عمليات «مرواريد» به روايت عرشيان
« شب گذشته در حمله رزمندگان نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به سکوهای «البکر و الامیه»، تعداد 10 نفر از نیروهای دشمن را به هلاکت رساندند و 10 نفر را به اسارت گرفتند. در این درگیری یک فروند از ناوچههای مدرن عراقی منهدم شد.»
این، بخشی از اطلاعیه شماره 320 ستاد مشترک ارتش بود که در روز هفتم آذرماه سال 1359 منتشر شد، این روز پایانی بود بر عملیات "مروارید" و آغازی بر محبوس شدن بازماندههای توان دریایی ارتش عراق.
عملیات مروارید یکی از بزرگترین و مهمترین عملیاتهای دوران هشت سال جنگ تحمیلی به شمار میآید. این عملیات با محوریت ناوچه پیکان از سوی نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و با همکاری نیروی هوایی ارتش انجام شد که طی آن بیش از دو سوم توان دریایی ارتش عراق منهدم و باقی مانده آن نیز در شمال خلیجفارس و در منطقه "ام القصر" محبوس شد.
در عملیات مشترک دریایی و هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران که از بامداد روز هفتم آذر 1359 تا بعدازظهر آن روز ادامه داشت، خسارات جبرانناپذیری به ارتش عراق وارد شد. در این عملیات که به منظور جلوگیری از استقرار نیروهای دشمن در سکوی نفتی "البکر" واقع در منطقه "فاو" انجام شد، شش فروند از ناوچههای دشمن شامل چهار فروند ناوچه مدرن موشکانداز "اوزا" و دو فروند ناوچه اژدرافکن منهدم شد و تعدادی از موشکهای پرتاب شده از ناوچههای دشمن نیز در هوا مورد هدف قرار گرفته و نابود شدند. در این عملیات ضمن پاکسازی سکوی نفتی "البکر" و اسارت تعدادی از نیروهای عراقی مستقر در آن، سه فروند "میگ" عراقی توسط ناوهای نیروی دریایی و هواپیماهای جنگنده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران سرنگون شد.
با انجام عملیات مروارید، خسارات انسانی و مالی فراوانی به ارتش عراق وارد شد ولی آنچه اهمیت این عملیات را بیشتر میکند، قطع خطوط مواصلاتی عراق و جلوگیری از تجارت دریایی این کشور است که در همان روزهای ابتدایی جنگ صورت گرفت چرا که بدین ترتیب ضربه اقتصادی مهلکی به عراق وارد شد آنچنانکه به گفته دریادار سیاری فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، اگر کمکهای مالی کشورهای دیگر نبود، عراق نمیتوانست بیش از شش ماه جنگ را ادامه دهد.
تجارت از طریق آبهای آزاد و واردات و صادرات کالاهای مختلف به وسیله کشتیهای غول پیکر تجاری از جمله مهمترین شاهراههای اقتصادی کشورها به حساب میآید و کارشناسان، یکی از عوامل تاثیرگذار در توسعه کشورها را به میزان دسترسی آنها به آبهای آزاد وابسته میدانند.
بر همین اساس، عراق که تنها راه ارتباطیاش با آبهای آزاد به "خورعبدالله" محدود میشد، یکی از اهداف اصلی حمله خود به ایران را گسترش ارتباط با اقیانوس میدانست بنابراین در همان روزهایی ابتدایی جنگ قصد از کار انداختن نیروی دریایی ارتش ایران را داشت ولی با اتخاذ تاکتیکهای مناسب از سوی نیروی دریایی کشورمان و انجام عملیاتی همچون مروارید، طی 68 روز نه تنها بیش از دو سوم توان دریایی خود را از دست داد بلکه با محصور شدن در منطقه "امالقصر" و کنترل خلیجفارس و تنگه هرمز توسط نیروی دریایی ایران، صادرات نفت خود را از دو سکوی نفتی استراتژیک "البکر" و الامیه" از دست رفته دید.
* "مروارید" به روایت کاربر مخابرات عملیات رادار ناوچه پیکان
ناوسروان مجتبی مسیحی، کاربر مخابرات عملیات رادار ناوچه پیکان در عملیات مروارید، در گفتوگو با خبرنگار ایسنا، درباره روزهای عملیات مروارید در سال 59 میگوید: پنجم مهرماه سال 59 به ما امریه دریانوردی دادند که به دریا برویم. یک روز بعد به ما پیام دادند که سکوی الامیه توسط پرسنل ویژه تکاور پاکسازی شده است و گفتند که حدود 10 نفر را هم به اسارت گرفتهاند. بدین ترتیب سمت جنوب سکوی الامیه پاکسازی شد و ما به آن منطقه رفتیم.
در همین حین من دو هدف را بر روی صفحه رادار مشاهده کردم. بلافاصله به شهید همتی فرمانده ناوچه پیکان این مساله را اطلاع دادم و سپس به سمت آن دو هدف حرکت کردیم. چون نمیخواستیم با موشک درگیر شویم، با توپخانه درگیر شدیم و هر دو هدف را مورد اصابت قرار دادیم و سپس به اسکله برگشتیم. اسیرانی که توسط تیم ویژه گرفته شده بودند به ناوچه منتقل شدند. وقتی آخرین نفر به ناوچه آمد من دو هدف دیگر بر روی رادار مشاهده کردم و باز هم بلافاصله به همتی خبر دادم. منطقه جنگی اعلام کردیم و به سمت دو هدف جدید حرکت کردیم؛ یکی از آنها را با توپخانه از بین بردیم و یکی هم به سمت خود عبدالله فرار کرد و به گل نشست.
تقریبا ساعت 4 یا 5 صبح بود که یک هدف دیگر را مشاهده کردم که به سمت اسکله البکر میرفت. وقتی به اسکله رسید، غواصانی که در آنجا حضور داشتند را سوار کرد و هنگام برگشت به سمت "خورعبدالله" به طرف آن حرکت کردیم و آن را مورد اصابت قرار دادیم و بدین ترتیب یک ناوچه دیگر عراق هم از بین رفت.
مسیحی از نور شدیدی که در آن زمان بر روی رادار دیده بود سخن گفت و افزود: در حال برگشت به اسکله بودیم که نور بسیار شدیدی بر روی صفحه رادار مشاهده کردم که با سرعت زیاد به سمت ما میآمد. بلافاصله با توپ 76 میلیمتری آن هدف نورانی که یک موشک بود را هدف قرار دادیم و آن موشک را بر روی هوا منهدم کردیم. یکی از بچهها به نام ناواستوار پیرسیاهکل که کنار شیشه مخابره بود به دلیل شکستن شیشه بر اثر انفجار موشک بر روی هوا، به شدت زخمی شد فرمانده به او گفت که با هلیکوپتر به منطقه دوم اعزام شود ولی او گفت من با همین ناوچه آمدم و با همین ناوچه برمیگردم. همیشه بچههای ناوچه پیکان این ازخود گذشتگی را نشان میدادند.
در همین حال بودیم که موشک دیگری بر روی صفحه رادار مشاهده کردم و به شهید همتی خبر دادم. به دستور وی، اسکله را دور زدیم و موشک آنها به اسکله عراقیها اصابت کرد. سپیده دم از پست شنود به ما خبر دادند که 5-6 هواپیما به سمت ما حملهور شدهاند. بلافاصله همتی منطقه جنگی اعلام کرد و نفرات پشت توپ قرار گرفتند و سه فروند از هواپیماهای جنگی دشمن را هدف قرار دادند. تقاضای پشتیبانی هوایی کردیم و نقطه طول و عرض جغرافیایی 5 هدف موجود بر روی رادار را به عقابهای تیز پرواز نیروی هوایی دادیم و آنها اهداف مورد هدف هواپیماهای خودی قرار گرفتند.
حدود ظهر بود که عملیات ما تمام شد و به سمت منطقه دوم دریایی برمیگشتیم پنج مایل که از سکوی الامیه جدا شدیم، همتی فرمانده ناوچه پیکان من را صدا زد و پس از تشکر به خاطر موفقیتآمیز بودن عملیات، دستور برگشت داد. در حال گفتوگو بودیم که بچهها داد زدند: موشک، موشک. موشک اول به پاشنه ناوچه اصابت کرد و شفت، موتور و پروانه ما از کار افتاد و به یک هدف ثابت برای ناوچههای عراقی تبدیل شدیم.
وی ادامه داد: موشک دوم به بدنه ناوچه برخورد کرد ما به درون آب افتادیم وقتی در آب بودیم، میگهای عراقی بر روی ما رگبار بستند بچهها از نیروهای شنود شنیده بودند که عراقیها گفته بودند باید به هر طریق ممکن، ناوچه پیکان و پرسنل آن را از بین ببریم. ناوچه عراقی که ما را هدف قرار داده بود به سمت ما آمد که ما را دستگیر کند که توسط یکی از عقابهای تیز پرواز نیروی هوایی هدف قرار گرفت و از بین رفت. بدین ترتیب جنگ هوایی ادامه داشت و ما از درون آب میدیدیم که میگهای عراقی توسط نیروهای ما از بین میروند.
مسیحی در مورد نجات یافتن خود و برخی همرزمانش میگوید: پس از پاکسازی منطقه توسط هواپیماهای F14 خودی، هلیکوپترهای نیروی دریایی ما را از آب گرفتند و من هم آخرین نفر نجات پیدا کردم. از آنجایی که چشم راست من به شدت مجروح شده بود، شب در بیمارستان خوابیدم و صبح به تهران منتقل شدم. به دلیل سنگین بودن جراحت چشم راست، هشت ماه در بیمارستان نیروی دریایی بستری بودم و پنج بار مورد عمل جراحی قرار گرفتم.
وی به نقش نیروی دریایی ارتش در جنگ تحمیلی اشاره کرد و افزود: نیروی دریایی ارتش ایران، نیروی دریایی عراق را در همان اوایل جنگ منهدم کرد به طوری که نیروی دریایی عراق در ادامه جنگ نتوانست عرضاندام کند و کاملا فلج شد و منطقه خورموسی و خورعبدالله در بالای خلیجفارس و نیز تنگه هرمز کاملا در اختیار نیروی دریایی بود.
* شهید همتی بزرگ، استثنایی، عاشق و آزادمرد بود
برادر شهید محمدابراهیم همتی فرمانده ناوچه پیکان در عملیات مروارید در سال59 هم میگوید: هر کسی با هر نژاد و مذهبی که باشد وقتی برای رسیدن به هدفش از جان خود میگذرد و خود را قربانی میکند، این مایه شگفتی و حیرت است.
حمیدرضا همتی در گفتوگو با خبرنگار ایسنا، درباره ویژگیهای برادر شهید خود میگوید: ویژگیها و خاطرات شهید همتی فراموش شدنی نیست. او انسانی بزرگ، استثنایی، عاشق و آزاد مرد بود.
وی به روزهای آغاز جنگ و حضور داوطلبانه شهید همتی در عملیات مروارید اشاره کرد و گفت: در آن زمان ما در تهران بودیم و برادر من در مرخصی بود و به طور داوطلبانه برای انجام عملیات عازم بوشهر شد. ما در تهران منتظر بودیم که با توجه به موفقیتآمیز بودن عملیات، برادرم برگردد.
کوچکترین برادر شهید همتی از لحظه شنیدن خبر شهادت برادر خود سخن گفت و افزود: ما در تهران منتظر او بودیم و یک مراسم مهمانی برگزار شده بود تا اینکه خبر شهادت برادرم به ما رسید و در آن مهمانی قیامتی به پا شد.
حمیدرضا همتی درباره زمان اعزام شهید همتی به جبهه اظهار کرد: زمانی که جنگ شروع شد، برادرم، من و پسر عمویم را به پارک برده بودند ظهر که به خانه رسیدیم، سفره ناهار پهن بود که به او پیغام دادند که از بوشهر تماس گرفتهاند یادم هست که شهید همتی همانجا با ناراحتی گفت: بالاخره جنگ شروع شد و بعد هم ناهار نخورده به سمت بوشهر حرکت کرد و با توجه به اینکه پروازی صورت نمیگرفت، خود را با اتوبوس به شیراز و از آنجا به بوشهر رساند.
* هفتم آذر، روز انهدام نیروی دریایی بعثی عراق است
یکی از بازماندگان ناوچه پیکان نیز درباره عملیات مروارید در آذر سال 59 معتقد است که روز هفتم آذر یعنی روز نیروی دریایی، همان روز انهدام نیروی دریایی بعثی عراق است.
دریادار دوم ناصر سرنوشت در گفتوگو با خبرنگار ایسنا، گفت: وقتی صدام اعلام کرد که سکوهای نفتی ایران را مورد اصابت قرار داده و تمام بنادر ما را تسخیر کرده، بلافاصله یک تیم هفت نفره که من هم جزو آنها بودم با هلیوکوپتر بر روی سکوهای نفتی البکر و الامیه پیاده شدیم و ضمن به اسارت گرفتن تعداد زیادی از نیروهای عراقی، توانستیم با همکاری نیروهای دریایی و هوایی، تعداد زیادی از هواپیماهای دشمن، واحدهای شناور، ناوچههای "اوزا" و نیروبرهای دشمن را منهدم کنیم یا به اسارت در بیاوریم.
وی افزود: این حرکت موجب شد که بتوانیم تسلط خود را بر شمال خلیجفارس اعلام کنیم و با انهدام دو سکوی نفتی «البکر» و «الامیه» دشمن ساقط شد به طوری که عراق دیگر نتوانست در طول جنگ از این دو سکو نفت صادر کند و بدین ترتیب نتوانست بسیاری از عملیاتهای خود را سازماندهی کند و در تمام هشت سال دفاع مقدس سعی کرد کمبود نیروی دریایی خود را با استفاده از خلبانان مزدور، هواپیماهای "سوپراتاندارد" و هلیکوپترهای "سوپر فرئون" جبران کند که در این زمینه هم موفق نشد.
سرنوشت با بیان اینکه در تمام مراحل جنگ، نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران سیادت دریایی خود را حفظ کرد، یادآور شد: این سیادت دریایی را مرهون شهیدایی میدانیم که با فدا کردن جان خود یعنی عزیزترین مایه هستی خود موجب بقای ما شدند و این حقایق همیشه جاوید آنچنان خود را نشان دادند که آرامش و صلح امروز منطقه خلیجفارس مدیون از خودگذشتگی این عزیزان است.
این بازمانده عملیات مروارید بر تدریس دروس تخصصی در زمینه نیروی دریایی در دانشکدههای دریایی کشور تأکید کرد و افزود: تدریس این دروس میتواند یک مبنا و حرکت بزرگ در منطقه باشد. امروز از نظر دریایی در منطقه بر تمام کشورهای همجوار خود برتری کامل داریم و توانستهایم این شرایط حیاتی را همیشه باز نگه داریم.
وی با یادآوری یاد و خاطره شهدای جنگ تحمیلی به ویژه نیروی دریایی گفت: دریادلانی که جان خود را در این دریا فدا کردهاند همیشه برای ما عزیز بوده و هستند و ما هم از خانوادههای آنها متشکر هستیم که این عزیزان را طوری پرورش دادهاند که در آغاز جنگ در حد بسیار ممتازی وحدت خود را حفظ کرده بودند.
سرنوشت با بیان اینکه همواره عظمت خداوند را در دریا میبینیم، اظهار کرد: ما همواره با علم و دانش نسبت به دریا همیشه توانستهایم برتری خود را در دریا حفظ کنیم چرا که از جذر و مد استفاده میکنیم که هر روز اتفاق میافتد و از تمام وضعیت دریا اطلاع کامل داریم. ما در دریایی حرکت میکنیم که غروب آفتاب آن به همان اندازه زیباست که طلوع آن زیباست.
* وظیفه نیروی دریایی ارتش، حفاظت و باز نگهداشتن خطوط مواصلاتی ایران
به گزارش ایسنا، فرمانده اسبق منطقه دوم دریایی بوشهر، وظیفه نیروی دریایی ارتش در سواحل بوشهر و آبهای جنوب را حفاظت و باز نگهداشتن خطوط مواصلاتی ایران دانست و گفت: در عملیات مروارید حضور دشمن از صحنه خلیجفارس به طور کامل محو شد و منابع عمده اقتصادی خود یعنی سکوهای "البکر" و "الامیه" از بین رفت.
امیردریادار علی پورحسینزاده در ادامه اظهار کرد: علیرغم اینکه جزیره خارک به طور مداوم زیر آتش عراق بود ولی هیچگاه صدور نفت از ایران قطع نشد و این یکی از افتخارات بزرگ نیروی دریایی ارتش است.
وی همچنین از اینکه کمتر در رسانهها به نقش ارتش پرداخته شده است انتقاد کرد.
* افتخار نیروی دریایی ارتش این است که مسئولیت خود را به بهترین شکل انجام داد
فرمانده منطقه دوم دریایی بوشهر در زمان عملیات مروارید (1359) نیز با تقدیر از رشادتهای سربازان نیروی دریایی در ابتدای جنگ تحمیلی عنوان کرد: با شروع جنگ تحمیلی تمام اختلافها کنار گذاشته شد و همگی با فداکاری در آمادگی صددرصد و آماده انجام عملیات بودند.
دریادار غلامعلی رزمجو همچنین گفت: یکی از افتخارات نیروی دریایی ارتش این است که مسئولیت حفظ و حراست از خلیجفارس را به عهده داشت و این مسئولیت را به بهترین شکل ممکن انجام داد.
وی ادامه داد: تا روز ششم آذر 59 بخش قابل توجهی از توان دریایی ارتش عراق از بین رفت و متاسفانه در روز هفتم آذر پس از انجام عملیات مروارید، ناوچه پیکان توسط موشکهای ناوچههای دشمن مورد هدف قرار گرفت که البته آن ناوچه عراقی بلافاصله توسط تیزپروازان ارتش ایران نابود شد.
دریادار سیاری فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران معتقد است که عملیات مروارید ضمن وارد کردن ضربههای انسانی و اقتصادی بر پیکره دشمن، روح اعتماد به نفس و روحیه توانمندی و غرور را در کالبد نیروهای مسلح ایران دمید.
در پایان اطلاعیه شماره 320 ستاد مشترک ارتش که در هفتم آذرماه سال 1359 منتشر شده بود، پس از ذکر خسارات وارد شده به ارتش عراق آمده است: « ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران ضمن تقدیر از فرد فرد پرسنل رزمنده و با کفایت نیروی دریایی و هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، که با هماهنگی کامل عملیات مزبور را با پیروزی صددرصد پایان دادند، موفقیت لشکریان اسلام را به ملت مسلمان و مبارز ایران تبریک میگوید.»
منبع: ایسنا
