ابوعلی سینا

تالیفات فارسی

ابن سینا چند نوشته به فارسی دارد که مهم ترین آنها دانشنامه علائی است. وی آن را برای علاء الدوله کاکویه و به درخواست او نوشته و به وی تقدیم کرده است. در کتاب نزهت نامه علائی نکته توجه انگیزی آمده است که می گوید: «شنودم که خداوند ماضی علاء الدوله قدّس اللّه روحه... خواجه رئیس ابو علی سینا را گفت: اگر علوم اوائل به عبارت پارسی بودی، می توانستمی دانستن، بدین سبب به حکم فرمان دانشنامه علائی بساخت، و چون بپرداخت و عرضه کرد، از آن هیچ نتوانست دریافتن.» نک: شهمردان، 22، متن بخش «منطق» و «الهیات» دانشنامه نخستین بار به کوشش احمد خراسانی در 1315 ش در تهران منتشر شد. سپس به مناسبت هزاره تولد ابن سینا بخش «الهیات» آن به کوشش محمد معین در 1331 ش و بخش «طبیعیات» آن به کوشش سید محمد مشکوة در همان سال در تهران انتشار یافت. ترجمه فرانسوی بخشهای «طبیعیات» و «ریاضیات» به وسیله محمد آشنا و هانری ماسه در دو جلد در سالهای 1955 و 1956 م در پاریس منتشر شد. بخش «الهیات» آن را پرویز مروج با شرح و حواشی به انگلیسی ترجمه کرده و در 1973 م در نیویورک منتشر کرده است. افزون بر اینها، رساله «رگ شناسی» از ابن سینا نیز به کوشش سید محمد مشکوة در 1330 ش و بخش «ریاضیات» دانشنامه به وسیله مجتبی مینوی در 1331 ش در تهران منتشر شده است. همچنین رساله فارسی کنوز المعزمین و رساله جرّثقیل از ابن سینا هر دو به کوشش جلال الدین همایی در 1331 ش در تهران انتشار یافته است.