2- نشانه هاى قبل از قيام مى تواند براى معرفى آن حضرت كافى باشد و نيازى به معرف ديگرى مانند - معجزه خاصى - نباشد. آن علامت ها عبارتند از:

 رويدادهاى آسمانى مانند: خسوف و كسوف در غير وقت طبيعى، صيحه آسمانى، اعلان آسمانى در ظهور و حوادث اجتماعى مانند:

 ظهور دجال و خروج سفيانى، فرو بردن زمين ارتش سفيانى را در بيانى ميان مكه و مدينه، كشته شدن نفس زكيه در مسجد الحرام ميان ركن و مقام. به هر حال اين علامت ها در مجموع مى تواند دليل بر تشخيص امام زمان(عج) بوده باشد يعنى كسى كه پس از اين علائم به صورت آشكار در مسجدالحرام به عنوان قائم آل محمد(ص)، مردم را به سوى فرد دعوت كند جز مهدى موعود(عج) كسى ديگر نمى تواند باشد. زيرا غير از او هر كس باشد رسوا خواهد شد. در همين زمينه حديثى از امام صادق(ع) در كتاب اصول كافى (ج 1، ص 340، ح 20) اين چنين آمده است: «امام صادق(ع) فرمود:

 براى صاحب اين امر دو غيبت است در يكى از آنها به سوى خانواده اش باز مى گردد و در ديگرى گفته خواهد شد به هلاكت رسيده است.

 در كدام بيابان رفته است؟ گفتم: اگر چنين پيش آمدى شد چه كنيم؟ فرمود: اگر كسى آن را ادعا كرد از او سؤالاتى كنيد (اگر در ادعا راست باشد) جواب خواهد داد». افزون بر آن آنچه كه در كتاب اصول كافى، ج 2 ،ص 15 عنوان ذيل هم آمده: آنچه ادعاى امامت راستگو را از دروغگو معلوم مى كند، سخن ما را تأكيد مى كند. ر.ك: (كشف المراد، ص 370 - الهيات، جعفر سبحانى، ج 4، ص 26).