اول افرادی که آخرت را رها کرده و در مسیر دنیاپرستی به مال حرام نیز آلوده شدند. اینها میدانند با مرگ داراییهایشان به دیگران رسیده و تازه باید خودشان پاسخگوی حق الناسها باشند. دوم، گروهی که کلاً زندگی پس از مرگ را نپذیرفتند و در گناه غرق شدند؛ این گروه نهایتاً در لحظات جان دادن به اشتباه خود آگاه شده و میفهمند که مرگ یک انتقال است و نه نیستی. اینان در لحظات احتضار توبه میکنند؛ ولی دیگر توبه فایدهای ندارد:
«وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ[نساء/۱۸] و توبه كسانى كه گناه مى كنند تا وقتى كه مرگ يكى از ايشان دررسد مى گويد اكنون توبه كردم پذيرفتنی نيست.»🌿 شاید اینان از مرگ نترسند؛ ولی از آن فراریاند و خداوند به آنان فرموده: «قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِيكُمْ[جمعه/۸] بگو اين مرگي كه از آن فرار ميكنيد سرانجام با شما ملاقات خواهد كرد.» کاش این دو دسته خود را فریب نمیدادند و تا دیر نشده کاری میکردند.
