عنوان : ايثار و شهادت طلبي و نقش آن در امنيت ملي
نويسنده : علي منصور سمائي
موضوعات مقالات :ايثار و شهادت
<>
چکیده
از خودگذشتگي و فداکاري براي آرمانهاي اسلامي و انقلابي بسيار ارزشمند است؛ به طوري كه تا وقتي اين خصلت همگاني نشود و محدودة فراگيري آن گسترش نيابد، همواره خطرات فراواني، امنيت و آرامش عمومي را تهديد مي‌کند. همه و همه مديون فداکاري و از خودگذشتگي نسلي پويا و جان برکفيم. در طول تاريخ ايثارگران بسياري از کيان مملکت دفاع کردند و جانبازي‌هاي فراواني براي دفاع از ميهن انجام شد، اما تاريخ جز هشت سال دفاع جانانة ايرانيان، هيچ‌گاه رشادت ملتي را به ياد ندارد که از مرزهاي ميهن و اقتدار مذهبي‌اش چنين دفاع کند، و لحظه‌اي از اين آرمان کوتاه نيايد.
اين مقاله به « ايثار و شهادت طلبي و نقش آن در امنيت ملي » مي‌پردازد. امنيت بدون ايثار و فداکاري پايداري چنداني ندارد. کسي که به ايثار و از خودگذشتگي اعتقاد راسخ قلبي نداشته باشد، در انتخاب بين منافع ملي و منافع شخصي، دومي را بر مي‌گزيند و آنچه منافع او را - هرچند زودگذر - به دنبال داشته باشد، ترجيح مي‌دهد.
ايثار علاوه بر منافعي که براي جامعه دارد، نفعي والاتر و برتر براي فرد به دنبال دارد و آن تعالي روح و ترفيع درجات اوست. روح ايثارگر چنان اوج مي‌گيرد که شايستگي درجة شهادت نصيبش مي‌شود، که درک آن براي بسياري غير ممکن و دور از ذهن است. کساني هم که خالصانه گام در اين مسير رشد و تعالي مي‌گذارند، تنها با خداوند معامله مي‌کنند، روحشان به درجه‌اي از ايمان مي‌رسد که فقط خداوند را خريدار آن مي‌بينند و از کساني که براي امنيت آنان، جان خويش را ايثار مي‌کنند، توقع پاداش ندارند.
امنيت
امنيت ، در لغت به معني در امان بودن ، ايمني ، بي ترسي ، آرامش و آسودگي (فرهنگ عميد) است؛ يا به عبارت ديگر، به حالت فراغت از هرگونه تهديد يا حمله و يا آمادگي براي رويارويي با هر تهديد و حمله اطلاق مي شود. معمولاً در علوم سياسي و حقوقي ، امنيت به پنج نوع تقسيم مي شود : فردي ، اجتماعي ، ملي ، بين المللي و جمعي (Collective Security) تقسيم شده است.
در مفهوم امنيت دو نوع نگرش وجود دارد : نگرش سنتي و نوين . در نگرش سنتي دولت ها منشأ اصلي تهديد و مسؤول اوليه برقراري امنيت هستند. براين اساس ، امنيت به صورت حفاظت فيزيکي از دولت در مقابل تهديدهاي خارجي تعريف مي شود، اما در نگرش نوين امنيت رابطة مستقيمي با فرهنگ ، اقتصاد ، سياست ، اجتماع و زندگي اجتماعي ، شرايط زيست محيطي ، دفاعي و ... دارد.
امنيت ملي
امنيت ملي، به حالتي اطلاق مي شود كه هر ملت فارغ از تهديد از دست دادن تمام يا بخشي از جمعيت ، دارايي و خاك خود به سر مي برد(فرهنگ و امنيت ملي،1386).
پيچيده ترين و مهمترين مؤلفه امنيت ملي در هر کشور ، امنيت فرهنگي است. براي کشوري که هويت فرهنگي آن ، مؤلفه اصلي تلقي مي شود ، اين امر اهميت بيشتري خواهد داشت.
تهديدات فرهنگي که از آن به عنوان تهاجم فرهنگي يا تهديد نرم ياد مي شود، به دنبال ايجاد انواع بحران هاي فرهنگي ـ سياسي در جامعه براي دستيابي به اهداف و اغراض سياسي است. هدف اصلي اين نوع تهديد ، سلب اراده و روحيه مقاومت ، تغيير در نگرش ها و باورها ، تأثيرگذاري بر انديشه ها و آرمان ها و ايجاد تغيير و تزلزل در آن ها و به تسليم کشاندن ملت هاي قوي در برابر خواست و ارادة آنان است.
امروزه موثرترين، کارآمدترين، کم هزينه ترين و درعين حال خطرناک ترين و پيچيده ترين نوع تهديد عليه امنيت ملي يک کشور « تهديد نرم1» است، زيرا مي توان با کمترين هزينه بدون لشکرکشي و مقاومت هاي فيزيکي به هدف رسيد. تهديد نرم به « روحيه » به عنوان يکي از عوامل قدرت ملي خدشه وارد مي کند ، عزم و اراده ملت را از بين مي برد و مقاومت و دفاع از آرمان و سياست هاي نظام را تضعيف مي کند. فروپاشي رواني يک ملت، مقدمه اي براي فروپاشي سياسي- امنيتي و ساختارهاي آن است.
در مبارزة مستقيم ( تهديد سخت ) تجهيزات ، خاکريزها و حدود مرزهاي مملکت ، آشکار و حوزة دفاع از آنها بر همگان مشخص است. اين روش مبتني بر زور و قدرت و اجبار است ، در حالي که تهديدِ نرم مبتني بر اقناع و القاي افکار و انديشه هاست. در مبارزة مستقيم هدف تخريب و حذف فيزيکي حريف و تصرف و اشغال سرزمين است، در حالي که در تهديد نرم هدف تأثيرگذاري بر انتخاب ها ، تصميم گيري ها و الگوهاي رفتاري حريف و در نهايت، تغيير هويت هاي فرهنگي يک ملت است.
تعريف شهادت
«يكى از بهترين و حيات بخشترين سرمايههايى كه در تاريخ تشيع وجود دارد ، شهادت است» (شريعتي،202:1386)
در فرهنگ اسلامي شهادت مرگي نيست که به کسي تحميل شود؛ « شهادت مرگ دلخواهى است كه مجاهد با همه آگاهى و همه منطق و شعور و بيدارى و بينايى خويش ، خود انتخاب مىكند! »(همان: 195 و 192) يک درجه است و راهي ميان بر براي صعود است.
به قول دکتر شريعتي شهادت دو گونه است : يک نوع آن شهادت حمزه اي و نوع ديگرش شهادت حسيني است. حمزه براي مبارزه آماده شده و براي شکست دادن دشمن رفته است. او و ساير همرزمان شهيدش آمادة شهادت بودند، ولي براي شکست دشمن رفته اند. شهادت هم نصيب آنها شد و نزد خداوند ارج و قرب فراوان خواهند يافت.
« شهادت حسينى كشته شدن مردى است كه خود براى كشته شدن خويش قيام كرده است ... امام حسِين عليه السلام از مقولة ديگرى است ؛ او نيامده است كه دشمن را با زور شمشير بشكند ، خود پيروز شود ، و بعد موفق نشده و يا در يك تصادف يا ترور توسط وحشى ، كشته شده باشد. اين طور نيست. او در حالى كه مىتوانسته است در خانهاش بنشيند و زنده بماند ، به پا خاسته و آگاهانه به استقبال مردن شتافته و در آن لحظه ، مرگ و نفى خويشتن را انتخاب كرده است... امام حسين -عليه السلام- يك شهيد است كه حتى پيش از كشته شدن خويش به شهادت رسيده است ؛ نه در گودى قتلگاه ، بلكه در درون خانه خويش ، از آن لحظه كه به دعوت وليد - حاكم مدينه - كه از او بيعت مطالبه مىكرد، « نه » گفت. اين « نه » طرد و نفى چيزى بود كه در قبال آن ، شهادت انتخاب شده است و از آن لحظه، حسين شهيد است.»(همان:216،222و223)
تنها راه پيروزي براي حسين (ع) شهادت است. البته، شهادت حسينى شرايط خاص خود را مىطلبد. وقتى ظلم ، انحطاط و انحراف همه گير مىشود و ارزشهاى والاى انساني و اسلامى زير پا گذاشته مي شود و موعظهها بر گوشهاى سنگين كارگر نمي شود ؛ حسين (ع) با علم به عدم توانايى خود در پيروزى ظاهرى بر دشمن ، باز هم به پيشواز مرگ مىرود و با انتخاب شهادت ، درست ترين كارى را كه مىشد كرد ، انجام مىدهد. براي امام حسين (ع) هم آگاهي دادن مردم و هم دوام دين مطرح است ، و طبق دريافت امام ، اين مهم فقط به همين شيوه حاصل مي شد ؛ « شهادت حسيني. » کدام عقلي مي تواند درک کند که کشته شوي و داعية پيروزي در سر بپروراني ؟! فقط بايد حسين (ع) باشي و عشقت به فرياد رسيده باشد که بتواني اين پيروزي بزرگ را درک کني.
فرهنگ ايثار و شهادت
براي اين که کشوري بتواند امنيت ملي خود را تأمين کند، بايد داراي قدرت ملي بالايي باشد. هرچه ميزان تهديدات بيشتر متوجه آن کشور باشد، بايد در مقابل اين تهديدات، قدرت ملي بيشتري توليد کند.
در هر جامعه اي قدرت ملي به عواملي بستگي دارد ؛ از اين عوامل مي توان منابع ، سرزمين ، فرهنگ ، تجهيزات ، منابع اقتصادي و .... را نام برد. امروزه در حوزة سنجش قدرت ملي ، نقش مردم و تأثيرگذاري آن بر رويکردها و عملکردهاي کشورها ، نقشي اساسي و تعيين کننده است ؛ اين که چگونه مي انديشند ، نسبت به حکومت چه ديدي دارند ، چه انگيزه هايي نسبت به اهدف خود دارند ، تا چه اندازه حاضرند در راه رسيدن به آرمان هاي ملي و اعتقادي مقاومت و ايستادگي کنند و... . درواقع، فرهنگ و باور ، ارزش ، جهان بيني و نوع تفکر و نگرش مردم يک کشور جايگاه ويژه اي در ارزيابي قدرت ملي براي تأمين امنيت ملي به شمار مي رود.
جامعه اي در تأمين امنيت ملي خود موفق تر است که در کنار برخورداري از تجهيزات و امکانات مادي ، مردمانش نيز داراي روحية صبر ، بردباري و تحمل سختي ها باشند و در راه رسيدن به اهداف ملي از جان خود نيز بگذرند و کشته شدن در راه حفظ آرمان ها را يک ارزش بدانند . از اين رو، مي توان گفت چنين جامعه اي شکست ناپذير است و به خوبي مي تواند در مقابل دشمن به پيروزي برسد و آن را شکست دهد.
البته، اساسا بحث مردمي با اعتقادات مذهبي اسلامي و بخصوص مذهب متعالي شيعه و در حکومتي که حکومت اسلامي ناميده مي شود، با سايرين بسيار متفاوت است. مردمي که الگوي کاملي از ايثار و شهادت طلبي در راه رسيدن به اهداف و آرمان هاي اعتقادي دارند، چندين گام از ديگران پيشترند. امام حسين -عليه السلام- که الگوي کامل ايثار است و شهادت را تنها راه حفظ دين جدش مي داند ، شمشيرها را دعوت مي کند تا او را دريابند.2
امروزه مسأله مهم اين نيست که کشوري با هواپيما ، زيردريايي ، کلاهک هسته اي يا موشک مي تواند امنيت ملي خود را تأمين کند، بلکه عموما کشوري مي تواند امنيت ملي خود را تأمين کند که مردمانش داراي روحية مقاومت ، ايثار و فداکاري باشند، و حاضر شوند با انگيزه بسيار بالا در برابر دشمنان متجاوز ايستادگي کنند. امنيت بدون ايثار و فداکاري پايداري چنداني ندارد. کسي که به ايثار و از خودگذشتگي اعتقاد راسخ قلبي نداشته باشد، در انتخاب بين منافع اعتقادي ـ ملي و منافع شخصي ، دومي را برمي گزيند و آنچه را که منافع او را -هرچند زودگذر- به دنبال داشته باشد، ترجيح مي دهد، و جامعه اي که سست اراده و فاقد روحية مقاومت ، ايثار و فداکاري باشد و به هر نحوي نگران از دست دادن جان خود باشد، به راحتي از دشمن شکست مي خورد و در نهايت امنيت ملي اين جامعه مخدوش خواهد شد.
در مجموع از خودبيگانگي، خدا را فراموش کردن و در بند دنيا گرفتارشدن، از مهمترين موانع در بسط و ترويج فرهنگ مقاومت ، ايثار و شهادت در جامعه است. آن چيزي که اساسا فرهنگ مقاومت را تهديد مي کند، عدم وجود روحية بردباري ، صبر ، شکيبايي و روحية پايداري در مقابل دشمنان است.
مسلما باور اين مطلب موجب مي شود متوليان امنيت جامعه براي توليد قدرت ملي به شکل غيرمستقيم براي اين مقوله سرمايه گذاري ويژه اي کنند و به حوزة فرهنگ سازي براي ايجاد و تقويت روحية مقاومت ، ايثار و شهادت طلبي نگاه ويژه اي داشته باشند؛ يعني اگر بنا باشد براي امنيت ملي در بخش صنايع دفاعي و تجهيزات سرمايه گذاري شود ، جنگ افزارهاي لازم خريداري و آموزش لازم به نيروها داده شود ، طبيعي است که به طور همزمان بايد براي فرهنگ سازي مقاومت ، ايثار وشهادت طلبي نيز سرمايه گذاري کرد.
زماني که تهديداتي از بيرون ، ارزش ها و منافع حياتي يک کشور را تهديد کنند، آحاد مردم آن جامعه نقش اصلي را در تأمين امنيت ملي ايفا مي کنند. هر فرهنگي که در جامعه حاکم باشد، در نيروهاي مسلح آن جامعه نيز متبلور و نمايان مي شود. از اين رو، اگر فرهنگ حاکم در کشوري ايثار ، شهادت ، مقاومت و ايستادگي باشد، به طور طبيعي در همة ارکان آن کشور نيز ظاهر خواهد شد.
نمونة عملي روحية ايثار و شهادت طلبي در دوران هشت سالة دفاع مقدس جلوه گر است. نيروهاي مردمي در کنار نيروهاي نظامي دوشادوش هم با متجاوزان مبارزه کردند و ذره اي از خاک مقدس جمهوري اسلامي ايران را به دشمن ندادند. آنها در راه رسيدن به شهادت از يکديگر پيشي مي گرفتند و جان خويش را با خداوند معامله مي کردند. اينان الگوهاي هميشه جاودان ايثارگري و شهادت طلبي هستند که تاريخ اين مرز و بوم هرگز آنها را از ياد نخواهد برد.
تاثير شهادت و روحية شهادت طلبي بر امنيت ملي
شهادت از دو طريق مي تواند بر امنيت تأثير گذار باشد. اولين تأثير ايثار و شهادت و فرهنگ شهادت طلبي بر مقوله امنيت به مفهوم سنتي آن است. روحيه شهادت طلبي هم نقش بازدارندگي دارد و دشمن را از تهاجم باز مي دارد و هم باعث مي شود در هنگامة هجوم، جوانان و مردان اين ديار به ميدان جنگ شتافته ، از حريم اسلام حراست و پاسداري نمايند. تجربه اکثر کشورها نيز نشان مي دهد که هرگاه روحيه ايثار و فداکاري در ميان مردم ضعيف بوده است، دشمن نه تنها در تهاجم خود موفق بوده، بلکه توانسته است بخش هايي از خاک کشور مورد هجوم را نيز از آنان جدا نمايد. از اين رو، روحية فداکاري و شهادت طلبي سد محکمي در برابر تهاجم دشمن به شمار مي آيد.
اما مهمترين تأثيري که فرهنگ ايثار و شهادت بر امنيت کشور دارد، تأثير فرهنگي و نرم است. فرهنگ شهادت و شرح حال زندگي و رشادت هاي شهدا در صورتي که بتواند به زيبايي به نسل جوان منتقل شود، مي تواند نسلي مؤمن تربيت نمايد که در هنگامة خطر مانند پيشينيان خود به ميدان جهاد و شهادت بشتابند.
فرهنگ شهادت هم به جهت بازدارندگي، امنيت کشور را از تهـاجم نـظامي تأمين مي کند و هم با عطرآگين کردن فضاي کشور و مقابله با تهديدات نرم دشمن ، باعث تربيت نسلي مؤمن و شهادت طلب مي گردد که در هنگامه خطر به دفاع از اسلام مي پردازند.
نشر فرهنگ ايثار و شهادت همچنين مي تواند نسلي شجاع و ايثارگر تربيت نمايد تا مانند شهدا در ميدان جهاد علمي نيز نقش آفريني کنند. از اين رو، دستگاه هاي فرهنگي کشور بايد کوشش کنند با معرفي هر چه بيشتر شهدا به نسل جوان ، آنان را با فداکاري هاي اين شهدا آشنا نمايند و اين کار را مقدمه تربيت جوانان و سازندگي کشور قرار دهند.
بازتعريفي از مفاهيم « ايثار و شهادت»
با توجه به تعاريف ارائه شده دربارة ايثار و شهادت، مي‌توان نتيجه گرفت كه ايثار، گذشتن است. گذشتن از خويش براي ديگري ؛ نوعي انفاق است، امّا انفاق كجا و ايثار كجا. ايثار بسيار بالاتر و والاتر از انفاق است. چون وقتي انفاق مي‌كني كه نياز خودت را برطرف كرده باشي، ولي وقتي ايثار مي‌كني، آنچه را كه خود نياز داري، مي‌بخشي. خودخواهي را كنار مي‌گذاري و همنوعت را بر خودت ترجيح مي‌دهي. وقتي ايثار مي‌كني؛ يعني به خدا اعتماد مي‌كني. شايد در زندگي‌ات هميشه خدا را در نظر داشته باشي و هميشه از او ياري بگيري و به زبان ، توكل و تكيه‌ات به خدا باشد، ولي تا ايثار نكني و دستت را از آنچه كه داري، تهي نكني و داشته‌هايت را با ديگران تقسيم نكني و در انديشه‌هاي آنان شريك نشوي، معني اعتماد به خدا را نمي‌فهمي. آنچه را كه دادي، فقط او مي‌تواند جبران كند.
ايثار جان در راه خدا بالاترين درجة ايثار است. كسي كه جانش را با خداوند معامله مي‌كند، درجه‌اي والا بر دوشش مي‌زنند و آن درجة شهادت است. او شهيد مي‌شود و به شهود مي‌رسد.
- حيف شد، جانش را از دست داد. جوان بود. هنوز از زندگي لذتي نبرده بود . . .! شايد نگاه دنيايي به شهادت سخناني بهتر از اين كلام نباشد، اما او شهيد شده و به معشوقش رسيده است. او عاشق بود و عشق كار خودش را كرد.
شهيد خود را فدا مي‌كند تا خلقي به آسايش برسند. انساني كه در راه خدا قدم برمي‌دارد و روحش به تعالي مي‌رسد، رها مي‌شود. هيچ پاداشي نمي‌تواند او را ارضا كند. اصلاً روحش در اين دنيا نمي‌گنجد، نمي‌تواند بماند، اگر بماند گرفتار عذاب است، ديگر دنيا زندان اوست، بايد هجرت كند تا به آرامش برسد. خداوند بهترين پاداش را به او مي‌دهد؛ شهادت.
«پرسش نامه»
« نمونة فرمي که در اختيار شرکت کنندگان در نظر سنجي قرار گرفت »
ايثار و شهادت از جمله مفاهيم آشنا و پر كاربرد فرهنگ ايراني ـ اسلامي است. از شما سرور ارجمند خواهشمنديم به اين سؤالها (در قالب پرسشنامه) كه با اين موضوع مرتبط است، پاسخ دهيد.
تذكر: اگر يكي از گزينهها نظر شما را جلب نميكند، ميتوانيد دو يا چند گزينه را انتخاب كنيد، اما گزينهها را با شماره اولويتبندي كنيد.
1ـ مفهوم ايثار و شهادت شما را به ياد چه چيزي مياندازد؟
الف) دفاع مقدس ب) صلح و امنيت
ج) جنگ و مبارزه د)
2ـ وجود روحيه ايثارگري در جامعه باعث ............... مي شود.
الف) خودباوري ب) پرخاشگري و جنگ
ج) امنيت فردي و اجتماعي د) امنيت ملّي و سازش ناپذيري در برابر قدرت‌ها
3ـ كسي كه ايثار و شهادت را سرلوحة امورش قرار مي‌دهد:
الف) هميشه پيشقدم است و بيشترين ضرر در كارها متوجه او مي‌شود.
ب) هميشه پيشقدم است و بيشترين نفع در كارها متوجه او مي‌شود.
ج) هميشه پيشقدم است و با اين جلوداري به درجة بالايي از ايمان مي‌رسد.
د) هميشه پيشقدم است و باعث تعالي خود و جامعه‌اي مي‌شود كه در آن زندگي مي‌كند.
4ـ «امنيت ملّي» در ساية چه چيزي به وجود مي‌آيد:
الف) نيروي نظامي ـ مقتدر ب) پرداختن به امور داخلي و عدم دخالت در مسائل جهاني
ج) وجود روحية ايثارگري و شهادت‌طلبي
د) دوستي با قدرت‌هاي بزرگ جهاني و حركت در مسير آنها
5 ـ جامعه‌اي كه ايثارگران و شهادت‌طلبانش را بزرگ مي‌دارند:
الف) در اجر آنان شريكند ب) باعث گسترش روحية ايثارگري و شهادت‌طلبي مي‌شوند
ج) باعث تعالي اجتماع و سبب دلگرمي آنان در ادامة اين راه مي‌شوند.
د) كار بيهوده انجام مي‌دهند.
6 ـ براي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت چه راهكاري را مناسب مي‌دانيد:
الف) تبليغات گستردة راديويي و تلويزيوني و . . . .
ب) برگزاري همايش‌هاي تجليل از ايثارگران
ج) شناساندن ايثارگران و شهيدان جنگ تحميلي با نوشتن داستان‌هاي جذاب از آنها يا گنجاندن آن در كتاب درسي
د) پاسخ‌هايي غير از اين سه گزينه (بنويسيد.)........................................
7 ـ «شهادت»:
الف) فاني شدن است؛ نوعي مردن
ب) كشته شدن در راه خدا؛ تعالي روح
ج) درجه‌اي بالاتر از مردن، ولي نتيجه يكي است: «مردن»
د) كشته شدن در راه خدا، رسيدن به قلة افتخار در دنيا و بالاترين مقام در آخرت
8 ـ «شهادت»:
الف) از دست دادن جان شيرين است. ب) به دست آوردن درجه‌اي است كه فقط به عدة معدودي داده مي‌شود.
ج) به دست آوردن درجه‌اي است كه به هر كس كه بخواهد داده مي‌شود. د) نوعي ايثار است.
9ـ اگر شما از ايثارگران و خانوادة شهدا بوديد (يا هستيد) چه انتظاري از جامعه داشتيد؟
الف) اگر احترام نمي گذارند، بي‌احترامي نكنند. ب) بايد احترام بگذارند، چون از جان خويش براي آسايش آنها مايه گذاشته‌ايم. ج) احترام گذاشتن به ما مهم نيست، مهم حفظ ارزش‌هاست. د) هيچ انتظار نداشتيم.
10ـ در شرايط كنوني اگر جنگي بين ايران و كشوري بيگانه درگيرد، چه مي‌كنيد:
الف) نظاره‌گر آن خواهم بود تا ببينم چه مي‌شود. ب) خود و اطرافيانم را براي حضور در ميدان نيرد آماده مي‌كنم. ج) در پشت جبهه فعاليت مي‌كنم. د) وظيفة نيروهاي نظامي دفاع در مقابل تجاوزات است.
با سپاس از شما دوست گرامي كه با سعة صدر به سؤالهاي مطرح شده، پاسخ گفته ، ياريمان كرده‌يد. اين پرسشنامه فقط براي انجام تحقيق در زمينة «ايثار و شهادت‌طلبي و نقش آن در امنيت ملي» تهيه گرديده است.
با سپاس فراوان ـ علي منصورسمايي
نتايج نظرسنجي بر اساس درصد پاسخگويي شركتكنندگان
|
رديف
|
الف
|
ب
|
ج
|
د
|
ساير
|
|
1
|
70
|
10
|
10
|
ــ
|
10
|
|
2
|
20
|
ــ
|
20
|
40
|
20
|
|
3
|
ــ
|
ــ
|
10
|
70
|
20
|
|
4
|
10
|
10
|
60
|
ــ
|
20
|
|
5
|
ــ
|
20
|
70
|
ــ
|
10
|
|
6
|
10
|
ــ
|
60
|
20
|
10
|
|
7
|
ــ
|
10
|
ــ
|
90
|
ــ
|
|
8
|
ــ
|
10
|
10
|
60
|
20
|
|
9
|
ــ
|
ــ
|
80
|
ــ
|
20
|
|
10
|
ــ
|
50
|
40
|
10
|
ــ
|
1ـ 10% از شركتكنندگان در نظرسنجي مشتركاً گزينه‌هاي الف و ج را انتخاب كردند.
2ـ 10% از شركتكنندگان در نظرسنجي مشتركاً الف و ج و 10% گزينه‌هاي الف و د را انتخاب كردند.
3ـ 10% از شركتكنندگان در نظرسنجي د و ب و 10% ديگر گزينه‌هاي ج و د را برگزيدند.
4 ـ 20% از شركتكنندگان در نظرسنجي ج و الف را انتخاب كردند.
5 ـ 10% از شركتكنندگان در نظرسنجي ب و ج را انتخاب كردند.
6 ـ 20% از شركتكنندگان در نظرسنجي گزينة د را برگزيدند و مسائلي از قبيل عمل به شعائر و گسترش عدالت در جامعه، آسيب‌شناسي دفاع مقدس و فرهنگ ايثار و شهادت را عنوان كردند.
7 ـ --------
8 ـ 10% از شركتكنندگان در نظرسنجي ج و د و 10% ديگر گزينه‌هاي د و ب را انتخاب كردند.
9 ـ 20% از شركتكنندگان در نظرسنجي گزينه‌هاي ج و د را انتخاب كردند.
10ـ --------
نتايج تحليلي نظرسنجي
با توجه به نظرسنجي انجام شده، اكثر افراد شركت‌كننده در نظرسنجي با شنيدن واژه هاي ايثار و شهادت به ياد دفاع مقدس مي‌افتند. وجود روحية ايثارگري در جامعه را سبب امنيت ملي و سازش‌ناپذيري در برابر ابرقدرت‌ها و امنيت فردي و اجتماعي مي‌دانند. بيشتر افراد كسي را كه ايثار و شهادت را سرلوحة امورش قرار مي‌دهد، باعث تعالي خود و جامعه‌اي مي‌دانند كه در آن زندگي مي‌كند. به عقيدة اين افراد امنيت ملي در ساية «نيروي نظامي مقتدر» و «وجود روحية ايثارگري و شهادت‌طلبي» به وجود مي‌آيد.
اكثر آنها جامعه‌اي كه ايثارگران و شهادت‌طلبانش را بزرگ مي‌دارند، باعث تعالي آن اجتماع و سبب دلگرمي اين افراد در ادامة اين راه مي‌دانند. براي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت اين راهكارها را پيشنهاد كردند:
1ـ شناساندن ايثارگران شهيدان جنگ تحميلي با نوشتن داستان‌هاي جذاب از آنها و گنجاندن آن در كتاب هاي درسي؛
2ـ تبليغات گستردة راديويي و تلويزيوني و . . . ؛
3ـ عمل به شعائر و گسترش عدالت در جامعه؛
4ـ آسيب‌شناسي دفاع مقدس و فرهنگ ايثار و شهادت .
بيشتر شركتكنندگان در نظرسنجي اگر از ايثارگران و خانوادة شهدا بودند، چه مي كردند ، از اجتماع انتظار احترام گذاشتن نداشتند و حفظ ارزش‌ها را مهمتر از اين احترام مي‌دانستند. نيمي از اين افراد در صورت بروز جنگ ميان ايران و يكي از كشورهاي بيگانه، خود و اطرافيانشان را به حضور در جنگ آماده مي‌كنند و تعدادي نيز در پشت جبهه به فعاليت مي‌پردازند.
اقدامات لازم براي تقويت روحية شهادت طلبي در جامعه
الف) خداشناسي و صداقت مسؤولانِ جامعه ، از مهمترين مسائل در يک جامعة اسلامي است. با رعايت اصل صداقت با مردم ، رعايت عدالت در گفتار و عمل ، حذف روابط و برقراري ضوابط انساني و اسلامي ، اعتماد مردم به نظام اسلامي جلب شده ، حفظ آن را ، همانند حفظ جان و ناموس خويش، حتي برتر از آن مي بينند.
ب) حفظ و حراست از ارزش هاي معنوي در جامعه و شناساندن ارزش هاي ايثارگري و شهادت طلبي دفاع مقدس از مهمترين وظايف است. بايد به فکر اقداماتي بود تا روحية ايثارگري را در سطح جامعه به صورت فرهنگ در آورد. جامعه نيازمند آن است که ارزش هاي ايثارگري و دفاع مقدس بين همة مردم رواج پيدا کند و فرهنگ عمومي جامعه شود. اين فرهنگ متعلق به گروه و دستة خاصي نيست و رواج عمومي آن باعث حفظ امنيت و ثبات مي شود. بايد بسترهاي لازم را براي گسترش و رواج آن فراهم کرد.
ج) تلاش مناسب و فعال براي باورپذير کردن ارزش هاي دفاع مقدس از طريق اجتناب جدي از تبليغاتي کردن آنها و در نظر گرفتن انواع مخاطبان.
د) به کارگيري هنرهاي گوناگون به منظور حفظ و اشاعة فرهنگ ايثارگري و روحية شهادت طلبي. استفاده از قالب هاي بديع هنري به منظور بازآفريني فرهنگي ارزش هاي دفاع مقدس در عين حفظ روح کلي آنها.
ه) تبيين نظام جامع فرهنگي کشور به منظور ايجاد هماهنگي کامل ميان بخش هاي فرهنگي، با ديگر بخش هاي جامعه از طريق مهندسي فرهنگي و مديريت آن.
و) اطلاع رساني درست ، سريع و مناسب از مسائل مختلف جامعه براي آحاد مردم، از طريق وسايل ارتباط جمعي و رسانه هاي ديداري ، شنيداري ، گفتاري و نوشتاري.
ز) اقدام عملي براي از ميان بردن خودبيني ها در ادارة جامعه و جلوگيري از به کارگيري شخصي منابع و امکانات عمومي و استفادة ابزاري از دين.
ح) اقدام مؤثر براي از ميان بردن مظاهر متنوع ضدارزشي و شبيخون فرهنگي در سطوح مختلف جامعه که حتي برخي تحت عنوان ارزش ها تبليغ و ترويج مي شود.
ط) آموزش و پرورش يا تعليم و تربيت غيرمستقيم ، هنري و جذاب مطالب و مباحث عيني و عملي فرهنگ ايثار، از جمله برشمردن برجستگي هاي ايثارگري و خدمتگزاري ، اسرار شهادت طلبي و تفاوت آن با مرگ طبيعي ، تبيين اصل دفاع مشروع در اسلام و حقوق بين الملل معاصر ، توضيح تلازم متناسب در حق و تکليف ، لزوم حفظ اصل امنيت و احساس امنيت ، توجه به ادبيات اثرگذار داستاني ، فيلم ها ، تئاترها ، اردوها ، بازديدها و... که با نوعي تعادل و البته تفاهم همراه باشد.
ي) لزوم آسيب شناسي ايثارگري و ايثارگران.
ک) برخي اقدام هاي ديگر، نظير چاپ مجموعه مقالات ، راه اندازي فصلنامه فرهنگ ايثار ، برقراري ارتباطات مکاتبه اي ، راه اندازي سايت و وبلاگ هاي مختلف در اين باره ، ايجاد دبيرخانه علمي دائمي ، تشکيل انجمن زنان هنرمند ، عدم توجه به جنسيت و... .
جمع بندي نهايي
مفاهيم ايثار و شهادت از مفاهيم ارزشمند و از تعاليم بلند اسلامي نشأت گرفته است. فردي كه خويش را در همة امور به خداوند مي سپارد و از او ياري مي جويد ، روحش را تعالي مي بخشد و دل از اين عالم خاكي بر مي كشد، ديگران را بر خود مقدم مي دارد و براي رضاي خدا از جان خويش مي گذرد. خداوند هم دوستدارچنين بندگاني است.3 او ميهمان ويژة خداوند در بهشت است.
وجود روحية ايثار و شهادت طلبي جداي آن كه روح را متعالي و خدايي مي كند ، سبب حفظ و امنيت جامعه مي شود و آن را در برابر خطرات مختلف محافظت مي كند. امنيت اجتماعي و ملي در ساية وجود اين روحيه به دست مي آيد.
در جامعة ما با بروز جنگ و دفاع مقدس، روحية شهادت طلبي و ايثار جان در دل و جان همه مردم اين سرزمين ريشه دوانده است، اما براي ثبات و تقويت اين روحيه و ايجاد شناخت در نسلي جديد كه نه تنها در آن برهه از زمان حضور نداشت، بلكه اکنون مورد آماج حملات تبليغاتي دشمنان نيز قرار گرفته است، بايد به سختي تلاش كرد.
همه در قبال اين مهم مسؤوليم و بايد همة کوشش خويش را براي تقويت اين روحيه در جامعه به كار گيريم.
پي نوشت ها
1- تهديد نرم مجموعه اقداماتي است كه باعث دگرگوني هويت فرهنگي و الگوهاي رفتاري مورد قبول يك نظام سياسي شود. «تهديد نرم» نوعي سلطه در ابعاد سه گانه حكومت، اقتصاد و فرهنگ است، كه از طريق استحاله الگوهاي رفتاري در اين حوزه ها، ايجاد شده، نمادها و الگوهاي نظام سلطه جايگزين آنها مي گردد. با اين نگرش، تمامي تحولاتي كه موجب شود تا اهداف و ارزش هاي حياتي يك نظام سياسي به خطر افتد، يا باعث ايجاد تغيير ودگرگوني اساسي در عوامل تعيين كننده هويت ملي و ديني يك كشور شود، «تهديد نرم» به شمار مي آيد.
2- «ان کان دين محمد لم يستقم الا بقتلي ، فياسيوف خذيني.» اگر دين محمد (ص) جز با کشته شدنم پايدار نمي ماند ، پس اي شمشيرها مرا دريابيد. « امام حسين (ع) »
3- «و من الناس من یشری نفسه ابتغاء مرضات الله و الله رئوف بالعباد.» بقره؛ 207: بعضی مردانند که از جان خود در راه رضای خدا درگذرند و خدا دوستدار چنین بندگانی است.
4- منابع و مآخذ
1- اخوان کاظمي ، بهرام .(1385). امنيت در نظام سياسي اسلام ، کانون انديشه جوان.
2- جعفري ، محمد تقي .(1380). امام حسين (ع) شهيد فرهنگ پيشرو انسانيت ،قم: مؤسسه تدوين و نشر آثار علامه جعفري.
3- حسين خاني ، نوراله .(1379). خورشيد بر نيزه ، نشر خيراله ؛ نشر مسعي.
4- حکيمي ، محمد رضا .(1382). عاشورا مظلوميتي مضاعف ؛ سخناني از محمدرضا حکيمي ، انتشارات دليل ما.
5- رازاني ، احسان .(1383).پيامد هاي حضور نظامي آمريکا در عراق بر امنِيت ملي جمهوري اسلامي ايران ، انتشارات سازمان عقيدتي سياسي نيروي انتظامي، معاونت سياسي.
6- روشن دل ، جليل .(1374). امنيت ملي و نظام بين المللي ،تهران: سمت.
7- شريعتي ، علي .(1386). حسين وارث آدم ،تهران: نشر قلم.
8- صحفي ، محمد .(1380). ژئوپلتيک فرهنگي و مسئله امنيت ، انتشارات شمسا.
9- قنواتي ، عبدالرحيم .(1377). شريعتي و تاريخ اسلام ؛ نگاهي به رويکرد و آثار دکتر شريعتي در زمينه تاريخ اسلام : به ضميمه پاسخ به نقدي بر اسلام شناسي ( درسهاي مشهد)، نشر صالح.
10- مطهري ، مرتضي .(1363). حماسه حسيني ، ج2 ،قم: انتشارات صدرا .
11- وحيدي صدر ، مهدي. (1386). فرهنگ الفبايي عاشورا و شهادت ، انتشارات ميراث ماندگار، چاپ اول.
منابع اينترنتي:
حيات .(28/2/87). امنيت ملي و فرهنگ ايثار و شهادت.
http://www.hayatnews.ir/
شبکه ملي مدارس ايران (رشد) ،.(بي تا). امنيت ملي.
http://daneshnameh.roshd.ir/
باشگاه 6m نشريه اي براي مديران صنعت ايران.(1/11/86). فرهنگ و امنيت ملي.
http://www.sheshmim.com/
