مقالات تخصصي ايثار و شهادت

عنوان : زنان، فرهنگ ايثار و شهادت و چالش هاي پيش رو
موضوعات مقالات :ايثار و شهادت
مقدمه: با آغاز تهاجم ارتش بعث به مناطق غرب و جنوب كشور نخست ساكنان مناطق جنگي درگير پيكار شدند، آنگاه رزم آوران تازه نفس به جبهه ها گسيل شدند. در مقاومت هاي اوليه، نقش زنان كمتر از مردان نبود. در پي اين حادثه، زنان با روحيه اي عاطفي خود را با يك مسأله رو به رو ديدند. از يك سو با گسيل فرزندان و مردان خانواده به جبهه ها، خانه ها از نظر سرپرستي با مشكل روبه رو مي شد و از سويي روحيه عاطفي برخي زنان مانع اعزام عزيزانشان به جبهه ها بود. با اعزام رزمندگان به جبهه ها بسياري از خانواده ها سرپرستان خود را تا مدتها از دست دادند. به اين ترتيب وظيفه اداره خانه ها به عهده زنان گذاشته شد و آنان در عين تحمل دشواري هاي ناشي از محاصره اقتصادي ناگزير بودند وظيفه اداره خانواده را نيز بر گردن گيرند. زنان به اين نقش نيز بسنده نمي كردند و با تشكيل گروه هاي مختلف به تهيه پوشاك، مواد غذايي و برخي نيازمندي هاي جبهه مي پرداختند؛ چه بسيار زماني كه زينت آلات خود را براي پيشبرد جنگ تقديم جبهه ها كردند. پس زنان اگرچه به حكم ضرورت بايد مي ماندند و برخي تداركات جنگي را به گردن مي گرفتند، اما باز چه بسيار شيرزناني كه با ايمانشان چون كوه سلاح بر كف گرفته و به جبهه ها رفتند. پس از گذشت چند سال از پايان جنگ تحميلي عراق عليه ايران، بايد همچنان ميراث فرهنگي هشت سال دفاع مقدس را تبيين كرد تا همچنان نداي حق خواهان برپا شود و اين مهم به تلاش همه جنبه آناني كه كوله بار فرهنگ و هنر جامعه را بر دوش دارند سخت محتاج است. هشت سال از بهترين دوران بعد از پيروزي انقلاب اسلامي را در كوران حوادث خونبار جنگ گذرانديم. نهال نوپاي جامعه ما در برابر تندباد جنگ و ويراني مانند سرو ايستاد، خون هزاران هزار جوان بر پاي اين نهال تقديم شد تا جامعه ما دستخوش تجاوز و تعدي دشمنان قرار نگيرد. هنگامي كه ارتش عراق در سال 1359 به كشورمان حمله كرد كمتر كسي پيش بيني مي كرد كه در مدت تقريباً كوتاهي موازنه نظامي به نفع ايران رقم خورد و اين كشور بتواند فشار نظامي سنگيني را به ارتش عراق وارد كند، زيرا ارتش ايران در نتيجه تحولات پروژه انقلاب تقريباً خرد و ساييده شده بود واختلاف ها و تنش هاي سياسي داخل و خارج به كشور تحميل شده بود. اما علي رغم همه اين عوامل پس از مدتي موضوع به نفع ايران برگشت، مدعاي مقاله حاضر آن است كه زنان يكي از عوامل تغيير اوضاع به نفع ايران بودند. كشور ما بعد از پيروزي انقلاب شاهد درگيري ها و جنگهاي مسلحانه متعددي بوده است و زنان نقش قابل توجهي در پيروزي انقلاب و در مقابله با تهديدات داخلي و خارجي داشته اند. زنن مسلمان و انقلابي ايران كه در سايه فعاليتهاي دين مبين اسلام، پيروزي از سيره ائمه اطهار و با تأسي از بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران حضرت امام خميني(ره) در كوره حوادث انقلاب آبديده شده بودند، در صحنه درگيري هاي مسلحانه حضوري فعال و چشمگير داشتند. حمله غافلگيرانه نيروهاي بعثي به شهرها و آبادي هاي مرزي كشورمان موجب شد تا بسياري از زنان مسلمان در دفاع از دين و ميهن خويش اسلحه به دست گرفته و دوشادوش مردان به مبارزه برخيزند. بسياري از شهديا روزهاي آغاز نبرد خرمشهر زناني هستند كه در ميدان مبارزه و در حين جنگهاي مسلحانه، به شهادت رسيدند. پس يكي از آثار جنگهاي مسلحانه ايجاد حس مسؤوليت در زنان و شريك و مهم ساختن ايشان در امر دفاع مي باشد. در حماسه هشت سال دفاع مقدس مردم مسلمان ايران در برابر حملات وحشيانه ارتش بعثي عراق كه حضور گسترده مردم را در خط مقدم فراهم نمود، زنان فداكار با حضور موثر و گسترده خويش در بخش هاي مختلف سهم خود را در دفاع از كيان انقلاب اسلامي ايفا نمودند. يكي از عوامل بيروني در جنگ، عامل پشتيباني به موقع و مناسب نيروها در خطوط مقدم و برخورداري نيروهاي عمل كننده از روحيه بالا در انجام ماموريت هاي محول بود. زنان، علاوه بر اينكه در ترغيب و تشويق رزمندگان به حضور در جبهه موثر بودند و در غياب سرپرست خانواده، مديريت خانه را به عهده داشتند، در ستادهاي پشتيباني نيز فعالانه حضور مي يافتند. آنها علاوه بر كمك هاي مالي به ستادها، گاهي به طور شبانه روزي در آنجا به كار آماده كردن مايحتاج جبهه مي پرداختند. زنان ايثارگر ايراني براي اينكه عدم حضورشان را جبران نمايند، در پشت جبهه ها با ابتكاراتي كه از خود نشان مي دادند فعاليت كرده و از هر راهي به جبهه ها كمك مي نمودند. زنان ايثارگر زناني بودند كه از عزيزترين اندوخته هاي خود مي گذشتند و آنها را تقديم جبهه مي نمودند. زناني كه مي خواستند با دادن طلا، پول و پس اندازهاي خود سهمي در كمك به جبهه داشته باشند. از ديگر فعاليتهاي زنان در جريان دفاع مقدس، مبارزه با ستون پنجم دشمن بود. زنان با اشراف خاصي كه بر منطقه مسكوني خود داشتند، حركات و شايعات دشمن را به دقت زير نظر گرفته و بدون اينكه دشمن متوجه نظارت آنها باشد، اطلاعات جمع آوري شده را در اختيار مقامات و مراجع ذيربط گذاشته و نقشه هاي شوم ستون پنجم را خنثي مي ساختند. از اين رو مي توان ادعا كرد زن مسلمان در سالهاي پس از انقلاب با حضور فعال خود در اجتماع به عنون چشم بصير و گوش شنواي انقلاب در برابر توطئه هاي دشمن عمل نموده است. به راستي اگر زنان اين چنين عشق به مبارزه نداشتند، آيا ما چنين مرداني داشتيم كه عاشقانه در راه خدا جان خويش را فدا سازند؟ زنان مسلمان ما چون زينب زمان، هم خود در صحنه حضور داشتند و هم مشوقي بودند براي همسر و فرزندان خود. آنان در مجالس تدفين شهيدانشان به استقامت كوه مي نمودند، در حالي كه بر سر و روي شهيدشان عطر و گلاب مي زدند و با دستان خود او را به خاك مي سپردند و دست به آسمان كرده و چنين مي گفتند: «خدايا قرباني ها را از ما بپذير.» شايد بتوان گفت نقش رزمي زنان در دفاع كمتر از مردان بوده است، ما به جرأت نمي توان اظهار داشت كه مردان در امور خدماتي و پشتيباني نيز از زنان گوي سبقت را ربوده، بلكه مي توان ادعا نمود كه اگر نقش پشتيباني رزمي زنان از مردان بيشتر نبوده است، كمتر هم نبود، زيرا اين نقش در جنگهاي صدر اسلام نيز به زنان داده شده و حضور بانوان در جنگهاي متعدد در ابعاد مختلف امدادي، تهيه آذوقه، تامين امنيت، مداواي مجروحان و پرستاري، تسليحات و تجهيزات و مهم تر از همه ترغيب مردان به جنگ و نقش جنگجوپروري مشاهده مي گردد. مسأله ديگر، رفتن مردان به جبهه هاي نبرد و خالي شدن صحنه هاي كار و توليد مي باشد. زنان با داشتن درك درستي از جهاد در راه خدا جاي خالي مردان در شغلهاي مختلف را پر كردند و با اراده هاي استوار و تلاشي وصف ناپذير اجازه نداند چرخهاي صنعتي كشور از حركت بازايستد. بخش ديگر مربوط به مادران شهيدان است؛ مادران مسلماني كه جوانان عزيز خود را در راه دفاع از اسلام و قرآن از دست مي دادند. با آگاهي ديني و سياسي و صبر انقلابي خويش، هميشه مشوق ساير مردم در ادامه راه شهدا بودند و به تبليغ فرهنگ و تفكر ايثار و شهادت مي پرداختند تا آنجا كه شهادت را افتخاري مي دانستند كه نصيب هر فردي نمي شود و از اين كه فرزندانشان به درجه رفيع شهادت نايل آمده است به خود مي باليدند. بخش ديگر مربوط به همسران شهدا مي شود؛ اين زنان با ايماني راسخ، خرسند از معامله اي كه با خداوندشان كرده بودند هميشه گوش جان به ولي فقيه زمان خويش مي سپرند و لحظه اي ترديد را نيز به خود راه نمي دهند. زنان ثابت نمودند كه حتي در شرايط نامساوي و با وجود كمبودها مي توانند حماسه آفرين باشند. از اين رو معرفي و شناسايي زنان شاخص و ايثارگر كه در جاي جاي اين مملكت بي پيرايه زندگي مي كنند، نقش مهمي در ترويج فرهنگ ايثار و شهادت به ويژه در بين نوجوانان و جوانان دختر خواهد داشت. 1ـ راهكارهاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت در زنان 1ـ1ـ مشاركت در عرصه فعاليت هاي اجتماعي، سياسي و عملي اسلام اجازه انواع فعاليتها در همه زمينه ها را به زنان داده و هيچ تفاوتي بين مردان و زنان در فعاليتهاي سياسي، اقتصادي و علمي وجود ندارد. بنابراين رسالت زنان امروز حضور مستمر و آگاهانه در صحنه هاي سياسي ـ اجتماعي و دفاع از ارزش هاي اسلام ناب محمدي(ص) است. زن ديروز وظيفه اش تشويق و ترغيب رزمندگان به حضور و ايثارگري در جبهه ها بود، امروزه نيز رسالت تربيت سربازاني تازه نفس را بر عهده دارد تا از ارزشهايي كه رزمندگان اسلام در طول هشت سال دفاع مقدس در صحنه هاي نبرد حق عليه باطل آفريدند پاسداري نمايد. 2ـ1ـ ضرورت حفظ ارزشها حفظ ارزشها از آن جهت اهميت دارند كه بيانگر حيات و سلامت روان فردي و جامعه است. اصولاً در فضاي مطبوع و پرطراوت ارزشها است كه غنچه هاي استعداد افراد مي شكفند و رشد و بالندگي خود را در بستر زندگي آغاز مي كنند. در حقيقت روحيه ايثارگري و انگيزه دفاع از ارزش ها بيانگر سالم بودن فرايند تبديل فعل به زيبايي و نهايتاً خلق عشق و ايثار است. از اين رو كسي كه در برابر حفظ ارزشها و پاسداري از حريم فرهنگ و اعتقادات خود بي تفاوت و يا ضعيف است در واقع شعق و ايثار او ضعيف و يا اصلاً در وجود وي راه پيدا نكرده است. 3ـ1ـ تقويت بنيه فرهنگي و ايجاد انگيزه در جوانان تقويت بنيه فرهنگي جوانان و نوجوانان دختر كه قادرند در مقابل فرهنگ استعمار و استكبار دشمن و نيات پليد آنان در بعد فرهنگي بايستند توسل به فرهنگ انسان ساز قرآن و تعاليم اسلام در اين راه بسيار حايز اهميت است و بايد زمينه را براي فراگيري تعاليم اسلام و تلاش و كوشش بيشتر فراهم آورد. ايجاد انگيزه، فراهم كردن زمينه رشد و شكوفايي استعدادها، ايجاد رقابت سازنده و سالم در ميدان عمل، ايجاد جاذبه هاي لازم جهت سازماندهي فعاليتها در ميان فرزندان و همسر ايثارگران از ديگر راههاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت در زنان است. 4ـ1ـ الگو قرار دادن زنان صدر اسلام به ويژه فاطمه زهرا(س) فاطمه زهرا(س) بشري از جنس زن و مايه افتخار و مباهات زنان مي باشد و ثابت نمودند كه به وسيله علم و ايمان مي توان به درجه اي رسيد كه هيچ فرشته اي نرسيده است. آري، او زن است و احترام بي حد رسول اكرم(ص) به ايشان نشانگر اين است كه زن جايگاه عظيمي در خلقت دارد. وي موجود ملكوتي، آسماني و مقتدا و مولاي همه انسانهايي است كه مي خواهند به كمال برسند و با وجود نوراني خود اثبات نموده اند كه انسان ها (چه زن و چه مرد) ممكن است با استفاده از استعدادهاي ديني به كمال و قرب الهي دست يابند. بنابراين حضرت فاطمه(س) سيده زنان دو عالم الگو و مقتداي بسيار مناسبي براي همه انسانها به ويژه زنان و دختران مي باشند. 5ـ1ـ ترويج كتابخواني و پرهيز از تجمل گرايي ترويج فرهنگ كتابخواني در بين زنان و كاهش فرهنگ تجمل گرايي يكي از كارهاي مهم در ارتباط با زنان است. متاسفانه گرايش به تجمل گرايي در جامعه ما رو به فزوني است. اين كار باعث كم رنگ شدن فرهنگ ايثار و شهادت مي شود. البته گرايش به تجمل و تجمل گرايي در حد متعال اشكال ندارد، ولي اگر اين روند به افراط كشيده شود آثار سوء و جبران ناپذيري به همراه خواهد داشت. در زير چند راهكار براي شناسايي و معرفي اين قشر حماسه آفرين ارايه شده است: ـ ايجاد هماهنگي و وحدت رويه بين نهادهاي ايثارگر و سازمان هاي انقلابي و ارزشي شامل بنياد شهيد، بنياد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامي، نيروي مقاومت بسيج و ... در خصوص تبيين و ترسيم سهم مشاركت خانواده هاي ايثارگر در صحنه هاي علمي، ادبي و هنري در شرايط كنوني ـ شناسايي، معرفي و قدرداني از بانوان شاخص و فرهيخته مرتبط با دفاع مقدس در عرصه هاي علمي، هنري و ادبي جهت الگوپذيري زنان و دختران جامعه و انتقال اين ارزشها به نسل آتي ـ ارتقاي سطح علمي زنان ايثارگر از طريق: الف: برگزاري دوره آموزشي در سطوح مختلف جهت استفاده علمي زنان ايثارگر ب: تدوين كتبي جهت معرفي آثار علمي ـ تحقيقاتي و ادبي زنان ايثارگر ج: راه اندازي مراكز تحقيقاتي و پژوهشي جهت استفاده زنان و خانواده هاي آنان د: نيازسنجي فرهنگي جهت ارتقاي فكري و رفع شبهات و پاسخ به سوالات در زمينه هاي گوناگون ﻫ: تشكيل انجمن هاي علمي و فرهنگي به مدد بانوان نخبه و فرهيخته و: بررسي مشكلات تحصيلي و ايجاد زمينه مساعد جهت ادامه تحصيل زنان ايثارگر ز: اعطاي نشان هاي دولتي و لياقت به زنان ايثارگر ـ ايجاد زمينه مناسب جهت ارايه آمار و ارقام صحيح و كامل از بانوان آزاده، ايثارگر و جانباز و نيز همسران و دختران آزادگان، ايثارگران و جانبازان داراي مدارج علمي و موفقيت هاي هنري، ادبي و ورزشي ـ تقويت روحيه معنوي و انقلابي و احساس پشتيباني و دلگرمي بين بانوان مرتبط با دفاع مقدس از طريق ديدار با مقام معظم رهبري و ساير سران مملكت ـ هماهنگي جهت جمع آوري آثار تاليف، ترجمه يا پروژه هاي تحقيقاتي زنان شاخص از طريق نمايندگان دستگاه هاي ذيربط و ارايه آنها در نمايشگاه ها و كنفرانسهاي مختلف. 2. موانع الگوسازي زنان شاخص قبل از پرداختن به موانع اصلي الگوسازي از زنان شاخص بهتر است ابتدا وضعيت دنياي كنوني به طور اجمالي تشريح شود، زيرا به نظر مي رسد وضعيت دنياي كنوني يكي از موانع اصلي در كمرنگ شدن فرهنگ ترويج ايثار و شهادت مي باشد. 1ـ2ـ چالش هاي دنياي كنوني متاسفانه با وجود پيشرفت اعجاز علوم و فناوري، معرفت و شناخت نه تنها رشد نكرده، بلكه از هرگونه ترقي جزيي بازمانده است. وضعيت بشر امروزي مانند كسي است كه بدون اطلاع از جهت حركت رودخانه به داخل آب مي پرد و خود رابه جريان آب مي سپارد. جرم و جنايت و فحشا به ويژه در ميان نسل جوان در جوامع توسعه يافته بسيار بالا است. به حاشيه رفتن دين و نگاه ابزاري به اخلاق پيامدي جز افزايش جرم و جنايت ندارد. سود سرسام آور سايت هاي اينترنتي و شبكه هاي توزيع و توليد فيلمها و تصاوير مستهجن نشان از بحراني است كه حاصلي جز سقوط و نابودي بشرين ندارد. امروزه آمار روزافزون فرزندان بي سرپرست محصول طلاق و روابط نامشروع و دهها معضل ديگر دنياي متجدد را با چالش هاي جدي مواجه ساخته است. بي ترديد بايد پذيرفت كه قرن اخير، از جهت كشتار انسانها يكي از خشن ترين قرن هاي تاريخ بوده است. بزرگترين جنگ هاي قرن گذشته در غرب رخ داده، رقابت تسليحاتي و توليد انبوه سلاحهاي هسته اي، شيميايي و كشتار جمعي همگي با پيشرفت هاي علمي و با تكيه بر انديشه دنياي متجدد انجام پذيرفته است. آنچه كه امروز انقلاب و ايران اسلامي را تهديد مي كند تهاجم فرهنگي است. امروز دشمن هوشيارانه تر عمل مي كند و با طرح ريزي هوشيارانه و پيچيده سعي دارد فرهنگ جامعه را مورد هجوم قرار داده و به نسل جوان آسيب فرهنگي برساند و دشمنان نظام اسلامي كشورمان در پي ترويج فساد اخلاقي در جامعه هستند و براي اين امر اقدام به طرح ريزي هاي پيچيده نموده اند. و اينك به موانع اصلي الگوسازي از زنان شاخص مي پردازيم: 2ـ2ـ ناشناخته ماندن مقام زن يكي از موضوعاتي كه در طول تاريخ به عنوان يك اصل مورد توجه افراد مغرض و سودجو قرار گرفت پوشاندن حقايق و تاريك و تيره نشان دادن واقعيتها است كه در رشد و تكامل بشريت نقش موثر وغيرقابل انكاري داشته و دارد. با نگرش اجمالي و بررسي انواع توطئه هاي به اجرا گذاشته شده توسط دشمنان اصلي بشريت و به منظور گذاشتن انسانها در جهل و ناداني و وارونه نشان دادن بسياري از معارف الهي و ديني اين حقيقت به وضوح مشخص مي گردد. از جمله موضوعاتي كه مورد هجوم و تحريف واقع شده، موضوع زن و جايگاه و شخصيت حقيقي آن مي باشد كه عمري به درازي تاريخ دارد. 3ـ2ـ عدم بينش صحيح بسياري از رفتارهاي نابهنجار غيراخلاقي و غيرديني و وسوسه هاي شيطاني، ناشي از نداشتن بينش صحيح در مسايل اعتقادي، فكري، اخلاقي و اجتماعي و نبودن شناخت كافي در افعال، رفتارها و انگيزه ها مي باشد. بدين لحاظ به نظر مي رسد زنان شاخص و ايثارگر در جامعه از جايگاه بالايي برخوردار مي باشند. به همين دليل يك دختر جوان بايستي در همه ابعاد از الگويي كه جامعه به او معرفي مي كند پيروي نمايد. 4ـ2ـ كم توجهي مسوولان و سازمان ها به زنان ايثارگر متاسفانه سازماني كه به طور مستقيم در ارتباط با الگوسازي از زنان ايثارگر باشد وجود ندارد. سازمانهاي مرتبط با خانواده شهدا يا جانبازان و آزادگان كمتر به اين گونه امور فرهنگي وارد مي شوند و سازمانهاي فرهنگي كشور نيز چون وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان تبليغات اسلامي و سازمان صدا و سيما خود را متولي اين كار نمي دانند. با وجود هزاران زن رزمنده، ايثارگر و حتي آزاده كه بعد از جنگ تحميلي در سنگرهاي علمي و فرهنگي جامعه تلاش صادقانه اي دارند، فيلمي در خصوص آنان ساخته نشده و كتابهاي زيادي به نگارش درنيامده است. به هر حال الگوسازي ضرورت شرايط كنوني جامعه است و نيازمند ابزار و وسيله مي باشد. زنان شاخص الگوهاي بسيار مناسبي براي جامعه مي باشند. ولي تا امكانات و ابزار لازم در اختيار نباشد و متوليان معتقدي وجود نداشته باشد، به هيچ وجه چنين بانواني به عنوان الگو مطرح نخواهند شد. در جامعه ما، جوانان به الگوهاي اصيل با ويژگي هاي مذهبي و ديني نياز دارند كه هم مظهر شجاعت و شهامت و ايثار باشند و هم متناسب با اوضاع زمان و مكان، ولي متاسفانه به دليل كوتاهي ها و كم توجهي ها كه به امور فرهنگي و الگوسازي صحيح در جامعه شده است، بعضاً شاهد هستيم كه جوانان الگوهايي انتخاب مي كنند كه مغاير با فرهنگ ديني جامعه مي باشد. وجود جوانان مخلص، با ايمان و آگاهي كه بر تعداد آنان افزوده مي شود و در مراسم مذهبي يا در سنگرهاي علم و فرهنگ شاهد آن هستيم، همه نشان دهنده موفقيت آنان در جامعه مي باشد. ولي از آنجا كه هدف بسط و گسترش هر چه بيشتر ارزشهاي ديني و خوبي ها در جامعه است، به اين تعداد اكتفا نكرده، هدايت و رستگاري تمام جوانان مورد نظر مي باشد. جهان بيني توحيدي و فرهنگ ايثار و شهادت درمان بسياري از نابساماني ها و بيماري هاي روحي بشر امروز است كه مواد مخدر، الكل، پول، علم و تكنولوژي از عهده آن برنمي آيد.