درد سوختگي چگونه دردي است؟!

مدارك كافي وجود دارد كه درد سوختگي به خصوص در بچه‌ها كمتر از حد نياز درمان مي‌شود و اين امر متاسفانه سبب تغييرات فيزيولوژيك مثلا در مساله Healing زخم‌ها و عوارض مايكولوژيك مي‌گردد (Bonica). در ايالات متحده سالانه حدود 25/1 ميليون سوختگي به وجود مي‌آيد كه حدود 51/000 مورد آنها در بيمارستان بستري‌مي‌شود (Wal).
در بين سال‌هاي 95 - 1985 به علت بهبود فرآيندهاي سرويس‌دهي بيماران در حدود 30 درصد از ميزان مرگ و مير كاهش يافته است. با وجود اين پيشرفت‌ها هنوز عدم كنترل مناسب درد بيماران سوختگي وجود دارد.
علايم و نشانه‌ها
درد حاد نتيجه تركيب بين ارگان‌هاي حسي پوستي و پاسخ حاد التهابي به خصوص در هنگام شروع و در مراحل ابتدايي است.
انواع سوختگي
سوختگي درجه اول: با آسيب‌هاي محدود به لايه‌هاي ابتدايي اپي درمال و يك پاسخ التهابي در درم ابتدايي كه سبب افزايش ميزان خونرساني مي‌گردد (هيپراميا) مشخص مي‌شود. اپي‌درم سالم باقي مي‌ماند (no blister) حساسيت ارگانل‌هاي حساس پوستي سبب به وجود آمدن هيپرآلژزيا مي‌شود. درد اين نوع سوختگي خفيف تا متوسط است.
سوختگي درجه دوم: اين نوع سوختگي در عمق‌هاي متفاوتي از درم نفوذ مي‌كند. داراي دو نوع است:
1)‌ سوختگي درجه دوم سطحي: فقط قسمت فوقاني درم يا پيلاري درگير مي‌شود و در اغلب موارد خود به خود ترميم مي‌شود.
2)‌ سوختگي درجه دوم عمقي: سبب درگير لايه‌هاي عمقي‌تر درم مي‌شود و درم حاوي كلاژن فشرده را درگير مي‌كند و بيشتر احتمال دارد كه نياز به ترميم جراحي داشته باشد. چون سوختگي درجه دوم به‌طور مشخص رسپتورهاي حسي در درم را درگير مي‌كند اين سوختگي‌ها همراه هيپرآلژزياي شديد هستند و سبب توليد درد متوسط تا شديد مي‌شوند.
سوختگي درجه سوم: سبب تخريب كامل درم مي‌شود كه شامل ساختمان حسي و عروق هم مي‌گردد. همچنين سبب توليد يك پوست چرمي مي‌شود و ما دچار فقدان كاپيلاري refill هستيم (Wal). درد حاد در سوختگي درجه سوم اندك است و به‌خصوص در حد مرز بين پوست سوخته و پوست سالم ديده مي‌شود.
طبيعت درد در سوختگي
يكي از دلايل درد سوختگي انجام پروسيجرهاي درماني است. سوختگي‌هاي سطحي رها مي‌شوند تا خود به خود ترميم شوند ولي سوختگي‌هاي عميق بايد خارج شده و گرافت پوستي استفاده شود.
بيماران با سوختگي‌هاي با سطح و عمق غيرمشخص تحت يك سري از مراحل دبريد‌مان و پانسمان‌هاي روزانه قرار مي‌گيرند. تميز كردن زخم و حركت دادن كشش‌هاي درماني و ساير روش‌هاي طبي مي‌توانند سبب بروز دردهاي پروسيجرال شوند كه داراي شدت درد بالايي هستند ولي طول مدت كمي دارند. وقتي اقدامات درماني جهت كنترل درد افراد در طي استراحت كافي نباشد سبب ايجاد درد breakthrough مي‌شود. در نهايت چون جراحي يكي از راه‌هاي عمده درماني در بيماران دچار سوختگي است. درد بعد از عمل هم يكي از انواع درد سوختگي است. درد بعد از سوختگي مي‌تواند با عواملي مانند افسردگي و PTSD هم ارتباط داشته باشد. سوختگي‌هايي كه درم را درگير مي‌كند سبب حساس شدن مكانوسپتورهاي محيطي و شاخ خلفي نخاع مي‌شوند كه اين خود توجيهي براي بروز درد حاد و مزمن سوختگي است. شدت درد سوختگي از يك بيمار به يك بيمار ديگر متفاوت است و در طي بستري در بيمارستان يك حالت بالا و پايين رفتن (Flactuation) در طي زمان دارد. بررسي غيرمستقيم درد مثلا استفاده از ميزان فعاليت سيستم سمپاتيك كه در ساير بيماران موثر است در بيماران دچار سوختگي به طور مشخصي غيرموثر است كه به علت افزايش جنرال تون سمپاتيك در افراد دچار سوختگي وبه دليل كاهش حجم داخل عروقي و افزايش 100 درصد ميزان متابوليسم است.
طبقه‌بندي درد
درد حاد سوختگي به شكل زير طبقه‌بندي مي‌شود:
1) درد زمينه‌اي (background): دردي كه حتي در طي استراحت بيمار وجود دارد كه مستقيما مربوط به خود آسيب حرارتي است . به طور تيپپك ميزان درد در حد خفيف متوسط است و طولاني مدت است.
2) درد اقدامات درماني(Procedural): درد شديد و كوتاه‌مدت ماحصل Wound care و rehabilitation activities  است.
3) درد ( breakthrough): قله‌ها و پيك‌هاي غيرمنتظره در ميزان درد بيمار كه از ميزان بي دردي ايجاد شده بالاتر مي‌رود.
4) Posoperative : يك افزايش قابل پيش‌بيني در درد بيمار كه حدود 5-2 روز طول مي‌كشد كه معمولا در اثر ايجاد زخم جديد در هنگام انجام گرافت پوستي است. درد مزمن مي‌تواند حتي بعد از بهبود زخم سوختگي تا حدود 6 ماه طول بكشد. به علت وجود يك شرح حال مشخص و يافته‌هاي معاينه فيزيكي قابل توجه نياز به هيچ تست اختصاصي در مورد زخم سوختگي وجود ندارد. به علت وجود شيوع بالاي مسايل رواني (7560-25) نياز به دقت لازم در اين موارد وجود دارد. شايع‌ترين مسايل رواني ديده شده شامل افسردگي، character disorder  و اعتياد است. در موارد بستري در ICU  بيمار مي‌تواند دچار دليريوم شود كه عفونت و الكليسم و مسايل متابوليك مي‌تواند عامل تشديدكننده باشد. ادامه دارد...

موسسه فرهنگی دنیای تغذیه و سلامت