مقالات تخصصي ايثار و شهادت

عنوان : فرهنگ ايثار وامدار كدام نسل خواهد بود ؟
انواع مقالات :علمي و فرهنگي
موضوعات مقالات :ايثار و شهادت
فرهنگ ايثار وامدار كدام نسل خواهد بود ؟

گاهي اتفاق مي افتد ، كانالهاي تلويزيون را كه بالا و پايين مي كنيم شايد خيلي اتفاقي به مرور صحنه هاي جنگ بر بخوريم ، صحنه هايي كه گاه اعتراض نسل جوان را برمي انگيزد با جملاتي كه گاه تكرار مي شوند كه : براي تكرار خاطرات گذشته بيست و اندي سال كافي نيست ؟
در كشورما ايران به نسلي كه انقلاب و جنگ را درك كرده باشند نسل اول و به آنان كه تنها از جنگ به بعد را درك كرده اند نسل دوم مي گويند .اين كه هر نسل با نسل قبلي تفاوتهايي دارد امري طبيعي است و جهت تكامل انسان امري مطلوب بوده و چندان چالش برانگيز نخواهد بود ، اما برخي به گسست بين نسل اول و دوم و برخي به عدم انقطاع بين آنها معتقدند .

اگر نسل گذشته خواستار انطباق كامل و انكار تفاوتِ نسلي باشد و به جاي دفاع عقلاني از ارزش ها ي خود ، به دفاع تحكمي از آنها بپردازد ، در زبان ملفوظ و زبان معقول با نسل بعد نا همزبان شده است و در مقابل لغزش ها و خطاهاي نسل جديد تحمل يا سعه ي صدر ندارد . چيزي كه واضح است اينست كه نسل ها چه در گذشته و چه در حال بيش از ساير گروه هاي اجتماعي از نفوذ فرهنگ ِ داخلي و خارجي متاثر مي شوند .
بايد به اين نكته انديشيد كه منابع اقتدار نسل اول چه كساني بوده اند و اكنون چه كساني هستند تا از انقطاع نسل ها پيشگيري كرد و البته فرهنگ ايثار و شهادت مانع چنين انقطاعي مي شود زيرا (( الانسان عبيدالاحسان)) و مگر مي شود يكي از صد ها درس بزرگ ِايثار گونه ي عاشورا را كسي بشنود و صرف نظر از مذهبش به آن دل نبندد .

هركجاي دنيا و هر كجاي تاريخ اگر شرايط مشابهي پيش بيايد ، مردماني هستند كه با ايثار جان خود ، چنين فرهنگي را بازتوليد كنند و انقلاب اسلامي ايران و جنگ تحميلي
شاهد زنده ي خوبي بر اين مدعاست .شهادت كه نتيجه ي سلامتي روان ، روحيه ي شجاعت و انتخاب آگاهانه است پويايي جامعه را به همراه دارد چرا كه ريشه در صبر ، استقامت و مبارزه با كفر دارد و اين عوامل در مجموع مقاومت جامعه را بالا برده واجتماع را متحرك و پويا ميكند .

در گذشته همواره جوانان مظهر خامي و جهالت و پيران مظهر خردمندي و فضيلت بوده اند و هيچ فعل و انفعال نابخردانه اي از پيران انتظار نمي رفت . مردان همه پير بودند و بزرگان معنوي را در مقام پير تلقي مي كردند .در عرصه ي گسست فرهنگي ، فاصله ها ي سني و سالي از بين ميرود ، يعني در افراد پير و ميان سال هم كنش هاي جوانان به چشم مي خورد .به طور كلي ، گرايش هاي فرهنگي موجب دگرگوني گرايش هاي طبيبعي انسان مي شود .گريزي به فرهنگ عاشورا ، به ما ياد آوري مي كند كه در كنار هم بودن نسلها فرهنگِ ايثاررا آفريد و در جنگ تحميلي نيز دوباره شاهد در كنار هم بودن نسلها بوديم .

در اين عرصه ي دفاع ديگر نه جوانان مظهر خامي بوداند و نه پيران مظهر فضيلت و البته اقتضاي جنگ چنين است كه جوانان پيشتاز باشند . و بايد دانست كنش هاي جوانان و پيشرفت بسيار سريع علمي آنها هرگز جاي تجربه ي پيران را نخواهد گرفت و تمدن جوانان به هر كجا كه برسد به گرد پاي كهكشان فرهنگِ ايثار و شهادت حسيني نخواهد رسيد و جوانان همواره ، تاريخ ايثار و شهادت را وامدار پيران قوم خويش اند .

بامرور شرايط روزهاي اوليه ي انقلاب مي توان جلوه هاي تغيير در رفتار مردم را از كمك رساني به محرومين جامعه تا تغيير در الگوي مصرف و مشاركت در جنگ تحميلي و دفاع همه جانبه ي مردم مشاهده كرد .علاوه براينكه جنگ و دفاع ،تجليِ ايثار و از خود گذشتگي بود ،خود ،به تقويت و نهادينه شدن اين فرهنگ انجاميد ،به گونه اي كه ياد آوري جنگ و دفاع از ميهن همواره مفهوم ايثار و شهادت را در ذهن متبادر ميكند .

با پايان يافتن جنگ و اتخاذ سياست هاي شتابزده در زمينه هاي اقتصادي ، اجنماعي ، فرهنگي و سياسي و شروع دوران پيشرفت در فناوريهاي اطلاعاتي و ارتباطاتي و تغيير رويكرد قدرتهاي استعمارگر به ويژه آمريكا از مقابله مستقيم به مقابله هاي غير مستقيم در برابر ايران شرايطي به وجود آمد كه فاصله و شكاف ميان شرايط فرهنگي دوران جنگ و پس از آن به عيان ديده مي شود .



جهاني شدن ، تهاجم فرهنگي و نقش سرمايه داري ، گسترش روز افزون فناوريهاي ارتباطي و اطلاع رساني و دستيابي آسان با وجود شبكه هاي ماهواره اي و فراگير شدن استفاده از آنها ، تمامي افراد را در هر سن ، جنس ، مليت و فرهنگ و با هر خواسته و هر موقعيتي از شبانه روز هدف قرار داده اند .فناوري ارتباطاتات و اطلاعات ، امكان ظهور جامعه اي شبكه اي را فراهم آورده و جوامع را در درون قالب هاي تازه ، هويتي تازه مي بخشد وتعاريف تازه اي از انسان عرضه مي كند .

اين فناوريها نقش خانواده ، مدرسه ، و حكومتها را دراجتماعي شدن و جهت دهي اميال وافكار انسان ها كمرنگ نموده و تغييرات اساسي را در نحوه ي زندگي ، آداب و رسوم ، ارزشها و نگرش او به طور كلي هويت افراد به وجود آورده است . غرب با بكارگيري فناوري به خانه ها نفوذ كرده و اعتقادات و ارزشها يي را كه مانند دژ محكم است و شخصيت افراد در آن پرورش مي يابد را تهديد ميكند.

واما بايد توجه داشت كه مقابله ي كار آمد و مفيد در صحنه ي ارتباطات هم مستلزم شناخت همه جانبه ي ابزار ها ، امكانات و نيز شيوه هاي مقابله با آن است .


سهيلا حقاني - كارشناس برنامه ريزي انساني

منبع : معاونت پژوهش و ارتباطات فرهنگي استان خراسان شمالي