بخش اول:وظائف بانوان.......

تهيه غذا

يكی از امور مهم خانه‏داری پخت و پز و تهيه غذاست.مراتب‏كاردانی و سليقه بانوان را باثباتميرساند.يك خانم كدبانو و با ذوق باصرف بودجه كم بهترين و خوشمزه‏ترين غذاها را تهيهميكند.اما يك‏خانم بی‏سليقه هم زياد بودجه صرف ميكند و هم غذايش دلچسب نخواهدبود.خانمی كه بتواند غذاهای لذيذ و مطبوع تهيه كند.بدين وسيله‏شوهرش را به خانه و زندگیعلاقه‏مند ميسازد،و كمتر اتفاق ميافتد كه به‏هوس خوردن غذاهای لذيذ به مهمانخانه و هتلبرود.

رسول خدا صلی الله عليه و آله فرمود:«بهترين زنان شما زنی است‏كه خودش را خوشبو كندو در طبخ غذا مهارت داشته باشد و اقتصاد را ازدست ندهد.چنين زنی يكی از عمال وكاركنان خدا خواهد بود.و عامل‏خدا هرگز با شكست و پشيمانی مواجه نخواهد شد (5) ».

در اينجا نمی‏توان در فن طباخی وارد شد و انواع غذاها و طرزتهيه آنها را تشريح كرد و اصولااز عهده نگارنده ساخته نيست،ليكن‏خوشبختانه كتابهای خوبی در اين باره به وسيله آشنايانبه فن طباخی وتغذيه نوشته شده در دسترس است،ميتوانيد آنها را بخوانيد و از تجربيات‏وسليقه شخصی خودتان نيز استفاده نماييد و غذاهای خوشمزه و مفيد تهيه‏كنيد،ليكن تذكرچند مطلب ضرورت دارد:

مطلب اول-غذا خوردن فقط برای لذت بردن و پر كردن شكم‏نيست.بلكه منظور بزرگتریدر كار است.انسان بدانجهت غذا ميخورد كه‏مواديرا كه برای حفظ سلامت و ادامه حياتسلولهای بدن ضرورت داردبه آنها برساند،مواد لازم در انواع غذاها و ميوه‏ها و سبزيجات وحبوبات وگوشتها پراكنده‏اند،و به طور كلی به شش دسته تقسيم ميشوند:

اول-آب.

دوم-مواد معدنی مانند:كلسيم،فسفر،آهن،يد،مس.

سوم-مواد نشاسته‏ای.

چهارم-چربيها.

پنجم-پروتئين.

K . C ويتامين اويتامين B ويتامينششم-انواع ويتامينها مانند:ويتامين

بيشتر وزن بدن انسان را آب تشكيل ميدهد.آب غذاهای جامد راحل ميكند تا به وسيله رودهجذب شوند،درجه حرارت بدن را تنظيم ميكند،مواد معدنی برای رشد و نمو استخوانها ودندانها و تنظيم كار عضلات‏ضرورت دارند،مواد نشاسته‏ای و قندی توليد انرژی ميكنند،چربيها نيز انرژی و حرارت توليد ميكنند،پروتئين برای رشد بدن و تجديد سلولهای‏كهنهضرورت دارد.ويتامينها برای رشد بدن و استحكام استخوانها وتقويت اعصاب و تنظيمدستگاههای بدن و سوختن غذاها در سلولهاضرورت دارند.

مواد مذكور برای حفظ سلامت انسان و ادامه حيات او كمال‏ضرورت را دارد،هر يك از آنهاآثار خاصی دارد و گوشه‏ای از حوائج‏بدن‏را تامين ميكند،فقدان يا كمبود يا زيادی هر يك ازاينها به حيات و سلامت‏انسان لطمه ميزند،و ممكن است‏بيماريهای صعب العلاج و خطرناكیرابوجود آورد.سلامت و بيماری،طول عمر و كوتاهی آن،سلامت اعصاب وبيماريهای روانی،شادی و افسردگی،زشتی و زيبايی و به طور كلی كليه‏حوادثی كه در بدن رخ ميدهد مربوط بهكيفيت تغذيه انسان است.

ما از آنچه ميخوريم ساخته شده‏ايم،اگر انسان بداند چه چيز و چه‏مقدار بخورد كمتر بيمارخواهد شد،بدبختی اينجاست كه بدون توجه به‏احتياجات غذايی بدن و خواص و آثارخوردنيها شكمش را از غذاهای‏خوشمزه پر ميكند و سلامت‏خويشتن را در معرض خطر قرارميدهد،وقتی‏بخود ميآيد كه كار از كار گذشته و كارخانه ظريف بدن فرسوده و مختل‏شدهاست،در آنهنگام به اين طبيب و آن طبيب،اين دارو و آن دارو پناه‏ميبرد ليكن افسوس كهرنگ و روغن نمی‏تواند كارخانه فرسوده را ترميم‏كند،بدين جهت پيغمبر اسلام فرمود:«شكممركز همه بيماريها است‏» (6) .

اتفاقا انتخاب غذا معمولا بر عهده بانوان است،پس صحت وسلامت‏خانواده در دست آنهاست،بنابراين يك بانوی خانه‏دار مسؤوليت‏بسيار سنگينی بر دوش دارد كه اگر اندكی در اين بارهسهل انگاری كندممكن است‏خودش و شوهرش و فرزندانش را در معرض بيماريهای‏سختقرار بدهد،علاوه بر اينكه يك طباخ ماهری است‏بايد يك‏غذاشناس كامل بلكه يك طبيبحاذق باشد،نبايد منظورش فقط پر كردن‏شكم اهل خانه باشد بلكه در وهله اول بايد مواديراكه برای حفظ سلامت وتامين حوائج غذائی بدن ضرورت دارد در نظر بگيرد،و تشخيصبدهد كه‏مواد لازم در كدام يك از خوردنيها و به چه مقدار وجود دارد،آنگاه برطبق‏نيازمنديهای گوناگون بدن از خوردنيها انتخاب كند و جزء برنامه خوراك‏قرار دهد،درعين حال سعی كند غذاهای لازم و مفيد را به صورتی‏خوشمزه و دلپذير در آورده در اختيارخانواده قرار دهد.

پيغمبر اسلام صلی الله عليه و آله فرمود:«وظيفه زن نسبت‏به‏شوهرش اينست كه چراغ خانهرا روشن كند و غذای نيكو و شايسته تهيه‏ببيند (7) ».

زنی به رسول خدا عرض كرد:«خدمت كردن زن در خانه شوهر چه‏فضيلتی دارد؟فرمود:درمقابل هر كاريكه برای اداره امور منزل انجام دهدخدا نظر لطفی به او ميفرمايد.و كسيكهمورد نظر خدا واقع گردد معذب‏نخواهد شد (8) ».

مطلب دوم-احتياجات غذائی افراد هميشه يكسان نيست‏بلكه‏نسبت‏به سنين و احوالمختلف اختلاف پيدا ميكند،مثلا اطفال و جوانان‏چون در حال رشد و نمو هستند به موادمعدنی مخصوصا كلسيم نياز بيشتری دارند،بايد در برنامه غذائی آنها چيزهايی را داخل كردكه از حيث‏مواد معدنی غنی باشند،همچنين افراد مذكور چون دارای حركت و فعاليت‏زيادهستند و بيشتر انرژی مصرف ميكنند به مواد انرژی‏زا مانند چربيها ومواد قندی ونشاسته‏ای بيشتر احتياج دارند،در تغذيه آنان بايد اين موضوع‏رعايت‏شود.

و همچنين احتياجات غذائی افراد نسبت‏به نوع شغلشان مختلف‏است:مثلا يك مرد كارگراحتياج بيشتری به چربيها و مواد قندی ونشاسته‏ای دارد،زيرا لازمه شغلش كوشش و فعاليتزياد است،اما كسيكه‏شغل راحت و آسانی داشته باشد به قدر يك كارگر احتياج به موادمذكورندارد.برنامه غذای تابستان با زمستان نيز يكسان نيست،برنامه غذای يك‏بيمار نيزنميتواند با برنامه غذای افراد سالم يكسان باشد،معمولا بايدبرای بيمار غذای سبك و مقویتهيه كرد،در مورد غذای او بايد ازپزشك دستور گرفت،به هر حال يك خانم خانه‏دار بايد همهاين نكات رارعايت كند و بر طبق احتياجات افراد غذا برايشان تهيه كند.

مطلب سوم-يكی از نكات حساس و قابل توجه اينست كه وقتی‏سن انسان از چهل تجاوز كردمعمولا در معرض ابتلا به بيماری چاقی‏قرار ميگيرد،شايد بعضيها چاقی را علامت‏سلامتمزاج بشمارند ليكن‏اين موضوع كاملا اشتباه است،چاقی يكی از بيماريهای خطرناكشمرده‏ميشود و عوارض ناگواريرا به دنبال دارد،اشخاص چاق در معرض ابتلای‏به بيماريهایقلبی،فشار خون،سخت‏شدن شريانها،بيماريهای كليه و كبدو كيسه صفرا و مرض قندميباشند،به تصديق پزشكان و تاييد آمارهای‏شركتهای بيمه افراد لاغر بيشتر از افراد فربهعمر ميكنند،وقتی سن انسان از چهل تجاوز كرد فعاليت‏بدن كمتر ميشود،در نتيجه،ميزان‏سوخت و ساز آن نيز تقليل می‏يابد،بنابراين به چربيها و مواد قندی ونشاسته‏ای كمتراحتياج پيدا ميكند،در اين سنين دستگاه توليد نيروی بدن‏كه كالوريها را به انرژی تبديلميسازد كمتر كار ميكند،در نتيجه،كالوريهاتبديل نشده در اطراف كمر و اطراف شرايين واعضاء بدن جمع شده توليدچاقی ميكنند،بهترين علاج چاقی كم خوری است مخصوصاچربيها و موادنشاسته‏ای و قندی.

خانمی كه به شوهرش علاقه‏مند است‏به مجرديكه آثار و علائم‏چاقی را در او مشاهده نمودبايد فورا در برنامه غذائی او تجديد نظر كند،مواظب باشد پر خوری نكند،از مصرف چربيها وشيرينيها و خامه‏ممنوعش سازد،مواد قندی و نشاسته‏ای مانند نان و برنج از عواملمهم‏چاقی هستند،كاری كند كه مرد از اينها كمتر مصرف نمايد،به جای اينهااز موادپروتئين‏دار مانند:تخم مرغ و جگر و گوشت گوسفند و گوساله وپرندگان و ماهی و پنير بيشتردر برنامه غذايی او بگنجاند،زيرا اينها هم‏رفع گرسنگی ميكنند و هم كالری كمتری دارند،لبنيات نيز در اين سنين‏مناسب است،اگر از جانب طبيب ممنوع نباشد ميوه‏جات وسبزيجات نيزمناسب است،در اين باره با پزشك نيز مشورت كنيد و دستور بگيريد،رعايتهمه اين نكات برای خانمی كه به شوهرش علاقه‏مند است كاملاضرورت دارد،در واقع حياتو سلامت‏شوهر به دست اوست،چون هرغذايی نزدش گذاشت ناچار تناول خواهد كرد.

ليكن اگر از شوهرت سير شده‏ای و هوس بيوه شدن نموده‏ای وميخواهی به طوری او رابقتل برسانی كه مورد تعقيب پليس قرار نگيری و كسی از جنايت تو مطلع نشود خيلی آساناست،غذاهای بسيار چرب وشيرين و خوشمزه تهيه كن و نزد شوهرت بگذار و با اصرار زيادبه‏پرخوری تشويقش كن،تا ميتوانی نان و برنج در برنامه غذايش بگنجان،يك سفره رنگارنگو زيبا برايش پهن كن،در اينصورت او تا بتواندشكمش را از اين غذاهای لذيذ پر ميكند.

اگر بدين برنامه عمل كردی مطمئن باش فاصله چندانی با بيوه‏شدن نداری،بزودی او را ازدست‏خواهی داد،در عين حال از خدمات وپذيرائيهای تو اظهار رضايت‏خواهد نمود.

ممكن است‏خواننده گرامی بگويد:برنامه غذائی مذكور برای طبقه‏يك و ثروتمندان خوباست كه به انواع غذاهای لذيذ و گرانقيمت‏دسترسی دارند اما برای طبقه سه كه اكثريت ملترا تشكيل ميدهند و باتلاش شبانه روزی لقمه غذای ساده‏ای بدست می‏آورند قابل عملنيست،اينگونه افراد چگونه می‏توانند برای تامين حوائج عمومی بدن برنامه‏غذائی داشتهباشند؟!

ليكن خواننده گرامی بايد بدين مطلب توجه داشته باشد كه‏خوشبختانه مواد ضروری تغذيهبدن در همين غذاهای ساده و طبيعی بقدركافی وجود دارد.اگر كدبانوی خانه از فن تغذيه وطبخ اطلاع كامل داشته‏باشد می‏تواند از همين حبوبات و ميوه‏جات ساده مانند نخود و لوبياوعدس و گندم و سيب و پياز و گوجه و هويج و انواع مختلف سبزيجات‏غذائی درست كند كههم مطبوع باشد و هم مطابق بهداشت و حفظ الصحه‏ليكن كاردانی و سليقه لازم دارد.

پی‏نوشتها:

1-اطلاعات 23 بهمن ماه 1348

2-اطلاعات دوشنبه 26 تير ماه 1351

3اطلاعات 11 اسفند ماه 1348

4-اطلاعات 3 بهمن ماه 1350

5-وسائل ج 14 ص 15

6-بحار ج 62 ص 290

7-مستدرك ج 2 ص 551

8-بحار ج 103 ص 251