|
چکیده :
تحقیق حاضر با هدف شناسای و تعیین اولویت نیازهای فرزندان و همسران شاهد در سال 1383 انجام پذیرفته است. چهار چوب نظری این پژوهش به صورت ترکیبی مبتنی بر نظریه خرده نظامهای پارسنز و نظریه و هدف مرتن می باشد. در این تحقیق از روش پیمایشی استفاده شده و جامعه آماری نیز شامل کلیه همسران و فرزندان شهید سراسر کشور حدود 200682 نفر می باشند. 1200 نفر به عنوان نمونه آماری از استان های تهران، فارس، اصفهان، همدان، زنجان و گیلان با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای متناسب به صورت تصادفی انتخاب شدند.4/6 درصد استان های مورد بررسی نسبت به سایر نیازها، نیاز اقتصادی پائینی داشته اند، نیاز اقتصادی16/8درصد از این استان ها در حد متوسط و 76/8 درصد نیاز اقتصادی بالایی داشته اند.9/2 درصد این استان ها در حد متوسط و در81/5 درصد از این استان ها نیاز اجتماعی در بالا ذکر شده است. نیاز های فرهنگی 8/7 درصد استان های مورد بررسی در حد پایینی گزارش شده و 10/6 درصد ای این استان ها نیز نیاز فرهنگی خود را در حد متوسط گزارش گزارش کرده اند همچنین 80/7 درصد از این استان ها نیاز فرهنگی بالایی داشته اند. نتایج تحقیق نشان می دهد نیازهای فرهنگی و اجتماعی در اولویت بالاتری نسبت به سایر نیازها قرار دارند. در بررسی تفصیلی نتایج استان ها مشخص گردید اولویت اول نیازهای خانواده های معظم شاهد در استان تهران، اقتصادی در همدان و زنجان، فرهنگی و در استان های فارس، اصفهان و گیلان اجتماعی بوده است.
نویسنده : حسین دهستانی
ادبیات نظری
از بدو تولد بشر و سیر طبیعی و تکاملی آن همواره نیاز به عنوان مقوله جدایی ناپذیر از آن مطرح بوده است. باید اذعان داشت که اصلی ترین پایه زندگی جمعی را نیازهای طبعیی و اجتماعی تشکیل داده اند. در این مسیر پر پیچ و خم در هر مرحله از زمان با استمداد از شیوه های گوناگون این نیازها را مرتفع نموده ان. انسان ها به تبع توانائیهایشان هر کدام سهمی در رفع این نیازها داشته اند. چنانچه در زندگی ایلی و کشاورزی افراد ناتوان خانواده تحت پوشش بوده و نیازهای آنها توسط سایر اعضای خانواده تأمین می شده است. در کشور ما ایران نیز بعد از وقوع انقلاب اسلامی توجه ویژه ای به رفع نیازهای مردم صورت گرفت. در ادامه واستمرار حرکت پویا و تکاملی انقلاب اسلامی و رخداد جنگ و به تبع آن تأسیس نهاد بنیاد شهید، این نهاد وجه همت خود را در قبال شهادت ، شهید و خانواده شهید متمرکز ساخته و فعالیتهای گسترده و متونعی را در جهت تحقق اهداف ترسیم شده و در زمینه فرهنگ ایثار وشهادت، شهید و خانواده شهید انجام داده و می دهد. بنابریان برای دستیابی هر چه بهتر به اهداف خود شناخت دقیق و علمی از نیازهای مختلف خانواده معظم شهدا مهم و اساسی به نظر می رسد. تا با شناخت بهتر ، برنامه ریزی کارآمدتری در جهت برطرف نمودن نیازهای آنان به انجام برساند. بنابریان این اهداف این طرح را می توان به دو دسته تقسیم کرد :
الف)شناسایی سطح نیازهای تأمین شده خانواده معظم شهدا در قالب خدمات ارائه شده در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی.
ب)شناسایی میزان ضرورت و اولویت نیازها در ابعاد فرهنگی اقتصادی، اجتماعی و با توجه به رسالتهای بنیاد شهید انقلاب اسلامی.
در این راستا پرسشهای اصلی این پژوهش به شرح زیر طرح می گردد.
-نیازهای اقتصادی، اعضای خانواده معظم شاهد به تفکیک(همسران و فرزندان ) کدام است؟
-نیازهای اجتماعی اعضای خانواده معظم شاهد به تفکیک ( همسران و فرزندان) کدام است؟
-نیازهای فرهنگی اعضای خانواده معظم شاهد به تفکیک ( همسران و فرزندان) کدام است؟
-سلسله مراتب واولویت نیازهای خانواده های معظم شاهد به تفکیک( همسراتن و فرزندان) چگونه است؟
متداولترین تعریف نیاز در مطالعات نیاز سنجی عبارت از تعریفی است که متکی بر نوعی فاصله یا شکاف است اگر چه در بسیاری از متون نیاز به مثابه نوعی فاصله یا شکاف استفاده می شود اما برای اولین بار این برداشت از نیاز توسط راجر کافمن ارائه شده است. از نظر وی نیاز در قلمرویی وجود دارد که در آن موقعیت مطلوب یا مورد نظر فاصله دارد. بسیاری از صاحبنظران این حوزه از تعریف اخیر نیاز به عنوان یک تعریف عینی و قابل سنجش یاد می کنند از طرفی همانطور که بورتن و مریل خاطر نشان ساخته اند، تعیین وضعیت مطلوب چیزها یک مسئله مربوط به داوری ارزشی است، که نمی تواند از ساختار ارزشی که فرد بدان وابسته است و از طریق تجربه بدست آورده است جدا تلقی گردد. با توجه به اینکه ساختار ارزشی افراد متفاوت است توافق درباره آنچه که باید باشد کار مشکلی است به این دلیل وضعیت مطلوب همواره امری نسبی است و نمی توان آنرا قطعی و فراگیر قلمداد کرد در حمایت از این مسئله والتن برای تشریح مبانی فلسفی بررسی نیازها به طور ضمنی وابستگی مفهوم نیاز را به ارزشها مورد بررسی قرار می دهد به تصور وی این بیان که فرد یا گروهی از افراد دارای نیاز هستند به این معناست که :
الف) آن فرد یا افراد در حالت و وضعیت معینی قرار گرفته اند.
ب)آن وضعیت با ارزشهای معقول و موجود در جامعه ناسازگار است.
ج) بنابراین وضعیت مورد نظر باید تغییر یابد.
والتن با این بیان نشان می دهد که نیاز سنجی مشتمل بر دو نوع سنجش می باشد اول : سنجش واقعی ( معنی اینکه فرد در وضعیت معینی قرار دارد) دوم سنجش هنجاری( وضعیت ذیربط با ارزشهای معینی ناسازگار است و باید برطرف شود) بنابراین مقوله بررسی نیازها مقوله ای است که در آن هم داده های عینی و هم داده های مبتنی بر نگرش ها و ارزش ها مورد نیاز باشد(والتون،1969:43)
نیاز سنجی نیز تا حدودی وابسته به تعریفی است که از نیاز ارائه می شود اما در یک تعریف فراگیر می توان نیازسنجی را فرایند جمع آوری و تحلیل اطلاعات دانست که منجر به شناسایی نیازهای افراد، گروه ها، مؤسسات جوامع می گردد. نیاز سنجی به یک فرایند یا جریان اشاره دارد که نتیجه آن عبارت است از مجموعه ای از نیازها که بر اسا س اولویت تظیم شده اندوباید برای کاهش و یا برطرف کردن آن اقدامات اساسی صورت پذیرد. هدف اصلی نیازسنجی دستیابی به اطلاعات درباره وظایف اصلی و عملی لازم بر ایفای وظایف سازمانی و مهارتها و نگرشهای ضروری برای انجام آن وظایف است از این رو می توان گفت نیازسنجی، یک ابزار گرد آوری اطلاعات است که چنانچه به درستی اعمال شود می تواند سازمان را از یک موضع انفعالی و ابهام آمیز خارج سازد.
در تبیین نیازهای فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی از نظریه "نظامها" یا "خرده سیستم" پارسنز و نظریه" وسیله و هدف مرتن" استفاده شده است. در نیاز سنجی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خانواده معظم شاهد یا اتکا به نظریه پارسنز و چهار نیازی که در این نظریه اشاره شده به بررسی موضوع پرداخته خواهد شد. این نیازها چنانچه در نظریه پارسنز بیان شده در جوامع مختلف و فرهنگ های مختلف شیوه های ارضایشان متفاوت است.اما تئوری دیگری که در این تحقیق از آن مدد می جوید تئوری وسیله و هدف مرتن است مرتن بیان می دارد در هر سیستم اهداف تعریف شده ای وجود دارد(نیاز) که اولویت های افراد آن جامعه نامیده می شوند. بنابراین افراد برای رسیدن به این اولویت ها و اهداف یا سائقه ها نیازمند وسایل لازم می باشند. وسایل پذیرفته شده ای که از طرف فرهنگ و جامعه تعریف شده باشد تا با بهره جویی از آن وسایل به ارضای نیازهای خود (مرتن، به نقل از ملکی،1380:66).
پیشینه و پژوهش :
در سال 1375 در تحقیقی به عنوان " بررسی نیازهای اموزشی کارکنان مراکز تحقیقاتی درجه یک جهاد سازندگی" با هدف بهسازی برنامه ریزی آموزشی در این مراکز این نتایج بدست آمده است: سطح تحصیلات دانشگاهی پژوهشگران مراکز تحقیقاتی درجه یک با پاسخگویی به نیازهای شغلی آنان در زمینه دانش نظری وقتی متناسب می باشد که محتوای دوره های آموزشی کوتاه مدت گزرانده شده توسط پژوهشگران با نیازهای شغلی آنان مطابقت داشته باشد.همچنین تحصیلات دانشگاهی پژوهشگران در تحقق و پیشبرد اهداف واحد سازمانی آنان نقش بسزایی دارد. دوره های آموزشی کوتاه مدت برگزار شده توانسته است در تحقق و پیشبرد اهداف سازمانی مراکز تحقیقاتی درجه یک مؤثر واقع شود. علاوه بر این گذراندن آموزش های عمومی (مشترک) توسط پژوهشگران به منظور توصیب بهینه علمی و اعتقادی آنان لازم است اما پژوهشگران نسبت به سرپرستان ، گذران آموزشهای عمومی را ضروری تر می دانند و نیز گذراندن آموزش های تحقیقی توسط پژوهشگران به منظور تقویت دانش نظری و فنی آنان ضروری است. اما در نظر مسئولین مستقیم شان گذراندن آموزش های تخصصی نسبت به آموزش های عمومی از اولویت بیشتری برخوردار است (ضیایی نجف آبادی،1375) در تحقیق دیگری با عنوان " بررسی نیازهای آموزشی پژوهشگران پژوهشگاه علوم و تکنولوژی دفاعی" به منظور طراحی و برنامه ریزی آموزشی بهینه این نتایج حاصل شده است : بین رشته تحصیلی پژوهشگران در بدو خدمت با نیازهای شغلی آنان رابطه مثبت و معنا دار وجود دارد. اما میان برنامه های آموزشی و نیازهای شغلی پژوهشگران رابطه منفی گزارش شده است. همچنین بین نظرات و خواسته های پژوهشگران با متوای برنامه آموزشی پژوهشگاه رابطه منفی گزارش شده است. در فرضیه دیگری رابطه بین آموزش پژوهشگران و پیشرفت شغلی آنان منفی بوده است. می توان نتیجه گرفت برنامه های آموزشی پژوهشگاه سبب پیشرفت شغلی پژوهشگران نمی شودواین برنامه ها منطبق با شرایطی که موجب ارتقاء شغلی و علمی و توانایی انجام مسئولیت های مهمتر و پیچیده تر وافزایش کارایی آنان گردد، نمی باشد(نجات ثابت،1374). در پژوهش دیگری با عنوان " نیاز سنجی کارکنان آموزش و پرورش شهرستان خرم آباد با مدل انگیزشی مازلو" مهمترین نیازهای معلمان آموزش و پرورش خرم آباد نیاز به خودیابی، نیاز به خود شناسی و نیاز به احترام و تکریم بیان شده است. در بررسی دیگری با عنوان " بررسی و مقایسه میزان نیاز به راهنمایی در مورد ارضای نیازهای اجتماعی و روانی و تحصیلی در حد بالا ، نیاز های جسمانی، مذهبی و شغلی در حد متوسط و نیاز به راهنمایی دختران در مورد ارضای نیازهای روانی تحصیلی در حد بالا، ارضای نیازهای جسمانی، اجتماعی، مذهبی، شغلی در حد متوسط، همچنین بین میزان نیاز به راهنمایی در مورد ارضای نیازهای اجتماعی، روانی، مذهبی دانش آموزان پسر و دختر تفاوت معناداری وجود دارد(زهرا کار،1380). در تحقیقی با موضوع " بررسی نیازهای آموزشی پسران دوره متوسطه شهر تهران در مورد بهره گیری از اوقات فراغت "این نتایج به دست آمده است. بین وضع موجود و مطلوب فعالیت های ورزشی بیرون از منزل و ورزش های درون منزل تفاوت معناداری وجود دارد و لیکن بین وضع موجو.د و وضع مطلوب فعالیت های مطالعاتی، استفاده از وسایل سمعی و بصری، برنامه های سیاسیت مذهبی و فعالیت های هنری و تفریحی، تفاوت معناداری وجود نداشت( امجدیان، 1378) در بررسی دیگری با عنوان " سنجش نیازهای آموزشی ومدیران آموزش استثنایی استان تهران" به منظو ر بهینه سازی برنامه های آموزشی نتایج زیر بدست آمده است. بین رشت ه تحصیلی و نیازهای شغلی تفاوت معنا داری وجود دارد. هر چه دانش و مهارت مدیران بالاتر برود، نیازهای شغلی افزایش می یابد. بین میزان و وظایف سازمانی رابطه مثبت و معنا داراست. بین محتوای دوره های آموزشی ضمن خدمت و نیازهای شغلی، رابطه ضعیفی گزارش شده است. بین دوره های آموزشی ضمن خدمت و بهره وری نتایج تحقیق حاکی از این است که این دوره ها بهره وری را افزایش می دهد( دارابی،1379) در پژوهش دیگری با عنوان " سنجش نیازهای فرهنگی دانشجویان" این نتایج به دست آمده است. هیچ کدام از نیازهای فرهنگی- مذهبی بر اسا س شاخص سلسله مراتبی در اولویت اول و دوم قرار نمی گیرد. نیاز های فرهنگی مرتبه چهارم را به خود اختصای می دهند. به طور کلی می توان گفت از میان 89 نیاز فرهنگی در این پژوهش نیازهای علمی ، آموزشی ، فرهنگی و هنری، نیاز به آگاهی سیاسی و دینی ، نیازهای معطوف به جلب توجه واحترام و نیاز به آزادی بیان قلم از اولویت و ضرورت بیشتری برخوردار هستند(جهاد دانشگاهی، 1376). در پژوهشی به عنوان" نیاز سنجی مرحله ای و همگرا طرحی برای برنامه ریزی معلواین" این نتایج ارائه شده اند که در بررسی نیاز سنجی از چهار طبق نیازهای هنجاری، نیازهای نسبی، نیازهای احساس شده و نیازهای بیان شده استفاده شده است : (پاولوس،1988).
روش شناسی پژوهش:
جامعه آماری در این پژوهش عبارتست از تمامی همسران و فرزندان شاهد که مجموعاً 200682 نفر بودند.(گزارش شناخت بنیاد شهید و امور ایثارگران به هیأت دولت، تیر1383) 1200 نفر به عنوان حجم نمونه به صورت تصادفی انتخاب شد، اما با توجه به احتمال گم شدن و احیاناً ناقص بودن بعضی از پرسشنامه ها تعدا 1250 پرسشنامه تهیه شد و در بین پاسخگویان توزیع شد که در نهایت تعداد 58 پرسشنامه به علت ناقص بودن کنار گذاشته شد و در کل تعداد 1192 پرسشنامه برای تجزیه و تحلیل داده ها کد گزاری و وارد کامپیوتر شد. با توجه به ساخت نا متناجس و نا همگن جامعۀ آماری روش نمونه گیری طبقه ای متناسب استفاده گردید. بدین ترتیب جامعه اماری به چند طبق تقسیم شده پس از هر طبقه یک نمونه یه صورت اتفاقی ساده یا سیستماتیک انتخاب شد که این تعداد نمونه در هر طبقه به اندازه نسبت آن طبقه در کل جامعه آماری می باشد. از تعداد 28 استان کشور استان های تهران، فارس، اصفهان، همدان، زنجان، گیلان بصورت تصادفی انتخاب شدند. پس از گردآوری داده ها، برای تجزیه و تحلیل داده ها به دلیل توصیفی بودن از آمار توصیفی و در برخی جداول نیزX2 استفاده شده است.
در این تحقیق با استفاده از پرسشنامه ای مشتمل بر سؤالات باز و بسته و با روش حضوری به جمع آوری اطلاعات اقدام گردید است. برای بدست آوردن گویه های پایدار و معتبر ابتدا پرسشنامۀ سؤال تهیه شد و به تعداد 50 پرسش گردید و اطلاعات راجع به جمعیت مورد مطالعه از50 نفر پرسیده شد. پس از تکمیل پرسشنامه ها، داده ها جمع آوری شده و اعتبار درونی گویه ها بدست آمد. برای این منظور از روش آلفای کرونباخ استفاده شده است. در این روش شاخص هماهنگی کل مقیاس آماره ای به نام آلفا است که حداقل باید 70% بوده تا مقیاس آرای پایابی باشد. در سنجش نیازهای اقتصادی که مرکب از 36 سؤال بود آلفای بدست آمده 62% بود که با حذف 3سؤال که دارای ابهام بود، ضریب آلفای این قسمت به 81%رسید در سنجش نیازهای فرهنگی آلفا78% بود که سؤالات بدون تغییر باقی ماند و در سنجش نیازهای اجتماعی که مرکب از 11 سؤال بود، آلفا 59% بود که با حذف دو سؤال مبهم مقدار آلفا به 78% رسید. پرسشنامۀ تهیه شده جهت سنجش روایی ابزار به رویت تعداد از متخصصن و ناظر علمی طرح رسید و با انجام اصلاحاتی مورد تأیید قرار گرفت.
نیازهای فرزندان شاهد در بعد اجتماعی دوره راهنمایی :
براساس داده های جدول شماره 3 برررسی اولویت بندی نیازهای اجتماعی فرزندان شاهد دوره راهنمایی از نظر خودشان نشان می دهد که آن ها نیاز به شرکت در باشگاهها و کلوپ ها را در اولویت اول و نیاز به آشنایی به نحوه برقراری ارتباط صحیح با جنس مخالف را در اولویت آخر قرار می دهند،آنها رتبه 2 تا 5 را به فعالیت های اجتماعی اختصاص می دهند و نسبت به دسته ها و گروه های اجتماعی ارزش های جدید توجه کمتری نشان داده اند.
والدین بر خلاف فرزندان رتبه اول را به نحوه مواجهه با ارزش جدید و در رتبه آخر نیز با فرزندان خود موافق نیستند. فرزندان رتبه آخر را به آشنایی با نحوه بر قراری ارتباط صحیح با جنس مخالف می دهند، در حالیکه والدین به آن رتبه 8 می دهند . والدین نیاز به آموزش مهارت های اجتماعی را در رتبه آخر قرار می دهند در حالیکه فرزندان به آن رتبه 4 می دهند بر سر نیاز به فعالیتهای اجتماعی توافق وجود دارد والدین رتبه 3 تا 6 و فرزندان رتبه 2تا5 را به آنها اختصاص می دهند.
مربیان رتبه 1 را به آموزش مهارت های اجتماعی می دهند و در رتبه آخر با دانش آموزان شاهد موافق هستند، اما با والدین توافق کمتری دارند. در عین حال بین سه گروه حدوداً بر سر آموزش مهارت های زندگی توافق وجود دارد، والدین و فرزندان آن را در رتبه اول و مربیان آنرا در رتبه 3 قرار می دهند. برای مربیان آشنایی با ارزشها و سنت های اجتماعی و نحوه مواجهه با ارزش های جدید اهمیت بیشتری دارد و آنها را در رتبه سوم و چهارم قرار می دهند. برای بررسی معنی داری تفاوت بین این سه گروه در زمینه نیازهای اجتماعی فرزندان شاهد دوره راهنمایی، فرضیه تحقیق مبنی براینکه نظرات فرزندان، والدین و دبیران درباره نیازها در بعد اجتماعی تحت تأثیر وضعیت پاسخگویان قرار دارد مورد تأیید قرار گرفت. 125/26=( 001/0 و 8 ب=45/8> X (م)X
دوره دبیرستان : بر اساس داده های جدول شماره 3 بررسی اولویت بندی نیازهای اجتماعی فرزندان شاهد دوره راهنمایی از نظر خودشان نشان می دهد که آنها نیاز به شرکت در باشگاهها و کلوپ ها را در رتبه اول و نیاز به آشنایی با نحوه مواجه با ارزش های جدید را در اولویت آخر قرار داده اند. نیاز به شرکت در فعالیت های اجتماعی، نیاز به آموزش مهارت های زندگی را در اولویت دوم تا چهارم قرار داده اند.
والدین دانش آموزان دبیرستانی همانند فرزندان خود برای نیاز به شرکت در باشگاهها و کلوپ ها با یک رتبه اختلاف، اهمیت قایلند. فرزندان به آن رتبه 1 و والدین به آن رتبه 2 می دهند. فرزندان و والدین بر سر رتبه آخر یعنی«نیاز به آشنایی با نحوه مواجهه با ارزشهای جدید» کاملاً توافق دارند. به طور کلی بین نظرات والدین و دانش آموزان با یک دورتبه تختلاف توافق وجود دارد.
دبیران دبیرستانی رتبه اول نیازها را به «نیاز به آشنایی با نحوه مواجهه باارزشهای جدید» می دهند و رتبه آخر را به نیاز به آشنایی و فعالیت در جنبش های دانش آموزی – دانشجویی می دهند : نظرات دبیران دبیرستانی با دانش آموزان و والدین آنها تفاوت زیادی وجود دارد.
برای بررسی معنی داری تفاوت بین نظرات این سه گروه در زمینه نیازهای اجتماعی فرزندان شاهد دوره دبیرستان فرضیه تحقیقی، مبنی بر اینکه نظرات فرزندان، والدین و دبیران درباره نیازها در بعد اجتماعی تأثیر وضعیت پاسخگویان قرار دارد مورد تأیید قرار گرفت. 125/26=( 001/0 و 8 ب=45/8> X (م)X
دانشجویان :
بررسی الویت بندی نیازهای دانشجویان شاهد در بعد اجتماعی (براساس جدول2) نشان می دهد که آنها نیاز به شرکت در فعالیت های اجتماعی را در رتبه 1 و نیاز به آشنایی و فعالیت در جنبش های دانش آموزی و دانشجویی را در رتبه آخر قرار می دهند. آنها نیاز به آشنایی با نحوه برقراری ارتباط صحیح با جنس مخالف را در رتبه 6 قرار می دهند و از این نظر با دانش آموزان راهنمایی و دبیرستان تفاوت دارند.
نیازهای فرهنگی
جدول شماره 4 : میانگین و اولویت بندی نیازهای فرزندان شاهد از نظر خودشان، والدین و مربیان در بعد فرهنگی
|
نیازها پاسخگویان
|
فرزندان راهنمایی
|
والدین راهنمایی
|
دبیران راهنمایی
|
فرزندان دبیرستان
|
والدین دبیرستان
|
دبیران دبیرستان
|
دانشجویان
|
|
1.نیازبه انجام فعالیت های فرهنگی
|
رتبه
میانگین
|
6
65/3
|
5
82/3
|
3
26/4
|
6
36/3
|
4
04/4
|
1
85/3
|
|
|
رتبه
میانگین
|
7
63/3
|
8
80/3
|
4
10/4
|
7
27/3
|
5
96/3
|
3
60/3
|
|
|
رتبه
میانگین
|
5
66/3
|
8
71/3
|
5
92/3
|
8
26/3
|
3
09/4
|
5
43/3
|
|
|
رتبه
میانگین
|
2
88/3
|
6
81/3
|
8
77/3
|
1
80/3
|
6
91/3
|
2
61/3
|
|
|
رتبه
میانگین
|
8
63/3
|
1
38/4
|
6
88/3
|
5
41/3
|
7
67/3
|
7
28/3
|
|
|
رتبه
میانگین
|
1
92/3
|
3
92/3
|
7
82/3
|
2
76/3
|
8
30/3
|
8
23/3
|
|
|
رتبه
میانگین
|
4
76/3
|
2
13/4
|
1
43/4
|
4
66/3
|
2
17/4
|
4
51/3
|
|
|
رتبه
میانگین
|
3
88/3
|
4
90/3
|
2
31/4
|
3
69/3
|
1
18/4
|
6
44/3
|
|
|
رتبه
میانگین
|
75/3
|
93/3
|
54/3
|
05/3
|
39/3
|
49/3
|
بررسی نیازهای فرزندان شاهد در بعد فرهنگی :
دوره راهنمایی
بر اساس جدول شماره 4 فرزندان شاهد دوره راهنمایی نیاز به دایر شدن کتابخانه ویژه فرزندان شهدا را در رتبه اول و نیاز دایر شدن مجامع و گروههای ویژه فرزندان شهدا را در رتبه آخر قرار می دهند. نیاز به ایجاد فرصتها و امکاناتی برای شرکت در فعالیت های هنری نظیر موسیقی و تئاتر را در اولویت دوم قرار می دهند.
والدین، نیاز به دایر شدن مجامع و گروههای ویژه فرزندان شهدا را در رتبه اول و تعیین حدود انتظارات از فرزند شهید در زمینه فعالیت های فرهنگی را در رتبه آخر قرار می دهند و این در حالی است که رتبه اول فرزندان، رتبه 3 والدین است و رتبه آخر فرندان رتبه 1 برای والدین است.
مربیان نیاز به کسب اطلاعاتی در زمینه اثرات فرهنگی شهدا بر جامعه را در رتبه اول ونیاز به ایجاد فرصتها و امکاناتی برای فعالیت های هنری را در رتبه آخر قرار می دهند. بین والدین و مربیان بر سر اطلاعاتی در زمینه اثرات فرهنگی شهدا بر جامعه توافق بیشتری وجود دارد.
برای بررسی میزان معنی داری تفاوت بین نظرات این سه گروه در زمینه نیازهای فرهنگی فرزندان شاهد دوره راهنمایی با استفاده از کای دو فرضیه تحقیقی مبنی بر اینکه نظرات والدین و دبیران درباره نیازها در بعد فرهنگی تحت تأثیر وضعیت پاسخگویان قرار دارد مورد تأیید قرار گرفت. 50/15=(05/0 و 8 ب=24/84> X (م)X
دوره دبیرستان :
بر اساس جدول شماره 4 دانشجویان رتبه اول نیازهای فرهنگی خود را به «انجام فعالیت های فرهنگی» و رتبه آخر «دایر شدن کتابخانه ویژه فرزندان شهدا» اختصاص داده اند. یافتن فرصت و امکان شرکت در فعالیت های هنری در رتبه دوم وسوم قرار دارند.بررسی فرضیه 2 : بین فرزندان شاهد از نظر نیاز در ابعاد اجتماعی و فرهنگی تفاوت وجود دارد.
جدول شماره 5: نتایج حاصل از آزمون مجذور کای یک متغییری بر حسب میزان نیاز در هر بعد.
|
بعد
|
اجتماعی
|
فرهنگی
|
|
مX
|
260/802
|
67/689
|
|
بX
|
46/18
|
|
df
|
4
|
4
|
|
آلفا
|
001/0
|
چون 46/18=(001/0 و4) ب X< (برای هر دو بعد)(م) X است، فرضیه صفر رد و فرضیه تحقیقی مبنی بر تفاوت بین فراوانی های مشاهده شده و فراوانی های مورد انتظار در جامعه تأیید می شود. از این رو می توان نتیجه گرفت که بین فراوانی های مشاهده شده و فراوانی های مرود انتظار در جامعه تفاوت وجود دارد.یعنی نیاز های فرهنگی فرزندان شاهد متفاوت از نیازهای اجتماعی آنان است.
بررسی فرضیه 3 : بین فرزندان شاهد در مقاطع مختلف تحصیلی از نظر نیاز در ابعاد اجتماعی و فرهنگی تفاوت وجود دارد.
جدول شماره 6 : نتایج حاصل از آزمون مجذور کای چند متغیری برای نیازهای فرزندان شاهد در مقاطع تحصیلی
|
بعد
|
اجتماعی
|
فرهنگی
|
|
مX
|
8/45
|
841/20
|
|
Df
|
5
|
|
آلفا
|
5/0
|
|
بX
|
50/15
|
چون 50/15=(05/0 و8) بX<(برای هر دو بعد)(م) X است، فرضیه صفر رد و فرضیه تحقیقی مبنی متأثر شدن نظرات فرزندان شاهد در زمینه نیاز در ابعاد اجتماعی و فرهنگی از وضعیت پاسخگویان مورد تأیید قرار می گیرد. به عبارت دیگر نیاز های فرهنگی و اجتماعی فرزندان در دوره راهنمایی، دبیرستان و دانشگاه با یکدیگر متفاوت است.
بررسی فرضیه 4 : بین دختران و پسران از نظر نیاز به دو بعد اجتماعی و فرهنگی تفاوت وجود دارد.
|
بعد
|
اجتماعی
|
فرهنگی
|
|
مX
|
1/92
|
3/42
|
|
df
|
4
|
|
آلفا
|
0/5
|
|
بX
|
9/48
|
چون 48/9 = (05/0 و4) بX < (برای هر دو بعد) بX است، فرضیه صفر مبنی بر آورد نیازهای فرزندان شاهد راهنمایی، دبیرستان و دانشگاه توسط خودشان مستقل از جنس آنهاست مورد تأیید و فرضیه تحقیقی رد شد. از این رو می توان نتیجه گیری کرد که جنسیت آزمودنی ها در میزان برآورد نیازهای شان تأثیری نداشته است.
بحث و تفسیر نتایج
نظر به اینکه نیازهای افراد منحصر به خودشان است، مقایسه نتایج یک نایز سنجی دیگر منطقی به نظر نمی رسد. تنها اگر در مورد یک گروه از آزمودنی ها دو یا چند نیازسنجی صورت گرفته باشد، میزان تغییرپذیری نیازهای آنان قابل مقایسه و بحث است. در ارتباط با فرزندان شاهد یک نیازسنجی دقیق و کاملی که همه جوانب نیازها را بررسی کرده باشد انجام نشده است(تاسال82،زمان انجام این تحقیق).در مورد فرزندان غیر شاهد نیز چنین کاری صورت نگرفته است. به همین دلیل و دلایل پیشین محقق نمی تواند بحث جدی در این زمینه داشته باشد.
در عین حال می توان به نتایج برخی از تحقیقات که شباهت کمی با تحقیق حاضر دارند اشاره نمود. در تحقیق قائدی(1381) که نیازهای مشاوره ای دانشجویان در ابعاد مختلف متفاوت است. این نتیجه یکی از نتایج تحقیق حاضر را مرود تأیید قرار می دهد. درآن تحقیق تفاوت بین جنس تءیید شده است در حالیکه در این تحقیق چنین تفاوتی مورد تأیید قرار نگرفته است.
در تحقیق دیبا واجاری(1380) که نیاز به راهنمایی دانش آموزان دبیرستانی شهر تهران مورد بررسی قرار گرفته است، نیز تفاوت در ابعاد مختلف مورد تأیید قرار گرفته است که نتایج تحقیق حاضر را تأیید می کند.
بررسی روندهای درونی نتایج این تحقیق به طور کلی با برخی نظریه های همخوانی داد.مثلاً امور مربوط به ا زدواج و همسر یابی برای دانش آموزان دبیرستانی اهمیت بیشتری پیدا می کند و سرانجام دانشجویان دانشگاه به آن رتبه بالاتری اختصاص می دهند.پیشنهاد می گردد برای رفع نیازهای فرزندان شاهد، به آموزش، اطلاع رسانی و تدارک فرصت ها و امکانات مادی اقدام گردد. و وضع قوانین، ایجاد تشکیلات جدید و یا تغییر در رویه های جاری مد نظر قرار گیرد.
منابع :
1.امجدیان، کیومرث(1378)، بررسی نیازهای دانش آموزان پسر دوره متوسطه شهر تهران در زمینه بهره گیری از اوقات فراغت، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
2. بامشاد،جلال(1375)، بررسی و تعیین نیازهای آموزشی مدیران عالی وزارت جهاد سازندگی پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم تهران.
3. بختیاری،علی(1378)،بررسی های آموزشی کارشناسان نهضت سواد آموزی در مراکز استانی و حوزه مرکزی تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
4.حاجی سیاری،مهدی(1379)، بررسی نیازهای آموزشی مدیران سازمان صدا و سیما، پایان نامه کارشناسی ارشد،دانشگاه علامه طباطبایی.
5.دیبا واجاری، مریم(1380)، بررسی میزان نیاز به راهنمایی دانش آموزان دبیرستانی شهر تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا.
6. دشت بزرگی، بهمن(1373)، بررسی ارضاء نیازهای روانی اجتماعی دانش آموزان متوسطه بوسیله دبیران پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
7. رضازاده، فریدون(1379)، بررسی مقایسه ای نیازهای روانی و اجتماعی والدین دانش آموزان پسر عقب مانده ذهنی...، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
8.سلیمی، حسین(1375) تأثیر راهنمایی شغلی و مشاوره شغلی گروهی...، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
9.ضیایی آبادی، محمد حسین(1375)، بررسی نیازهای آموزشی کارکنان مرکز تحقیق درجه یک منابع طبیعی و امور دام، وزارت جهاد کشاورزی...، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
10.کاظمی،ناهید(1376)، کرایش های شغلی دختر و پسر در تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
11. عباس زادگان، سید محمد، ترک زاده، جعفر(1379)، نیاز سنجی در سازمانهای تهران، انتشارات بدر.
12.قائدی،یحیی(1380)، بررسی زمینه های مورد نیاز برای مشاوره دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار،دانشگاه آزاد اسلامی گرمسار.
13.قائدی،یحیی(1379)،اصول برنامه ریزی آموزشی(جزو درسی) چاپ نشده.
14. کرمی، ابوالفضل (1378)، جزوه راهنمایی نیازهای دانش آموزان دبیرستانی دانشگاه علامه طباطبایی.
15. مازلو، ابراهام(1359)، انگیزش، ترجمه علی اصغر حسین پور، انتشارات فردین.
12.Jouranal of Scicence Teacher Education V.2,N.1(1991)
13.Kanfman .P(19M) Need Assessment. Educational technology publication.
14.Paplia , D.G(1993) Human Development. New York Megraohill.
|
