***** پند های درس آموز *****

خداوند متعال در قرآن می فرماید: ( من جاء بالحسنهْْ فله عشر أمثالها؛ هر کسی کار نیکویی کند، او را ده برابر آن پاداش خواهد بود).(1)
بشر در طول زندگی به یکدیگر وابستگی های روحی، عاطفی، مادی و ... دارند. این نیاز همواره به عنوان یک ضرورت احساس می‌شود. در عین حال همه انسان ها با سلیقه خاصی آفریده نشده اند. بعضی به طرف علم، بعضی به طرف تجارت و کسب مال می روند و بعضی از هر دو بهره مندند و بعضی از هر دو محرومند.
پس می بایست نوعی تعامل و توافق بین افراد بشر وجود داشته باشد تا همگان از منابع عمومی به نسبت مساوی بهره مند شوند، ولی متأسفانه به دلایل زیادت خواهیِ عدّه ای ، این امر مهم کم تر به مقصد و مقصود می‌رسد، ولی در میان افرادی هستند که حس نوع دوستی قوی داشته و در فکر خدمت به افراد اجتماع هستند.
اما اگر عده ای به دستور آیات و روایات به مردم خوبی می کنند، نباید در عوض انتظار خوبی از دیگران داشته باشند، زیرا چنین عقیده ای جز از سر منّت نخواهد بود. مولای متقیان ، امیر مؤمنان حضرت علی(ع) فرمود: " ای نیکوکاران ! با احسان خویش منّت نگذارید، چون زشتی منّت ، احسان و نیکی را باطل می کند".(2)
شاعر بزرگ سعدی ، شعر معروفی دارد که : 
تو نیکی می کنی و در دجله انداز که ایزد در بیابانت دهد باز
احسان و نیکی با انتظار و توقع همخوانی ندارد. انسانی که می خواهد احسان کند، احسان کننده مطلق یعنی خدا را در نظر می گیرد و به خاطر او به افرادی که لیاقت داشته و مستحق احسان هستند، کمک می کند.
اگر به کسی احسان و نیکی کرد، ولی شخص احسان شده تشکر نکند، معلوم است که چنین شخصی خدا را هم شکر نخواهد کرد. این موضوع در روایات اسلامی مورد توجه معصومان قرار گرفته است. امام رضا (ع) فرمود: " کسی که شکر پاداش دهنده ای از مخلوقین [و همنوعان] را به جا نیاورد، خدا را نیز شکر نخواهد کرد".(3)
در عین حال انسان باید نیکی بکند و در ازای آن نباید توقعی داشته باشد. حال اگر می خواهد به پاداش بیش تری برسد ،در راه خدا از افراد مستمند، یتیم، وامانده و مسکین دستگیری کند تا خداوند متعال در آن دنیا ثواب ماندگار به او برساند. امیر مؤمنان مولای متقیان امام علی(ع) فرمود ه است: این که گاهی به کسی نیکی می کنی و او قدر شناسی نمی کند ( و یا ناسپاسی می کند) تو را به کار نیک بی رغبت نکند . پاداش خویش را بیش از آن چه بخواهی از او بگیری، از دست کسی می گیری که هیچ به او نیکی نکرده ای. جهان پاداش تو را پس می دهد از ناحیه ای که هرگز گمان نمی کنی.(4)

پی نوشت ها :

1.انعام (6) آیة 160.
2. صادق احسان بخش، آثار الصادقین، ج 3، ص 359.
3. محمدی ری شهری ، میزان الحکمهْْ ج 2، ص 1493، حدیث 9638.
4.نهج البلاغه ،فیض الاسلام ؛قصار 195