برخورداری از امداد غیبی

 "ان الذین قالوا ربنا الله "  اشاره دارد به توحید اقرار عامه ی مؤمنان، " ثم استقاموا "  توحید معرفت، عارفان و صدیقان را دربر می گیرد... توحید معرفت که از آن به استقامت تعبیر شد، یعنی در تصدیق به نهایت تحقیق می رسد و در حدائق حقایق ایمان به قدم صدق و یقین بخرامد و بر جامه ی صراط مستقیم قدم ثابت دارد،... پیر طریقت گفت: صحبت با حق، دو حرف است: اجابت و استقامت؛ اجابت، عهد است و استقامت؛ وفا؛ اجابت، شریعت است و استقامت، حقیقت است؛ درک شریعت، هزار سال به ساعتی در توان یافت و درک حقیقتی، ساعتی به هزار سال در نتوان یافت. ماندگاری، صبر و شکیبایی بر تکالیف و وظایف، قطعاً کار دشوار و بزرگی است؛ بدین خاطر است که سزاوار این نعمت بزرگ و لطف سترگ، در پیشگاه خدا است. شایان همنشینی و همدمی با فرشتگان و دوستی و رفاقت و مودّّت و محبّّت ایشان است. این چیزهایی است که در آن چیزی پدیدار و نمودار است که خدا درباره ی ایشان روایت می فرماید ؛ فرشتگان به دوستان مؤمن خود می گویند: نترسید. غمگین نباشید. شما را مژده باد به بهشتی که به شما وعده داده می شد. ما یاران و یاوران شما در زندگی دنیا و آخرت هستیم. روایت شده است که پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم بعد از قرائت آیه، بر منبر گفت: یعنی راه مستقیم توحید و طاعت خدا را ادامه دادند و بعد از آن، مانند روباه به حیله و نیرنگ پرداختند. منظور این است که آنها در تمام سلوک و اخلاق و اقوال و اعمالشان، بر شریعت خدا پایدار ماندند و مؤمنان حقیقی و مسلمان صادق بودند. از بعضی از عارفان در مورد تعریف کرامت سؤال شد، گفتند: استقامت و پایداری، عین کرامت است. در موقع مرگ، فرشتگان رحمت بر آنان وارد می شوند و به آنان مژده داده و می گویند: از احوال قیامت که با آن رو به رو می شوید، نترسید و در مورد خانواده و پس استقامت در درجه ای  مال دنیا که به جا گذاشته اید، افسرده خاطر نگردید چون در مورد آن، ما جانشین شما می شویم.  بالاتر از پذیرش زبانی قرار دارد و بعد از آن، رخ می دهد و کسی که به آن بپردازد، از امداد غیبی خداوند بهره مند می شود.

خداوند در جای دیگر می فرماید: " وَ أن لَوِ استَقامُُوا عَلََی الطَّریقَهِ لَأستقَیناهُُم ماَءً غَدقاً." " و ان لو استقاموا علی الطریقه"  اختلفوا فی تأویلها، فقال قوم لو استقاموا علی الطریقه الحق و الایمان و الهدی فکانوا مؤمنین مطیعین لاسقیناهم ماء غدقا کثیراً واسعاً ینبت زروعهم. اوّّلین سبب رفاه و آسایش، نزول آب باران است. زندگی بر چرخه آب می گذرد. این پیوند میان ماندگاری بر راه و میان رفاه و آسایش و استقرار در زمین، حقیقت برپا و برجایی است. عرب ها نیز وقتی در راه بودند، سرزمین ها و ارزاق زیاد بر آنها گشوده شد و وقتی از راستای راه کناره گیری کردند، زمین هم خیرات و برکات خود را از ایشان بازگرفت تا وقتی که به راستای راه برمی گردند و بر آن، استوار و ماندگار می مانند؛ آن وقت است که وعده ی خدا درباره ی ایشان، تحقّّق می پذیرد و پیاده می شود.

صبر و شکیبایی بر رفاه و آسایش و شکر و سپاس آن را به جای آوردن و در رفاه و آسایش، خوبی و نیکی کردن و خوب و نیک ماندن، سخت تر و کمیاب تر از صبر و شکیبایی بر سختی و دشواری و رنج و گرفتاری است، دشواری ها و سختی ها در دل انسان، مقاومت و هوشیاری و پایداری را برمی انگیزد. گفته شده که سوره ی جن، بعد از بازگشت پیامبر از سوی ثقیف و آزار و اذیّّت آنها نازل شده است؛ بنابراین، مقابله با سختی ها و قرارگرفتن در آن، پایداری انسان را برمی انگیزد و درواقع، سختی ها مقدمه ی پایداری هستند. اگر کافران ایمان می آوردند و بر شریعت خدا، پایدار و مستقیم می ماندند، روزی آنها را وسیع می گرداندیم و در دنیا به آنان گشایش می دادیم و علاوه بر نعمت های ابدی آخرت، روزی دنیای آنها را فراوان می دادیم و بدین ترتیب، به عزت و افتخار دنیا و آخرت نائل می آمدند. از این آیه، روشن می شود که استقامت و پایداری در راه حق ارزش دارد و نه پایداری در راه  باطل. پس این استقامت است که باعث نزول موهبت الهی می شود.