عمليات فتح المبين 2

محدوده منطقه عمليات فتح‌المبين

از شمال به دامنه‌هاي جنوبي ارتفاعات كبير كوه (علي كشت، محله، شاوريه، اسكندر خندان، خرولي و سپتون) از شرق رودخانه كرخه، از جنوب تپه‌هاي رملي لخيضر و دشت چهيلا و از غرب به كوه ميشداغ، تنگ رقابيه، ارتفاعات تينه و منطقه عين خوش محدود مي‌گردد.

مأموريت و اهداف عمليات

رزمندگان اسلام متشكل از سپاه پاسداران و ارتش جمهوري اسلامي ايران به منظور انهدام نيروهاي دشمن در منطقه تك نموده ارتفاعات علي گره زد، عين خوش، ابوصليبي خات، تنگ رقابيه، تنگ ابوغريب و تنگ برقازه را تصرف و سپس در خط ارتفاعات تينه پدافند مي‌نمايند.

استعداد و گسترش نيروهاي دشمن در منطقه

دشمن در امتداد خط تماس نعلي شكل به طول 100 كيلومتر با 25 تيپ پياده، مكانيزه و زرهي در خط و 6 تيپ مكانيزه و زرهي در احتياط پدافند در منطقه را سازماندهي نموده بود اين يگان‌ها با 20 گردان توپخانه پشتيباني مي‌شدند.

استعداد و تركيب نيروهاي خودي

يازده تيپ پياده از سپاه پاسداران (75 گردان) و 9 تيپ پياده و 5 تيپ زرهي از ارتش براي اجراي عمليات سازماندهي شده بودند در اين عمليات 22 گردان توپخانه از ارتش عمليات را پشتيباني مي‌كرد.

سازماندهي نيروهاي خودي براي اجراي عمليات

نيروهاي ارتش و سپاه پاسداران در چهار قرارگاه سازماندهي شدند:

1-  قرارگاه قدس

سه تيپ پياده از سپاه پاسداران، يك تيپ پياده و يك تيپ زرهي از ارتش در شمال غرب براي تصرف عين خوش و تنگ ابوغريب

2-  قرارگاه نصر

دو تيپ پياده از سپاه پاسداران، چهار تيپ پياده و يك تيپ زرهي از ارتش در شمال شرق براي تصرف سه راهي قهوه‌خانه، تپه‌هاي علي گره زد و شاوريه

3-  قرارگاه فجر

سه تيپ پياده از سپاه پاسداران و سه تيپ پياده و دو گردان تانك از ارتش براي تصرف تپه‌هاي ابوصليبي خات

4-  قرارگاه فتح

سه تيپ پياده از سپاه پاسداران، يك تيپ پياده هوابرد و دو تيپ زرهي از ارتش براي تصرف تنگ رقابيه و تنگ برقازه

تلاش‌هاي متجاوز در جهت ايجاد وقفه و يا متوقف نمودن عمليات فتح‌المبين

متجاوز كه در فاصله زماني چند ماه با دو شكست بزرگ توانمندي رزمندگان ايران اسلامي را باور كرده بود مصمم گرديد به هر نحو ممكن از اجراي اين عمليات جلوگيري نمايد و لذا در حالي كه جابجايي يگان‌ها و تمركزات براي اجراي عمليات در جريان بود دشمن با استقرار نيروي كافي و مؤثر در منطقه چزابه از 17/11/60 به مدت 10 روز مداوم هر شب با يك يگان تازه نفس تك نمود بدون ترديد دشمن از اجراي اين عمليات دو هدف را دنبال مي‌كرد:

1-  جلوگيري از تمركزات در جبهه شمالي و كشاندن نيروهاي ايراني به طرف بستان و خنثي نمودن عمليات فتح‌المبين

2-  در صورت امكان با تصرف مجدد شهر بستان حيثيت نظامي خود را احيا نمايد گرچه تلاش آفندي دشمن در اثر فداكاري رزمندگان اسلام دفع و نهايتاً نيروهاي طرفين متخاصم در مناطق قبلي خود مستقر شدند ولي در اجراي عمليات فتح‌المبين وقفه ايجاد گرديد.

دولت عراق اين بار فعاليت‌هاي سياسي را براي انصراف دولت مردان ايران اسلامي آغاز كرد و سازمان‌هاي بين‌المللي و به ويژه سران كنفرانس اسلامي را واسطه قرار داد ولي پاسخ سران كشور ايران به هيئت كنفرانس صلح كه روز دوشنبه 17/12/60 در نخست‌وزيري برگزار گرديد خروج بي‌قيد و شرط، پرداخت غرامت، كيفر متجاوز و برگشت آوارگان عراقي بود اين پاسخ خواسته‌اي نبود كه صدام بتواند قبول كند. لذا مجدداً به اقدام نظامي متوسل شد. اين بار ضمن تقويت خطوط پدافندي در منطقه عمومي دزفول ـ شوش به منظور عقب راندن نيروهاي ايراني از سرپل‌هاي غرب كرخه كه در شش ماهه اول سال 1360 با تصرف عوارض حساس منطقه و توسعه سرپل‌ها نه تنها نيروهاي عراقي را از امتيازات مانع طبيعي رودخانه كرخه در سازماندهي خطوط مقدم پدافندي محروم كرده بودند بلكه جناح و جناحين يگان‌هاي خط مقدم او را آسيب‌پذير و مورد تهديد قرار داده بودند و همچنين براي بر هم زدن سازمان آفندي رزمندگان ايران اسلامي اجراي تك‌هاي مختل كننده‌اي را در دستور كار خود قرار داد و چون تهديد جدي و تلاش اصلي نيروهاي ايراني را در منطقه شوش و رقابيه مي‌دانست لذا در آغاز نيمه شب 29 اسفند ماه 1360 با اجراي آتش سنگين توپخانه با دو تيپ زرهي در منطقه شوش و دو تيپ پياده و زرهي در منطقه رقابيه تك نمود تلاش آفندي دشمن كه تا ساعت دو بعدازظهر همان روز (29 اسفند ماه) ادامه داشت در اثر هوشياري و مقاومت رزمندگان اسلام دفع گرديد و دشمن با جابجا گذاشتن تعداد كثيري كشته و 80 نفر اسير و 7 دستگاه تانك سال در منطقه رقابيه و 950 كشته، 155 نفر اسير و 21 تانك منهدم شده در منطقه شوش صحنه نبرد را ترك و عقب‌نشيني نمود.

تلفات خودي در اين درگيري از لشكر 77 در منطقه شوش 10 نفر شهيد و 27 نفر مجروح و يك نفر اسير و از تيپ 55 هوابرد در منطقه رقابيه 30 نفر شهيد و 180 نفر زخمي بود گر چه تلاش آفندي دشمن بدون اخذ نتيجه پايان يافت ولي مشكلاتي براي يگان‌هاي هر دو قرارگاه فجر و فتح به وجود آورد و بسياري از معابر نفوذي ايجاد شده در ميادين مين دشمن مسدود و امكان اجراي عمليات از يگان‌هاي اين دو قرارگاه سلب گرديد و اجراي به موقع عمليات فتح‌المبين زير سؤال رفت و لذا پس از اخذ رهنمودهاي امام راحل عمليات با 24 ساعت تأخير و بدون شركت قرارگاه فتح اجرا گرديد.

هدايت عمليات فتح‌المبين

عمليات فتح‌المبين در ساعت يك بامداد روز دوم فروردين ماه 1361 آغاز گرديد:

1-  در مرحله اول عمليات قراگاه قدس موفق گرديد تا آغاز روشنايي روز منطقه عين خوش را به طور كامل و قسمتي از سرزمين‌هاي شرق عين خوش را تصرف ولي به سبب طولاني بودن مسير و آغاز روشنايي روز و عكس‌العمل نيروهاي دشمن نتوانست تنگ ابوغريب را تأمين نمايد. در اين مرحله قراگاه نصر موفق گرديد كليه اهداف پيش‌بيني شده را تصرف و كنترل جاده اصلي پاي پل كرخه، سه راهي قهوه‌خانه، علي گره زد را به دست بگيرد ولي پاكسازي منطقه ميسر نگرديد ولي قرارگاه فجر به سبب تحمل تلفات و خسارات در تك مختل كننده دشمن و مستحكم بودن خطوط پدافندي متجاوز در تپه‌هاي ابوصليبي خات گر چه در مناطقي موفق به پيشروي گرديد ولي در اثر مقاومت دشمن در خطوط اوليه مستقر گرديد. نتيجه كلي عمليات در مرحله اول بسيار درخشان بود. مسئولين ارتش عراق كه اجراي عمليات در منطقه عين خوش را بعيد مي‌دانستند به سبب حسن تدبير سلسله مراتب فرماندهي در اختفاء عمليات موجبات غافلگيري دشمن فراهم گرديد و لذا قراگاه قدس با تصرف حساس‌ترين عارضه منطقه يعني عين خوش اصلي‌ترين راه ارتباطي دشمن در شمال منطقه را قطع نمود و پاتك‌هاي دشمن در طول روز اول عمليات در منطقه عين خوش دفع گرديد.

در دومين روز عمليات يعني سوم فروردين ماه از آغاز روشنايي روز پاتك‌هاي دشمن در منطقه عين خوش ادامه يافت ولي موفقيت چنداني نصيب دشمن نگرديد و اما چون ادامه اين وضع خطر سقوط عين خوش را در برداشت لذا قراگاه كربلا به منظور سلب ابتكار عمل از دشمن و جلوگيري از پاتك‌هاي مداوم او اجراي مرحله دوم عمليات را در دستور كار خود قرار داد.

2-  در مرحله دوم عمليات كه در ساعت يك بامداد روز چهارم فروردين ماه اجرا گرديد قسمتي از يگان‌هاي قرارگاه فتح با طي مسافتي بيش از 20 كيلومتر و عبور از تنگ ذليجان در قسمت جنوبي منطقه مواضع مستحكم دشمن را در تنگ رقابيه دور زده و با وصول به عقبه دشمن تنگ رقابيه را تصرف نمودند در اين مرحله قرارگاه نصر كه به وسيله يك تيپ زرهي تقويت شده بود در آغاز روشنايي روز يا قسمتي از يگان‌هاي خود از تپه‌هاي علي گره زد به سمت تنگ ابوغريب پيشروي ولي به سبب درگيري با يگان‌هاي دشمن كه براي تداوم پاتك در حال حركت به سمت عين خوش بودند از ادامه پيشروي باز ماند و نتوانست تنگ ابوغريب را تصرف نمايد. نتيجه كلي عمليات در مرحله دوم حاكي از اين بود كه اتخاذ تدابير اصولي و منطقي در قرارگاه كربلا ابتكار عمل را از دشمن سلب و حاكميت در صحنه نبرد به دست رزمندگان ايران اسلامي افتاد با تصرف تنگ رقابيه تهديد تنگ برقازه معبر اصلي دشمن در جنوب منطقه جدي شد و فرماندهان ارتش عراق از اعزام نيرو به عين خوش منصرف و تلاش خود را براي حفظ معبر جنوبي در برقازه و تپه‌هاي ابوصليبي خات متمركز نمودند. در روزهاي پنجم و شش فروردين ماه عدم تمايل پرسنل دشمن با ادامه نبرد و اشتياق آنها به اسارت و پناهنده شدن آشكار گرديد و عملاً به مرحله اجرا درآمد. در اين روز قرارگاه كربلا طرح‌ريزي‌هاي اصولي را براي تصرف تپه‌هاي ابوصليبي خات از جناح آن انجام و آماده اجرا نمود.

3-  مرحله سوم عمليات فتح‌المبين در ساعت يك بامداد هفتم فروردين ماه آغاز گرديد و در اين مرحله يگان‌هايي از قرارگاه نصر از جناح باز دشمن به عمق مواضع پدافندي او نفوذ و با تصرف تپه‌هاي سايت 4 و 5 و تپه رادار و الحاق با يگان‌هاي فجر يكي از مستحكم‌ترين مواضع دفاعي دشمن شكستند و تپه‌هاي ابوصليبي خات به طور كامل به تصرف رزمندگان اسلام درآمد در حالي كه صدام حسين در صورت تصرف آن تحويل كليد بصره را اعلام نموده بود. با اين پيروزي شيرازه يگان‌هاي ارتش عراق در اين منطقه متلاشي و فرار پرسنل دشمن از منطقه نبرد آغاز شد. با وجود اينكه روز هشتم فروردين ماه براي پاكسازي منطقه و آماده شدن براي تصرف تنگ‌هاي برقازه و ابوغريب در نظر گرفته شده بود ولي افزايش روحيه تهاجمي نيروهاي خودي موجب گرديد كه در روز هشتم فروردين يگان‌ها ضمن پاكسازي منطقه به طرف اهداف نهايي پيشروي به طوريكه قبل از پايان روشنايي روز هشتم فروردين ماه معابر برقازه و ابوغريب را تصرف و خاتمه عمليات فتح‌المبين اعلام گرديد. در اين عمليات 22 گردان توپخانه با شليك بيش از 350 هزار گلوله يگان‌ها را پشتيباني نمودند. همچنين هوانيروز روزانه با 110 فروند هلي‌كوپتر با شليك 27500 گلوله توپ 200 ميليمتري، 200 فروند موشك تاو، 2250 عدد راكت و 11 فروند موشك ماوريك يگان‌ها را پشتيباني نمودند ضمن اينكه 2700 نفر مجروح را تخليه و در حدود 3000 نفر پرسنل را جابجا و 170 تن بار را حمل نمودند. جهاد سازندگي و مهندسي هر دو ارگان ضمن مرمت جاده‌ها و جاده‌سازي براي وصول به تنگ ذليجان و بريدن ارتفاعات صخره‌اي و خاكبرداري وسيع از تپه‌هاي ميشداغ در كوتاه مدت مؤثرترين كمك  را براي يگان‌هاي مانوري به عمل آوردند. نيروي هوايي نيز با حفاظت آسمان منطقه آزادي عمل را براي يگان‌هاي مانوري فراهم و در نبردهاي هوايي 13 فروند هواپيماي دشمن را سرنگون كردند.

دست‌آوردهاي عمليات فتح‌المبين

  آزادسازي 2400 كيلومتر مربع از سرزمين‌هاي اشغالي، اسارت 15450 نفر كه 145 نفر افسر بودند، بيش از 25000 نفر كشته و زخمي، 150 تانك و 170 نفربر، 165 قبضه توپ و 500 خودرو به غنيمت گرفته شد و 360 تانك و 150 نفربر منهدم و 13 هواپيما و سه فروند هلي‌كوپتر سرنگون گرديد، امكان صرفه‌جويي در قوا فراهم، شهرهاي شوش، دزفول و انديمشك از برد توپخانه خارج و با آزاد شدن كليه روستاهاي منطقه تعداد كثيري از آوارگان جنگي به خانه و كاشانه خود برگشتند. قدرت رزمي و روحيه پرسنل دشمن كاهش و روحيه پرسنل خودي افزايش و تمايل مردم براي حضور در جبهه‌ها افزايش يافت.

بازتاب‌هاي سياسي عمليات فتح‌المبين

-  گزارش رويتر در 7/1/1361

«صدام امروز خواستار آتش‌بس و حل و فصل مناقشه با ايران از راه‌هاي صلح‌‌آميز كه حقوق عادلانه تاريخي و قانوني را تضمين كند شد».

-  بي‌بي‌سي

با تأكيد بر پيروزي رزمندگان ايران و سرانجام سقوط صدام را زنگ خطري براي كشورهاي منطقه تلقي نمود.

-  واشنگتن پست و اكثر رسانه‌هاي امريكايي:

دولت امريكا تصور مي‌كرد دولت انقلابي در معرض سقوط قرار دارد ولي امروز ايران با برتري يافتن به نيروهاي عراقي در جبهه جنگ و سركوب چريك‌هاي ضددولتي (منافقين) تهديد بزرگي براي كشورهاي نفت‌خيز خليج‌فارس مي‌باشد.

پيام امام راحل به ملت مسلمان و نيروهاي مسلح در خصوص عمليات فتح‌المبين

  اخبار غرورآفرين جبهه‌هاي نبرد عليه قواي شيطاني را يكي پس از ديگري دريافت نمودم. قلمم قاصر است كه احساسات خويش را ابراز كنم. به قواي مسلح اسلامي كه خدايشان نصرت آخرين را نصيب فرمايد تبريك عرض مي‌كنم. مبارك باد بر شما عزيزان افتخار آفرين، پيروزي بزرگي را كه با ياري ملائكه ا... و نصرت ملكوتي نصيب اسلام و كشور عزيز ايران كشور بقيه‌ا...‌الاعظم ارواحنا الفدا نموديد. رحمت واسعه خداوند بر آن مادران و پدراني كه شما شجاعان نبرد در ميدان كارزار و مجاهدان با نفس در شب‌هاي نوراني را در دامن پاكشان تربيت نمودند. مژده باد به شما جوانان برومند در تحصيل رضاي پروردگار كه از بالاترين سنگرهاي روحاني و جسماني ظاهري و باطني پيروزيد. مبارك باد بر بقيه‌ا...‌ ارواحنا الفدا وجود چنين رزمندگان ارزشمند و مجاهدان في‌سبيل‌ا... كه آبروي اسلام را حفظ و ملت ايران را روسپيد و مجاهدان راه خدا را سرافراز نموديد. ملت بزرگ ايران و فرزندان اسلام به شما سلحشوران، افتخار مي‌كند. آفرين بر شما كه ميهن خود را بر بال ملائكه ا... نشانديد و در ميان ملل جهان سرافراز نموديد. مبارك باد بر ملت چنين جوانان رزمنده‌اي و بر شما چنين ملت قدرداني كه به مجرد فتح و پيروزي توسط رزمندگان به دعا و شادي برخاستيد. اينجانب از دور دست و بازوي قدرتمند شما را كه دست خداوند بالاي آن است مي‌بوسم و بر اين بوسه افتخار مي‌كنم. شما دين خود را به اسلام عزيز و ميهن شريف ادا كرديد و طمع ابرقدرت‌ها و مزدوران آنان را از كشور خود بريديد و سخاوتمندانه در راه شرف و عزت اسلام جهاد كرديد. درود بر فرماندهان بزرگوار، رزمندگان و بر همه مجاهدان راه عظمت كشور و اسلام، و نفرت و لعنت بر منافقان و منحرفاني كه مي‌خواستند يكي از انبارهاي مهمات چنين مجاهداني را به آتش بكشند و غضب و سخط خداوند بر آن خدانشناساني كه با كمك به صدام عفلقي مي‌خواستند او را نجات دهند و شكر بي‌پايان خداوندي را كه توانستيد مفتضحانه نيروهاي كفر را در بارگاه قادر متعال بي‌آبرو و در پيشگاه ملت‌هاي مسلمان منفور نمائيد من از خداي تعالي نصرت نهايي شما عزيزان و شكست مخالفان حق را خواستارم. درود بر شما و رحمت بر شهيدان راه حق و شهداي جبهه نبرد حق عليه باطل و سلام بر عباداله الصالحين.