مقالات تخصصي ايثار و شهادت

عنوان : نقش ادبيات در ترويج فرهنگ ايثار و شهادت
موضوعات مقالات :ايثار و شهادت
از آنجايي كه هيچ پديده و اتفاقي در جامعه ماندگار نخواهد بود مگر اينكه به زيور هنر و ادب آراسته گردد تا سرمشقي براي نسل هاي آينده قرار بگيرد. با نگاهي اجمالي به تاريخ ملل درمي يابيم كه چنانچه ملتي برخوردار از فرهنگ ايثار و شهادت بوده اند پيروز و سربلند باقي مانده اند. بقا و دوام هر ملت و جامعه مرهون و مديون پايمردي ها و از خودگذشتگي هاي آن ملت و آن جامعه مي باشد. چه بسا ايستادگي و از خودگذشتگي هاي افراد آن جامعه باعث بيداري و سرافرازي آن جامعه گرديده است. يكي از رسالت هاي مهم نويسنده و شاعر، نگاشتن و به تصوير كشيدن صحنه هاي ايثار و شهادت مي باشد.

بقا و دوام هر ملت و جامعه مرهون و مديون پايمردي ها و از خودگذشتگي هاي آن ملت و آن جامعه مي باشد. چه بسا ايستادگي و از خودگذشتگي هاي افراد آن جامعه باعث بيداري و سرافرازي آن جامعه گرديده است. با نگاهي اجمالي به تاريخ ملل درمي يابيم كه چنانچه ملتي برخوردار از فرهنگ ايثار و شهادت بوده اند پيروز و سربلند باقي مانده اند. در مكتب انسان ساز اسلام شهادت را حياتي ابدي مي شمارد و در قرآن شريف چنين مي فرمايد: «و لا تحسبن الذين قتلوا في سبيل الله امواتا بل احياء عندربهم يرزقون» كساني كه در راه خدا كشته مي شوند مرده نپنداريد، بلكه زنده اند و در نزد خداوند روزي مي خورند. همين مكتب و همين قرآن براي مسلمانان بهترين الگو و نمونه در جهاد في سبيل الله مي باشد. يكي از رسالت هاي مهم نويسنده و شاعر، نگاشتن و به تصوير كشيدن صحنه هاي ايثار و شهادت مي باشد. از آنجايي كه هيچ پديده و اتفاقي در جامعه ماندگار نخواهد بود مگر اينكه به زيور هنر و ادب آراسته گردد تا سرمشقي براي نسل هاي آينده قرار بگيرد. اهميت ادبيات در تهييج و ترغيب رزمندگان اسلام همين بس كه پيامبر عظيم الشأن اسلام در جنگ ها، زماني كه لشكر كفر با رجزخواني به ميدان جنگ مي آمد، با كلامي موزون و موجز شعاري را سر مي دادند و به لشكر القا مي كردند و همين امر موجب پيروزي و سرفرازي لشكر اسلام مي شد. پيامبر مي فرمود چنانچه كشته شويد به بهشت خواهيد رفت و چنانچه پيروز گرديد و زنده بمانيد سرفراز خواهيد شد. در نهضت مقدس حضرت سيدالشهدا(ع) نيز نمونه هاي بارزي از نقش ادبيات را در تهييج و ترغيب لشكر اسلام و تضعيف لشكر كفر مشاهده مي كنيم. رجزخواني هاي هر يك از ياران امام حسين(ع) در روز عاشورا، پيام ها و گفتار آن حضرت در ظهر عاشورا هنوز هم به گوش مي رسيد. هيهات منّا الذّله. گر پيكرم از تيغ دو صد پاره كنيد / از شهر و ديار خويشم آواره كنيد / اين دشت اگر ز خون ما موج زند / هيهات كه روي عجز نظاره كنيد عباس براتي پور همين كلام آسماني و موجز سرور شهيدان حضرت سيدالشهدا(ع) بود كه وقتي از مهاتما گاندي رهبري پيروزمند ملت هندوستان از رمز پيروزي او در مبارزه با استكبار انگليس سوال مي كنند و مي گويد، درسي بود كه از مكتب حسين بن علي(ع) آموختم. اگرچه به ظاهر لشكر امام حسين(ع) در روز عاشورا همگي شهيد شدند، ولي با انتشار پيام و راه و هدف او، انقلاب حسين پيروز شد. پس از شهادت امام حسين(ع) و يارانش اگر فلسفه شهادت تبيين نمي شد چه بسا به فراموشي مي گراييد. زبان كوبنده و بيان دشمن ستيز حضرت زينب(س) وامام سجاد(ع) بود كه خون شهيدان را زنده كرد. براي به دست آوردن پيروزي بايستي خون داد و خون مظلوم است كه بر شمشير ظالم پيروز خواهد شد. در زندگي بايستي مرد بود و مردانه زيست. گر مرد رهي ميان خون بايد رفت / از پاي فتاده سرنگون بايد رفت / تو پاي به راه درنه و هيچ مپرس / خود راه بگويدت كه چون بايد رفت عطار نيشابوري و يا: در مسلخ عشق جز نكو را نكشند / روبه صفتان زشت خو را نكشند / گر عاشق صادقي ز مردن مهراس / مردار بود هر آنكه او را نكشند مولوي خلعت شهادت بر قامت مردان الهي و عاشقان پاك دل راست مي آيد. در منظومه هاي حماسي و آثار جاوداني شاعران بزرگي چون حكيم ابوالقاسم فردوسي طوسي سرشار از پيام هاي ملي و ميهني است كه با خواندن آن اشعار حماسي خون غيرت و شرف در رگهاي هر انسان غيرتمند مي جوشد. بحق مي توان گفت كه شاهنامه فردوسي از بارزترين و تاثيرگذارترين اشعار حماسي در فرهنگ ايثار و شهادت است. شاعران انقلاب اسلامي بيشترين تاثير ادبي را از اين كتاب سترگ گرفته اند. در طول دفاع مقدس و انقلاب نيز شاعران و نويسندگان تاثير بسزايي از كلام امام راحل(ع) آنجايي كه مي فرمودند «شهادت هنر مردان خداست» و «ما مرد جنگيم» گرفته اند. شاعر با الهام از همين كلمات بود كه چنين سرود: از ظفرمندان، ظفرمندانه در سنگر به پيش / اي سواران سحر، گردان نام آور به پيش / جنگجويان دلاور، پيشتازان دلير / آرشان فاتح اي خاك پناور به پيش / با سلاح كاري الله اكبر مي رويد / پيروان راستين فاتح خيبر به پيش / پيرتان گويد اگر از كوه آتش بگذريد / بگذريد اي امت بيداردل با سر، به پيش / بر تن رويين نباشد، تيغ چوبين كارگر / اي كه داري جوشن تكبير بر پيكر، به پيش / بيرق خونين دل بر دوش مي بايد گرفت / چون امام عشق خواهد برد اين لشكر، به پيش / خفتگان خاك از خواب گران برخاستند / اي كه داري شورش خورشيد را باور، به پيش / مي شكافد سينه شب شعله شمشير فجر / اي برادر تا پگاه قدس با رهبر، به پيش نصراله مرداني در خاتمه كلام آنچه كه مي تواند نقش ادبيات را در ترويج فرهنگ ايثار و شهادت تاثيرگذارتر نمايد، ايمان و اعتقاد نويسنده و شاعر به مقوله ايثار و شهادت است، چنانچه گفته اند هر آنچه از دل برآيد لاجرم بر دل نشيند. درجامعه امروز ما ايثارمندترين قشر پس از جنگ، همسران شهيدان و بويژه همسران جانبازان مي باشند. آنهايي كه چون شمع مي سوزند تا محفل جانبازان شريف ما را روشن و گرم نگاه دارند. لذا به پاس احترام به اين عزيزان ايثارگر غزلي را تقديم كرده و به كلام خاتمه مي بخشم. در هواي عاطفه تا در هواي عشق پري باز كرده ايد / پروانه وار سوختن آغاز كرده ايد / در راه دوست سوختن و ساختن خوش است / اين قصه را ز سوز جگرساز كرده ايد / پروانگان سوخته پر را شما ز شوق / پرواز داده ايد و چه اعجاز كرده ايد / با همدلان عشق چو همراه گشته ايد / خود را به روزگار سرافراز كرده ايد / ايثار در نگاه شما موج مي زند / زاندم كه لطف خويشتن ابراز كرده ايد / روشن به نور عشق بود ديدگانتان / تا چشم دل به روي خدا باز كرده ايد / كروبّيان به حال شما رشك مي برند / تا در هواي عاطفه پرواز كرده ايد ـ عباس براتي پور