انواع یادگیری

انواع يادگيري

مقدمه

با توجه به تعريفي که ازيادگيري مي‌شود و آن را تغييرات کم و بيش دائمي رفتار در نتيجه تجربه مي‌دانند،مي‌توان تصور کرد که با انواع يادگيري در زندگي مواجه خواهيم بود، به ايندليل که فرد از زمان تولد تا سالمندي تجارب مختلفي در حوزه‌هاي مختلف کسبمي‌کند. تلاشهاي مکرر براي راه رفتن ، سخن گفتن ، غذا خوردن ، ارتباط باهمسالان ، دفاع از خود ، مطالب آموزشگاهي ، مهارتهايي مثل رانندگي ،يادگيري مشاغل و ... نمونه‌هايي از يادگيريهايي هستند که فرد در طول زندگيخود به شيوه‌هاي مختلفي آنها را ياد مي‌گيرد. نظريه پردازان مختلف انواعمختلف يادگيري را معرفي کرده‌اند.

يادگيري کلامي

يادگيري کلامي نوعي از يادگيري است که زماني حاصل مي‌شود که محتوايآموخته شده بوسيله فرد شامل واژه‌ها ، هجاهاي بي‌معني ، يا مفاهيم مي‌شود. زمانيکه دانش آموزي سعي مي‌کند زبان جديدي را ياد بگيرد و شروع مي‌کند بهيادگيري کلمات و لغات ، در واقع از يادگيري کلامي بهره مي‌برد. همچنيندانش آموزي که سعي مي‌کند بخشي از کتابزيست شناسي را ياد بگيرد، مثل اصطلاحات و مفاهيم مربوط که در آن بخش ارائه شده است در واقع از يادگيري کلامي استفاده کرده است.

يادگيري کلامي در مقابل يادگيري حرکتي قرار دارد و هر چند فرض مي‌شودکه يادگيري کلامي از لحاظ و شناختي در سطح بالاتري قرار دارد. اين مسالهيادگيري کلامي را در مقامي ممتازتر از يادگيري حرکتي قرار نمي‌دهد. ابزاريکه براي بررسي يادگيري کلامي مورد استفاده فراوان و سودمند قرار گرفتهاست، ليست مربوط به هجاهاي بي‌معني بوده است. در اين نوع از آزمايشاتفهرستي از هجاهاي بي‌معني را به آزمودنيها مي‌دادند يا برايشان مي‌خواندندو در فواصل زماني معين از آنها مي‌خواستند هجاهاي خوانده شده را يادآوريکنند. ميزان مواديادآوري شده ، معرف ميزان يادگيري کلامي فرد بوده است.

يادگيري حرکتي

يادگيري حرکتي نوعي از يادگيري است و زماني حاصل مي‌شود که محتوايآموخته شده بوسيله فرد شامل مهارتهاي حرکتي است. به عبارتي زمانيکه فردتلاش مي‌کند سلسله‌اي از حرکات را ياد بگيرد تا بتواند مهارتي را به صورتمناسبي انجام دهد از يادگيري حرکتي استفاده کرده است. يادگيري شنا کردن ،پرتاب توپ ، دوچرخه سواري و ... نمونه‌اي از يادگيريهاي حرکتي هستند. يادگيري حرکتي مي‌تواند طيفي از يادگيريهاي حرکتي را شامل مي‌شود.

برخي از اين يادگيري ساده و سطحي‌تر هستند، مثل پرتاب يک توپ ، برخيپيچيدگي بيشتري دارند، مثل شنا کردن و برخي از پيچيدگي و ظرافت خيليبالايي برخوردار هستند، مثل نواختن يک ساز مانندويولونکه مستلزم يادگيري حرکتي به مقدار زياد است. تمرين در اين نوع يادگيرياهميت فوق‌العاده‌اي دارد. هر چه ميزان تمرين فرد در اين نوع حرکات بيشترباشد مهارت او عميق خواهد بود.

يادگيري مشاهده‌اي

يادگيري مشاهده‌اي عبارت است از يادگيري که از طريق آن موجود زنده‌اياز رفتار موجود زنده ديگر تقلي مي‌کند، سرمشق مي‌گيرد يا اداي آن رادرآورد. به اين نوع يادگيريسرمشق گيريويادگيري اجتماعينيز مي‌گويند. کودکي را تصور کنيد که رفتارهاي مادر را در هنگام آشپزي ياکار خانه داري مشاهده مي‌کند. مدتي بعد در بازيهاي خود همان کارهايي را کهاز مادر در خود مشاهده کرده انجام مي‌دهد. بيشتر يادگيريهاي کودکانمشاهده‌اي است.

در واقع آنها بطور مرتب در تقليد از رفتارها و حرکاتي هستند که مشاهده مي‌کنند. آلبرت بندوراروان شناس و همکارانش نقش بسيار عمده اي در تثبيت مفهوم يادگيري مشاهدهداشته‌اند. آنان در يک مجموعه از آزمايشهاي خود به نحو متقاعد کننده‌اياثبات کردند که کودکان گاهي از رفتار پرخاشگرانه يک سرمشق بزرگسال تقليدمي‌کنند. اين مسير تحقيق موجب شده است که نگراني در مورد تاخير تماشايرفتار پرخاشگرانه بزرگسالان سرمشق در تلويزيون بر اعمال کودکان مورد توجهقرار گيرد.

يادگيري اجتنابي

يادگيري اجتنابي زماني اتفاق مي‌افتد که يک موجود زنده اين تواناييرا پيدا مي‌کند که با استفاده از نشانه يا علامتي خاص از تماس با محرکيزيان‌آور اجتناب کند. به عبارتي فرد سعي مي‌کند ار موقعيتهايي که برايشآزار دهنده هستند اجتناب و دوري کند. تصور کنيد که کودکي يکبار با دست زدنبه يک بخاري دست خود را مي‌سوزاند و از آن پس از نزديک شدن به بخاريخودداري مي‌کند. اين کار کودک نشانه‌اي از يادگيري اجتنابي است. اين نوعيادگيري در بررسي علل مربوط به برخي روان رنجوريها مثلانواع اضطراب مورد توجه است.

به عنوان مثال خوبي اجتماعي که نوعي ترس و اضطراب مربوط به قرار گرفتندر محيطهاي شلوغ و گروههاست، با يادگيري اجتنابي ارتباط دارد. بطوري کهفرد سعي مي‌کند از محيطهاي پرجمعيت که براي او آزار دهنده هستند، دوري کندو اين افراد به هيچ وجه حاضر نيستند در چنين جلساتي شرکت داشته باشند. هرچند اين ترس و اضطراب و اجتناب نيز درجاتي متفاوت در افراد مختلف دارد.

يادگيري تصادفي

يادگيري تصادفي نوعي از يادگيري است که بدون مقصود ، تلاش يا نيت خاصي صورت مي گيرد. بطوري که بدون اينکه هدفيادگيري مورد خاصي وجود داشته باشد، يادگيري اتفاق مي افتد. حتما برايشان پيش آمدهاست که بدون تلاشي براي يادگيري شعر و محتواي يک ترانه کرده باشيد و بدوناينکه حتي چنين منظوري داشته باشيد يک روز متوجه مي‌شويد که متن آزاد بطورکامل و يا قطعاتي از آنرا زمزمه مي‌کنيد.

يادگيري نهفته

يادگيري نهفته يادگيري است که در هنگام اکتساب در عملکرد شخص به حالتپنهاني و ابراز نشده باقي مي‌ماند. به عبارتي يادگيري در يک موقعيت زمانياتفاق مي‌افتد و مدتها نهفته باقي مي‌ماند تا در موقعيت مورد نياز خود رانشان مي‌دهد. رفتارهاي معلمي نمونه‌اي از رفتارهايي هستند که به صورتيادگيري نهفته ممکن است آموخته شوند. فرد تا زمانيکه به عنوان يک معلم درکلاس قرار نگيرد اين رفتارها را از خود نشان نمي‌دهد، در حاليکه آنها رادر طول تحصيل خود از معلمان خود آموخته است.

يادگيري نهفته اهميت زيادي براي والدين ، معلمان و دست اندرکارانآموزش دارد. چرا که آنها غالبا از عملکرد کودکان و دانش آموزان دچار ياسمي‌شوند و گاهي فکر مي‌کنند که فرد يا شاگردشان هيچ ياد نمي‌گيرند يابسيار کم مي‌آموزند. در حاليکه در آينده ممکن است آنچه ياد گرفته است بهشيوه اميدوار کننده‌اي بروز کند. نبايد يادگيري نهفته را با يادگيريتصادفي اشتباه کرد و يادگيري تصادفي لزوما پنهان نيست و ممکن است در هرمقطعي در عملکرد شخص ظاهر شود.