خدا از جنس انرژی نیست!

در فضای مجازی مطلبی مشاهده شد که با استناد به آیه «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْض [نور/ 35] خدا نور آسمان‌ها و زمین است» عنوان شده جنس خداوند متعال از انرژی است. در جهت رفع این توهم غلط باید گفت: خداوند متعال، واجب الوجود، عالم، دارای اراده، پاک و منزه از هر نیاز، محدودیت و نقص است اما انرژی مادی بوده و توأم با نقص، نیاز و محدودیت است و صورآن قابل تبدیل به هم هستند، بطوری که کیفیت و جنس آنها تغییر می کند. بلکه در دهه‌های اخیر دانشمندان بزرگی که در راس آنها انیشتین قرار دارد ثابت کرده اند که امکان تبدیل ماده به انرژی و انرژی به خود ماده با فرمول e=mc2 وجود دارد.[1] کاملا روشن است این نقائص مادی انرژی با صفات بی‌نقص خداوند متعال[2] در تناقص است، لذا ماهیت خداوند متعال از انرژی نیست.

حال باید دید مراد از آیه «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْض[نور/ 35]» چیست؟ امام رضا(علیه‌السلام) در تفسیر این آیه فرمود: «هَادٍ لِأَهْلِ السَّمَاءِ وَ هَادٍ لِأَهْلِ الْأَرْض‏[3] خدا هدايت كننده اهل آسمان‌ها و هدايت كننده اهل زمين است» در حقيقت هدایت کردن يكى از خواص نور الهى است، اما مسلما منحصر به آن نیست.
آیت الله مکارم شیرازی می فرماید: هر موجودی به هر نسبت با خدا ارتباط دارد به همان اندازه نورانيت و روشنايى كسب مى‌‏كند: قرآن نور است چون كلام خداست. آئين اسلام نور است چون آئين خداست. پيامبران نورند چون فرستادگان خدايند. امامان معصوم انوار الهى هستند چون حافظان آئين خدا بعد از پيامبرانند. ايمان نور است. چون رمز پيوند با خداست. علم نور است چون سبب آشنايى با خداست. اگر نور را به معنى وسيع كلمه به كار بريم يعنى هر چيزى كه ذاتش ظاهر و آشكار باشد و ظاهر كننده غير، در اين‌صورت به كار بردن كلمه نور در ذات پاك او جنبه تشبيه هم نخواهد داشت، چرا كه چيزى در عالم خلقت از او آشكارتر نيست، و تمام آنچه غير او است از بركت وجود او آشكار است.[4]

در تفسیر المیزان آمده: منظور از نور «منور» به معنی وجود  دهنده‌ است. نور خدای سبحان آن است که همه نورها از آن سرچشمه می گیرد و همان رحمت عام اوست.[5] و در تفسیر نور آمده: مقصود از نور روشنگری و هدایتگری است، یعنی خداوند چون نوری بی پایان، هدایتگر و راهنمای عالم است. چنانکه در پایان آیه فرمود: یهدی الله بنوره ... .[6]

در نتیجه: نباید انرژی را با نواقص آن، ماهیت خدا دانست؛ زیرا پروردگار عالم، کمال، قدرت و علم مطلق است، ولی انرژی با همه ی انواع آن مادی است و قابل انطباق با خدا نیست.
________________________
پی‌نوشت
[1]. دایرة المعارف جهانی (encyclopedia international) ج6 ، ص 432. و فیزیک هالیدی ص 163- 148 کار و انرژی.
[2]. به عنوان مثال درنهج البلاغه ی فیض ص 14 در حدیثی از حضرت علی (ع) آمده است ؛ ... من قرنه فقد ثناه و من ثناه جز ئه ومن جزئه فقد جهله ... ، هر کس خدا را مقرون چیز دیگری قرار دهد او را دو تا قرار داده و هر کس او را دو تا قرار داد او را تجزیه کرده وهر کس او را دارای اجزا قرار دهد نادانی کرده است ... ».
[3]. التوحيد (للصدوق)، شیخ صدوق، جامعه مدرسين‏، قم، 1398ق، ص: 155.
[4]. تفسير نمونه، ناصر مکارم شیرازی،  دار الكتب الإسلاميه، تهران، 1374 ش، ج‏14، ص 475.
[5]. نوره تعالی من حیث یشرف منه نور العالم الذی یشیر به کل شیی و هو الرحمة العامه، تفسیرالمیزان، علامه طباطبایی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1374ش، ج 15، ص 122.
[6]. تفسیر نور، قرائتی، محسن، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، تهران، ١٣٨٨ ق، ج 8، ص185 با تصرف و تغییر.