گل بازی کودکان

گل بازی کودکان – بخش دوم

ادامۀ فواید گل بازی
4- رشد و پرورش مهارتهای اجتماعی
وقتی چند کودک با همدیگر گل بازی می‌کنند، از شراکت و داد و ستد برای ساختن چیز مورد علاقه‌شان لذت می‌برند و مهارت‌های اجتماعی آنان پرورش می‌یابد.
5- پرورش قدرت تجسم فایی و هندسی
کار با گِل رس زمینۀ پرورش ادراک فضایی و هندسی کودک را افزایش میدهد، چون کودک میتواند شکلهای فضایی و هندسی را به‌صورت عینی خلق و مشاهده کند؛ مثلاً ساخت جعبه، آدم، مربع، مستطیل، دایره و ... ، کودک همۀ این مفاهیم را میتواند به‌وسیلۀ گِل بازی عینیت بخشد و با مفاهیمی مانند نرمی، سفتی، زبری، سختی، سبکی، سنگینی و حجم آشنا شود.
گِل رس ماده‌ای خیلی خوب برای طرح‌های سه‌بعدی است؛ زیرا به دلیل نرمی و قابلیت انعطاف، کودک میتواند آن را به‌هر شکلی که بخواهد درآورد. همچنین، کودکان در سنین کودکستانی، می‌توانند شکل‌های پایه‌ای مانند دایره، توپهای کوچک، شکلهای گوشه دار مانند مربع و مستطیل را با گل رس بسازند.
این گونه فعالیت‌های قالب سازی موجب رشد حسی، ادراکی و لامسه در کودکان می‌شود و به سازگاری و انطباق پذیری تصورات و ادراکاتشان در رابطه با اشکال و اجسام سه بعدی و هندسی کمک بزرگی می‌کند.
6- پرورش حس لامسه
خاصیت نرمی و شکل پذیری طبیعی گل رس برای کودکان در هر سنی، جاذبه ای قوی دارد. هریک از حواس که بیشتر در معرض محرکات محیطی قرار بگیرد، کاربرد و مهارت آن افزایش می‌یابد.
گل‌رس، افزون بر همه، مزایای دیگری که برای کودک دارد، حس بساوایی کودک را پرورش میدهد و زمینۀ درک و فهم حس لمس کردن را برای آنان فراهم می‌اورد و مفاهیمی مانند سفت، سخت، نرم، زبر، خشک و مرطوب را برای کودک معنا می‌بخشد.
کودکان، هنگام بازی با گل‌رس، از مجموعۀ حواس‌شان از قبیل دیدن، لمس کردن و بوییدن استفاده می‌کنند و از آنجا که بیشتر کارهایی که با گِل انجام میگیرد با استفاده از انگشتان دست است، حس بساوایی بیشتر به‌کار گرفته می‌شود و کودکان، وقتی با گل‌رس کار میکنند، مفاهیم نرم و سخت را درمی‌یابند.
7-تقویت و هماهنگی چشم و دست
کودک برای شکل دادن به گِل، از عضلات دست استفاده میکند و به‌دنبال آن چشم را به همکاری با دست وامی‌دارد و از نیروی تخیل و تصور خویش برای خلق و ابداع آن کمک می‌گیرد و چیزی را می‌آفریند.
از آنجا که برای رشد کودک هماهنگی چشم و دست ضرورت دارد، لازم است برای کودکان فعالیت‌هایی را که به هماهنگی حرکتی چشم و دست می‌انجامد، مانند نقاشی (استفاده از رنگ و قلم‌مو، آبرنگ و ...)، گل بازی (ساختن مجسمه‌ها و کارهای گِلی)، خمیر بازی و نقاشی با انگشت در نظر گرفت.
8- ابزاری برای تشخیص و درمان
کودکان با گل بازی ، میتوانند طرح‌های ذهنی متغیر خود را سریعتر به اجرا درآورند. لذت و آرامشی که کودکان در زمان بازی با گِل به‌دست می‌آورند، از نظر درمانی اهمیت بسیار دارد.
تجربیات بازی درمان‌گران نشان داده است که کودکان عصبی و زودرنج را می‌توان از طریق گل بازی ، شن‌بازی و آب‌بازی درمان کرد.
بازی کردن با آب، خاک، شن و گِل در حل مشکلات و بروز خلاقیت کودکان اثری معجزه‌آسا دارد. کودکان به وسیلۀ بازی و ساختن یک غول، گرگ، سگ، مار و ... و مورد حمله قرار دادن و خراب کردن آن می‌توانند از ترس‌ها، وهمیات، احساسات و تصورات واهی رهایی یابند.
بچه های خشن گِل یا خاک رس را سوراخ‌سوراخ و یا اینکه آن را به‌سوی یکدیگر پرتاب می‌کنند. مثلاً کودکی که مشکل دارد با گِل تابوتی میسازد که درونش مردی ساخته شده از گِل خوابیده است.
او می‌گوید: الآن در تابوت رو محکم می‌بندم، محکمش می‌کنم، حالا دیگه اون نمی‌تونه نفس بکشه. و با دستهای خودش محکم بر روی تابوت فشار می‌آورد و به این وسیله انتقام خودش را از پدری که از وی تنفر دارد می‌گیرد.
گل بازی برای کودک این فرصت را ایجاد می‌کند تا احساسات ناخوشایند و سرکوب شدۀ خویش را ابراز کند و از نظر روانی تخلیه و سبک شود.

از آنجا که کار با گِل، از نر پدر و مادر کاری است همراه با کثافت‌کاری، لازم است پیش بینی‌های لازم در این باره صورت گیرد که از جملۀ آنهاست:
- میزی که برای گل بازی در نظر گرفته می‌شود، باید رویۀ مخصوص (فورمیکا) داشته باشد، چون تمیز کردن آن راحت است و یا اینکه باید از پلاستیک برای پهن کردن روی میزهای معمولی استفاده کرد.
- به هر کودکی تکه‌ای گِل به اندازۀ سیبی بزرگ داده شود تا کودک هر طور دلش میخواهد از آن استفاده کند. به او آزادی کامل دهید تا با خمیر آشنا شود و حس کنجکاوی‌اش را ارضاء کند.
در مرحلۀ آشنایی، هرگز از او نخواهید چیزی بسازد. در مرحلۀ بعدی روبه‌روی کودکان بنشینید و این سؤالات را از کودکان بپرسید: اگر من این خمیر را فشار بدهم چه میشود؟ اگر آن را بکِشم چطور می‌شود؟ کودکان را به این کار بیشتر تشویق کنید.
- پدر و مادر و یا مربیان می‌توانند در کنار کودکان بنشینند و همراه آنان بازی کنند، شرکت در بازی موجب تشویق کودکان می‌شود، ولی پدر و مادر و یا مربیان نباید چیزهایی را بسازند که بچه‌ها از روی آن تقلید کنند. این کار باعث هدر رفتن استعداد، خلاقیت و نیروی ابتکار کودکان میشود.
- هرگز به کودکان نگویید چه آدمک قشنگی درست کرده‌ای و یا چه مار قشنگی است. سعی کنید هنگام تشویق از دراز بودن، نرم و گرد بودن آنچه کودک درست کرده است تعریف کنید.