خلاقيت و نوآوري در كودكان
یک شنبه 3 بهمن 1389 5:44 PM
اشاره: خلاقيت چيست؟ چرا كسب آگاهي درباره خلاقيت مهم است؟ عملكرد والدين در مقابل خلاقيت كودكان 2. پرورش خلاقيت 3. تشويق كودكان 4. گسترش و آماده سازي محيط اطراف 5. تماشا كردن تلويزيون 6. تشويق كودكان در حفظ كردن ايده هاي خود 7. سخن گفتن با كودكان درباره خلاقيت و دادن آموزش به آن ها در اين زمينه پي نوشت: 1. http://www.cfc.efc.ca
كودكان در همه بازي ها و كارهايشان از خود خلاقيت نشان مي دهند، ولي خلاقيت آن ها در چهار زمينه بيشتر به چشم مي خورد: 1. هنر؛ 2. زبان؛ 3. موسيقي؛ 4. قوه مخيله.
توانايي هاي تصور و تخيل كودكان هم با خودبيانگري تقويت مي شود. پرسش هايي كه با( چه مي شد اگر...) آغاز مي شود، به تقويت و رشد قوه تخيل كودكان كمك مي كند. چه مي شد اگر گربه ها هم گوش هايي مثل گوش هاي فيل داشتند؟ چه مي شد اگر زمين جاذبه نداشت؟ چه مي شد اگر گياهان مي توانستند راه بروند؟ وقتي از كودكان چنين پرسش هايي مي شود، آن ها نه تنها شرايط واقعي جهان را در نظر مي گيرند و به آن فكر مي كنند، بلكه شرايطي را كه اين پرسش ها بيان مي كند نيز در ذهن خود مجسم مي كنند. در مقابل، پرستاران و مربيان معمولاً پس از شنيدن پاسخ كودكان ، به جاي فكر كردن و شريك شدن در تصورات وگمان هاي كودكانه، به آن ها مي گويند: (( گياهان راه نمي روند و هيچ زماني هم اين كار را نخواهند كرد.)) اين كار خلاقيت را ضعيف مي كند، نه اين كه سبب رشد آن شود. مربي بايد خودش دركنار كودك شروع به تفكر و خيال پردازي كند: (( اگر گياهان راه مي رفتند، حتماً هر روز تا مدرسه پشت سر ما مي آمدند)).
خلاقيت، لوازم و زمينه رشد هوش را نيز فراهم مي كند. كودكي كه رنگ هاي قرمز و زرد را با يكديگر تركيب مي-كند تا رنگ نارنجي بسازد، افزون برخلاقيت، از نظر هوش هم در حال رشد است.
دانشمندان و فضانورداني كه با وزني و بي جاذبگي فضا سر و كار دارند، همان كودكاني بوده اند كه هميشه مي-پرسيده اند: (( چي مي شد اگر زمين جاذبه نداشت؟)) افراد بسياري بر اين باورند كه با توجه به سرعت بالاي تغيير و تحول جهان، نياز ما به افراد خلاق براي پاسخ به پرسش هاي جديد( چي مي شد اگر...) هم بيشتر مي شود.
همچنين خلاقيت اين امكان را به كودكان مي دهد كه در جهان به جست وجو و كاوش برخيزند. كودكان با استفاده از قوه مخيله و توهم مي توانند وانمود كنند كه افسر پليس يا كارشناس گياهان هستند. به وسيله زبان مي توانند ايده هاي خود درباره جهان را آزمايش كنند. با هنر مي توانند جهان را آن گونه كه مي بينند، نشان دهند.
با بالارفتن سطح دانش و علم كودكان، آن ها مي توانند سبب پيشرفت خود و جهان اطرافشان شوند. در اين فرآيند، تشويق و تقويت، در خلاقيت آن ها بسيار مؤثر است. همچنين با تشويق كودكان احساس عزت نفس و بزرگي مي كنند. بچه هاي دو ساله كه لِي لِي مي روند و صداي قورباغه درمي آورند، از اين كه مي توانند مثل يك قورباغه رفتار كنند، احساس غرور و افتخار مي كنند. بچه هاي هفت ساله اي كه درباره زمين بدون جاذبه فكر مي كنند و به ايده ها و نظريه هاي جديد مي رسند، به سبب اين توانايي هاي خيالي شان، در تصور خويش بدان ها احترام مي شود. به طور كلي، آن ها به اين نكته پي مي برند: (( من در فكر كردن و خيال پردازي توانا هستم. من مي دانم چگونه اين كار را انجام دهم)).
اين احترام و افتخار براي آن ها مهم است؛ چون پايه موفقيت ها و كارهاي بزرگ آن ها درآينده مي شود.
بازي هايي كه نيازمند خلاقيت است و از آن ها به عنوان بازي هاي خلاق ياد مي شود، در بيشتر موارد ارزش هايي براي كودكان خلاق به همراه دارد. اين ورزش رشد فيزيكي آن ها را تحريك مي¬كند و به آن سرعت مي بخشد. براي مثال، بازي-هايي مانند جنگ ستارگان يا سوپر من، با دويدن ها، پريدن ها و بالا و پايين رفتن هاي بسيار همراه است. حتي درست كردن يك گردنبند كودكانه با استفاده از بندكفش و چند دانه تسبيح يا بافتن و پيچيدن چند رشته نخ به دور هم و درست كردن يك ريسمان محكم تر، به همكاري و فعاليت ماهيچه ها نيازمند است.
بازي هاي خلاق به رشد اجتماعي كودكان نيز كمك مي كند. اين بازي ها به كودكان اين فرصت را مي دهد تا جهان را آن گونه كه ديگر كودكان مي بينند، مشاهده كنند. اين نگرش ها در داستان ها، نقاشي ها، بازي هاي اختراع و ابداع شده خود كودكان و همچنين حركات آن ها محسوس است. هرچه كودكان به سبب آشنايي با ديدگاه ها و اعتقادات ديگر كودكان به درك و فهم نكته اي نزديك شوند، ياد خواهند گرفت كه به حقوق، باورها و احساسات ديگران احترام بيشتري بگذارند.
خلاقيت به كودكان اجازه مي دهد درباره خودشان احساس خوبي داشته باشند. شما هم مي¬توانيد با واكنش هاي مثبتي كه از خود نشان مي دهيد، اين احساس را در آن ها تقويت كنيد. براي مثال، مي توانيد به فرزندتان بگوييد: (( از رنگ آبي به خوبي در نقاشي ات استفاده كرده اي. من كارت را دوست دارم.)) يا (( خيلي خوب است كه ادعا كني يك فيل هستي. من از حركت دادن خرطومت خوشم آمد.)) به ياد داشته باشيد كه صدها راه و روش براي خلاقيت وجود دارد و هر كودك سبك ويژه خود را دارد.
1. بازگشت به گذشته
در پايان بايد به اين نكته توجه كرد كه شما بزرگ ترها بايد بكوشيد به كودكان اعتماد به نفس و فرصتي براي آزادانه عمل كردن، خلق آثار و ايده هاي جديد و نوآوري و به عبارتي ديگر، فرصت ديدن جهان با روشي ديگر ببخشيد.1
عالم محضر خداست درمحضر خدا گناه نکنید حضرت امام (ره)
