پرسش و پاسخ مهدوی

نظر به حديث «من مات و لم يعرف امام زمانه مات ميتة الجاهلية» مردم چگونه مي توانند امامي را كه غايب است, بشناسند در حالي كه با دليل فطري، حضور امام در جامعه لازم و واجب است؟
      در پاسخ به اين سؤال ذكر نكاتي لازم است:
      1- غائب بودن امام به معني عدم حضور او در ميان مردم و جامعه نيست بلكه به اين معني است كه او را مشاهده مي‌كنند ولي نمي‌شناسند. نظير اين كه برادران حضرت يوسف او را مشاهده مي‌كردند ولي نشناختند. لذا در روايت امام صادق(ع) مي‌فرمايد: مثل حضرت مهدي(عج) مثل يوسف(ع) است، او در ميان مردم است و او را مشاهده مي‌كنند ولي نمي‌شناسند تا اينكه خداوند به او اذن دهد و او خودش را معرفي كند(1) و نيز عمري (يكي از نواب حضرت در عصر غيبت صغري) مي‌فرمايد به خدا قسم صاحب الامر هر سال در مراسم حج شركت مي‌كند و مردم را مشاهده مي كند و آنها را مي‌شناسد و مردم هم او را مي‌بينند ولي او را نمي‌شناسند.(2) بنابر اين حضرت در جامعه حضور دارد و حضور او منشأ آثار و بركات فراوان است.

      2- غيبت امام مانع از معرفت و شناخت او نيست و عذر بر عدم شناخت آن حضرت نمي تواند باشد. در معرفت و شناخت لازم نيست حضرت را به صورت و قيافه بشناسد، بلكه شناخت او به نام و صفات و فضائل و ويژگي‌ها كافي است. اُويس قرني اهل يمن بود در زمان پيامبر زندگي مي‌كرد او بسيار علاقه داشت كه پيامبر را مشاهده كند ولي به خاطر اينكه مادر پيري داشت و از او نگاه داري مي كرد نتوانست پيامبر را در مدينه زيارت كند، ولي در عين حال بالاترين شناخت و معرفت را نسبت به پيامبر داشت و پيامبر به اميرالمؤمنين(ع) در مورد اويس قرني سفارش مي‌كرد. لذا شناخت به صفات و كمالات و فضائل لازم است. غيبت مختص به حضرت حجت(عج) نيست. حضرت موسي بن جعفر عليه السلام مدتها در زندان بودند و عده زيادي از شيعيان موفق نشدند كه حضرت را به صورت وقيافه بشناسند ولي اين مانع از معرفت و شناخت نسبت به مقام حضرت نبود.

      3- مي دانيم هدف اصل و اوّلي از بعثت پيامبران كامل كردن شرايط براي رشد و تكامل آزادانه انسانها مي‌باشد كه بوسيله وحي اين هدف تأمين شده است و مردم امكان رسيدن به رشد عقلاني و تربيت روحي و معنوي را به دست آورده‌اند. با توجه به اين كه امامت، متمّم و تكميل كننده نبوت و تحقق بخش حكمت خاتميّت است، اين هدف بوسيله سلسله امامان محقق مي شود كه آخرين آنها امام مهدي(عج) تحقق بخش اين اراده خدا خواهد بود. چنان كه در آيه 105 سوره انبياء فرموده: «ولقد كتبنا في الزبور من بعد الذكر أنّ الأرض يرثها عبادي الصالحون» همانا در زبور پس از ذكر (تورات) نوشتيم كه زمين را بندگان صالح من به ارث خواهد برد. و در روايتي از ابن عباس از رسول خدا(ص) نقل شده كه فرمود: همانا علي امام امّت پس از من مي باشد و از فرزندانش، قائم منتظر مي باشد و وقتي كه ظهور كند زمين را پر از عدل و داد مي‌كند چنان كه پر از ظلم و جور شده است.(3)
      
      پي‌نوشت‌ها:
      1- بحار الانوار، ج 51، ص224 و ص 142.
      2- وسائل الشيعة، ج 11، ص 135 ب 46 ابواب وجوب حج.
      3- القندوزي، ينابيع المودّة، ص 494.