فرهنگ دفاع مقدس

 تنگه چهار زبر «مرصاد» شد

پذيرش قطعنامه598 از طرف جمهوري اسلامي ايران، بالاترين شوك را به سازمان منافقين وارد كرد. در اين ايام كه منافقين در بلاتكليفي شديدي به سر مي بردند، رجوي توانست صدام را متقاعد كند كه قبل از بسته شدن كامل مرزها و اجراي قطعنامه 598 سازمان ملل، به سازمان اجازه آخرين حمله به خاك ايران را بدهد. سازمان منافقين به سرعت دست به كار شد و به تمامي هوادارانش در خارج از عراق دستور داد هرچه زودتر خود را به عراق برسانند. در روز دوشنبه سه مرداد 1367، نيروهاي منافقين از محور سرپل ذهاب وارد خاك ايران شدند و به سرعت تا نزديكي شهر كرند غرب پيش رفتند.

منافقين متشكل از 10 لشكر رزمي، شامل 53 تيپ زرهي و پشتيباني در اين عمليات شركت كردند. دولت عراق نيز در اين عمليات با ادواتي از قبيل 120دستگاه تانك، 400 دستگاه نفربر، 90 قبضه خمپاره انداز هشتاد ميلي متري، هزار قبضه تيربار كلاشينكف، سي قبضه توپ 106 ميلي متري و هزار دستگاه كاميون و خودرو آنان را ياري مي كرد.

پيش از «عمليات فروغ جاويدان» منافقين دو عمليات ديگر را در مرزهاي ايران به نام هاي «آفتاب» و «چلچراغ» انجام داده بودند. كه اين دو عمليات براي منافقين هيچگونه موفقيتي را در پي نداشت.

رجوي روز قبل از حركت به سمت ايران در سخناني بدين مضمون كه فرداي آن روز، همه به سمت مرز ايران حركت و اول به كرمانشاه و سپس به تهران خواهند رفت و به يقين در اين مسير تعدادشان دهها برابر خواهد شد، زيرا مردم دسته دسته در مسير به آنها خواهند پيوست! و نهايتاً تهران به سادگي فتح خواهد شد! در اين نشست همچنين به ناتواني رژيم جمهوري اسلامي به بسيج نيرو تأكيد شده و آن را نقطه مطلق ضعف دانسته و ميدان آزادي تهران را قرار ملاقات بعدي گذاشته بودند!

به محض صدور فرمان، نيروهاي منافقين، خط مرزي را در نورديدند و وارد خاك ايران شدند. در موج اول حمله حدود 2200 نيروي مسلح زن و مرد حضور داشتند. هواپيماهاي جنگنده «ميگ 23» و «ميراژاف يك» عراقي به منظور حفاظت از نيروهاي عمل كننده در برابر دخالت احتمالي نيروي هوايي ايران، اقدام به پروازهاي گشتي مسلحانه و برقراري پشتيباني هوايي نزديك كردند. پس از ورود منافقين به مهران آنها شعار «امروز مهران، فردا تهران» سر دادند.

پيشروي اوليه سبب شد تا اين نيروها به عنوان يك نيروي كاملاً غافلگيركننده و قوي پيشروي كنند و به شهر اسلام آباد در فاصله 100كيلومتري از مرز دست يابند. نيروهاي بعدي با بهره گيري از موفقيت هاي به دست آمده، در چهارچوب برنامه تعيين شده و براي دستيابي به شهر تهران، حمله خود را از سر گرفتند و بديهي بود در پشت سر خود، از هيچ گونه اقدام دفاعي يا نيروي تأميني در جاده ها برخوردار نبودند! آنها در گردنه حسن آباد (بين اسلام آباد- كرمانشاه) سه روز متوقف شدند تا آن كه نيروهاي خودي با سازماندهي و طرح منظم و حساب شده، در روز پنج شنبه شش مرداد، عمليات «مرصاد» را با رمز« ياعلي بن ابي طالب (ع)» آغاز كردند. درگيري سختي در منطقه چهار زبر - كه به سبب اين عمليات مرصاد نام گرفت- اتفاق افتاد، بسياري از نيروهاي منافقين به هلاكت رسيدند و تمام تجهيزاتشان منهدم شد و با بسته شدن سه راه اسلام آباد - ملاوي، راه عقب نشيني آنها نيز بسته شد. طي چندين ساعت، صدها تن از منافقين به هلاكت رسيده و بقيه وادار به فرار شدند. در اين عمليات، رزمندگان از قسمت سه راهي اهواز (پشت پمپ بنزين اسلام آباد) دشمن را دور زدند و تلفات زيادي به منافقين وارد كردند؛ به طوري كه در ساعت 11به منافقين دستور عقب نشيني كامل داده شد.

در حين عمليات، هوانيروز با اعزام هلي كوپترهاي كبرا و نيروي هوايي با بمباران دقيق مواضع و ادوات منافقين، تلفات فراوان و موثري بر آنان وارد ساختند. نقش شهيد صياد شيرازي كه فرماندهي نيروي زميني ارتش را در آن زمان بر عهده داشت در اين زمينه نمي توان ناديده گرفت. بعدها همين امر سبب انتقام گيري منافقين با شهادت او شد.

در اين عمليات، حدود2500 نفر از منافقين به هلاكت رسيده و حدود 1000 تن نيز مجروح شدند. تخمين زده مي شد كه حدود 500 تن نيز از منطقه متواري شده باشند كه جنازه 50تن از آنان كه زخمي بوده يا در درگيري با نيروهاي خودي كشته شده بودند، به دست آمد. همچنين ده ها تن آنها در اين عمليات به اسارت درآمدند كه در ميان آنان، برخي از فرماندهان و اعضاي رده بالاي سازمان نيز بودند.

مسعود رجوي كه در شب عمليات گفته بود: «بعد از ورود به تهران تا 84 ساعت هر كاري خواستيد بكنيد و هر كسي را كه خواستيد، بكشيد تا اينكه من فرمان عفو عمومي بدهم! » چند روز پس از عمليات فروغ جاويدان در 18 مرداد 1367 و در نشست توجيهي و جمع بندي در پايگاه اشرف، دليل شكست سازمان در اين عمليات را نداشتن بينش توحيدي پرسنل نظامي سازمان ارزيابي كرد، اما گواه تاريخ اين است كه «عاقبت تمام مزدوران شكست است.»

«ان ربك لبالمرصاد...»