مرگ آفرينان

خلاصه:
قدمت انديشه بشر در استفاده از عوامل شيميايي و ميكروبي در جنگ ‏ها، به دوران پيش از ميلاد مسيح باز مي‏گردد. از همان هنگام، فرماندهان جنگ‏ها، براي تخريب روحيه دشمن و شكست سريع‏تر آنان، انواع روش‏ها را ابداع مي‏كردند و از هر وسيله ممكن، مطابق با دانش و پيشرفت فنون عصر خويش، سود مي‏جستند. براي نمونه، يونانيان در جنگ‏هاي داخلي و خارجي برضد همسايگان خود، به ويژه ايران، از نوعي مواد آتشزا، با اشتعال ناقص گوگرد و زغال استفاده مي‏كردند كه به مسموميت سربازان دشمن مي‏انجاميد. يا در جنگ‏هاي پيش از ميلاد، روميان لاشه متعفن حيوانات و نيز اجساد قربانيان جنگ را كه ناقل انواع بيماري‏ها، چون طاعون و تيفوس بودند، با منجنيق به ميان اردوگاه ارتش مقابل خود پرتاب مي‏كردند يا آن‏ها را در چاه‏ها، رودخانه‏ها و سرچشمه‏هاي مورد استفاده دشمن مي‏انداختند.

تعريف:
عوامل شيميايي، به تركيب‏هايي گفته مي‏شود كه در صورت كاربرد مؤثر برضد انسان، حيوان يا گياه، به مرگ يا ضايعات قابل توجه دائمي يا موقّتي در ساختار اندامي آن‏ها مي‏انجامد. جنگ‏افزار شيميايي، عوامل شيميايي هستند كه به صورت جامد، مايع و گاز تهيه مي‏شوند و در صورت انتشار در صحنه نبرد، منجر به بروز آثار كشنده، آسيب رساننده يا ناتوان كننده در موجودات زنده مي‏گردند.
كاربرد سلاح‏هاي شيميايي، آثار فجيعي به دنبال دارد: از سوختگي‏هاي شديد، تاول‏هاي دردناك، از دست دادن بينايي، تهوّع، سرفه‏هاي شديد، عدم تعادل در راه رفتن و مشكلات تنفسي گرفته، تا مرگ‏هاي دردناك.

جنگ تحميلي عراق و ايران
ناكامي ارتش تا بُن دندان مسلح عراق در تأمين اهداف سردمداران رژيم بعثي، فرماندهان اين ارتش را برآن داشت تا پس از مشورت با كارشناسان عالي رتبه دولت‏هاي استكباري، به ويژه كارشناسان شيميايي شوروي سابق، استفاده از سلاح‏هاي شيميايي را نيز در كنار ديگر سلاح‏هاي جنگيِ مرگ بار خويش مورد توجه قرار دهند. آنان براي اولين بار در تاريخ 23 دي ماه 1359، به كاربرد، آزمايش و سنجش تأثير اين بمب‏ها بر رزمندگان اسلام در محورهاي هلاله و ني خزر مبادرت ورزيدند و سپس در سال 1360، دامنه كاربرد اين سلاح‏ها را در جبهه‏هاي هويزه، تپه‏هاي اللّه اكبر، جسر نادري و خرمشهر نيز به صورت پراكنده آزمودند.

عملكرد مجامع بين الملل
وسعت كاربرد عوامل شيميايي از سوي عراق در جنگ عليه ايران، مسؤولان سازمان ملل را برآن داشت تا به رغم بي‏تفاوتي و كم توجهي‏هاي قبلي، نسبت به اعزام گروه كارشناسان خود به مناطق جنگي آلوده به عوامل شيميايي اقدام نمايد. اين گروه تحقيق، پس از بررسي و نمونه برداري عوامل پايدار شيميايي و مشاهده مجروحان و مصدومان شيميايي و اجساد مطّهر شهيدان، كاربرد گازهاي شيميايي را تأييد كرد؛ ولي با وجود اين، از اعلام رسمي كاربرد عوامل شيميايي به وسيله عراق طفره رفته و به كلي گويي پرداخت و اين امر، خود تشويقي بر ادامه كاربرد اين عوامل از سوي رژيم حاكم عراق شد.مقامات عراق كه از پشتيباني استكبار جهاني در اعمال غيرقانوني خود برخوردار بودند، از تهديد براي به كارگيري سلاح‏هاي شيميايي يا حتي اقرار به كاربرد آن هيچ واهمه‏اي نداشتند.

منابع تأمين كننده
منابع تأمين كننده تسليحات شيميايي براي عراق، به طور عمده دو كشور انگلستان و آلمان غربي بودند. افزون بر اين، دلايل زيادي براي ارسال تسليحات شيميايي از كشورهاي شوروي سابق، آمريكا، يوگسلاوي سابق، بلژيك، ايتاليا، اسپانيا، چين، آفريقاي جنوبي و شيلي به عراق وجود دارد.

نتايج جنگ
در جنگ تحميلي عراق عليه ايران، از سوي نيروهاي عراقي، انواع سلاح‏هاي شيميايي برضد رزمندگان، مردم غيرنظامي و حتي شهروندان عراقي به كار گرفته شد. بسياري بر اثر حملات شيميايي به شهادت رسيدند و پس از گذشت سال‏ها از پايان جنگ، هنوز آثار و جراحات ناشي از سلاح‏هاي شيميايي، بر تن و جان جانبازان باقي مانده است. در كنفرانس خلع سلاح شيميايي كه دي ماه 1367 در پاريس برگزار شد، از سوي كشور ايران اسنادي ارائه گرديد كه تعداد حمله‏هاي شيميايي عراق را از دي ماه 1359 تا اسفند 1366، 242 مورد با 44 هزار قرباني معرفي مي‏كرد. با همه اين تلاش‏ها و ارائه سندهاي محكم و قوي، اين كنفرانس فقط در يك بيانيه شش ماده‏اي، بدون ذكر نام عراق، از كاربرد سلاح‏هاي شيميايي اظهار نگراني كرد.

حلبچه
در 27 اسفند 1366، پس از آن كه شهر حلبچه به تصرف نيروهاي اسلام درآمد، دولت عراق از جنگ افزارهاي شيميايي در حلبچه استفاده كرد كه طي آن، پنج هزار نفر از مردم آن شهر كشته و هزاران نفر مجروح شدند. حلبچه با گازهاي سمّي از سوي عراق بمباران شد و به صورت شهري ويرانه و گوري سرگشاده بر جاي ماند.

سكوت
آيا هيچ از خود پرسيده ‏ايد چرا بمباران اتمي شهرهاي ناكازاكي و هيروشيما و خرابي‏هاي گسترده در اين دو شهر، جزء حوزه سكوت رسانه‏هاي غربي نيست، ولي بمباران شيميايي شهر كوچكي مثل حلبچه، حوزه سكوت آن‏ها به شمار مي‏آيد؟ پاسخ اين است كه غربي‏ها، بمباران و كشتار بيش از سيصد هزار ژاپني را توجيه كرده‏اند و گفته‏اند اين دو بمب اتمي موجب شكست جبهه فاشيسم و پايان جنگ جهاني شد. ولي اگر ابعاد فاجعه حلبچه، آن‏طور كه رخ داد افشا مي‏شد، اين پرسش براي افكار جهاني پيش مي‏آمد كه فن آوري توليد سلاح‏هاي شيميايي را كدام دولت‏ها در اختيار صدام ديكتاتور و سفاك قرار داده‏اند تا شهروندان كشور خود را اين گونه قتل‏عام كند؟ دولت‏هاي غربي، هيچ پاسخ قانع كننده‏اي براي مردم خود نداشتند. از اين رو، به اشاره آن‏ها، رسانه‏هاي اروپايي و آمريكايي در مقابل اين لكّه ننگ تاريخ مدرن سكوت كردند. البته سرانجام آن روز موعود فرا مي‏رسد كه مظلوميت قربانيان حلبچه، دامن سياست‏مدارانِ به ظاهر صلح طلب مرتبط با ماجرا را بگيرد و آن‏ها را رسوا سازد.
پيمان‏هاي بين المللي
كاربرد گسترده سلاح‏هاي شيميايي توسط نيروهاي بعثي، در حالي صورت گرفت كه عراق از امضا كنندگان پيمان ممنوعيت استفاده از گازهاي خفه كننده و مسموم كننده و يا ديگر گازها و مواد ميكروبي در جنگ است. در اين قرارداد كه بيش از 140 كشور جهان از جمله ايران آن را امضا كرده‏اند، به كارگيري سلاح‏هاي شيميايي در جنگ‏ها، بدون قيد و شرط ممنوع اعلام شده است. هم چنين عراق از امضا كنندگان كنوانسيون 1972 سازمان ملل است كه براساس آن، توليد، تكميل و ذخيره سازي كليه سلاح‏هاي شيميايي، بيولوژيك و سمّي، منع و انهدام آن‏ها از كشورها درخواست شده است.
 
واكنش ايران
جمهوري اسلامي ايران در پي استفاده وسيع رژيم عراق از سلاح‏هاي شيميايي و سكوت مجامع جهاني، بدون هيچ گونه اقدام تلافي‏جويانه‏اي، تصميم گرفت براي افشاي اين جنايت ضد بشري و روشن شدن اذهان مردم جهان، مجروحان شيميايي را براي ادامه درمان به كشورهاي مختلف اعزام كند. براساس آمار موجود، در سال 1362، 58 نفر، سال 1363، 3 نفر، سال 1364، 192 نفر، سال 1365، 6 نفر، سال 1366، 44 نفر و در سال 1367، 53 نفر از مجروحان شيميايي كه شدت جراحات آنان بيش‏تر بود، براي درمان به كشورهاي انگليس، فرانسه، آلمان، اتريش، هلند، سوئد، سوئيس، بلژيك، اسپانيا و آمريكا فرستاده شدند.

توليد سلاح‏هاي شيميايي در امريكا
در حال حاضر، ايالات متحده آمريكا، جديدترين و خطرناك‏ترين روش توليد و كاربرد مواد شيميايي را در اختيار دارد. توليد عوامل شيميايي دو گانه(مضاعف) عصبي، جديدترين شيوه‏اي است كه با صرف صدها ميليون دلار و در سال 1986، به مرحله توليد و انباشت رسيده است. آمريكا، كشوري است كه مي‏كوشد با فريب افكار عمومي، ديگران را عامل شرارت و نقض حقوق بين المللي معرفي كند، ولي مي‏بينيم كه خود، زيان بارترين بمب‏ها و مواد شيميايي را توليد و در جهان منتشر مي‏كند.