پاسخ به:دابه الارض
یک شنبه 12 دی 1389 2:36 PM
دو نوع روایت شریف نقل شده از ائمة اهل بیت(ع)، حكما و دانشمندان در دست داریم كه حقیقت دابّـة الأرض را كه در آخرالزّمان خروج میكند، تأیید میكند.
ما این مبحث را ابتدا با روایاتی كه به بررسی مفهوم كلّی دابّـة پرداخته، شروع میكنیم، این روایات گاهی دابّـة را انسان و گاهی حیوان سواری یا باركش معرفی میكنند و این خود نیز به نوبة خود تأكید میكند، همان گونه كه ما قبلاً ذكر كردیم دابّـة ذكر شده در «قرآن» به معنای یك انسان است.
روایت شده، لقمان در نصیحت و گفتوگو با پسرش در مورد بنیآدم گفته است:
هر دابّـة (جنبندهای) همانند خود را دوست دارد و بنیآدم نیز همانندهای خود را دوست دارد.
اینجا اشارة روشنی است كه هر دابّـة (جنبندهای)، همانند خود را دوست دارد و نسبت به آن كشش دارد و بنیآدم نیز همانند خود را دوست دارد و این، از جمله عادات جنبندگان است كه بر زمین میجنبند و حركت میكنند و میبینیم كه لقمان، بنیآدم، سرشتها و عادات او را به طور كلّی همانند با سرشت و عادات جنبندگان دیگر داشته است.
روایت دوم از میمون بن مهران از عبدالله بن عبّاس در تفسیر آیة «وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُم مِّنَ الطَّیِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَی كَثِیرٍ مِّمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِیلاً؛
و به راستی ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم و آنان را در خشكی و دریا [بر مركبها] برنشاندیم و از چیزهای پاكیزه به ایشان روزی دادیم و آنها را بر بسیاری از آفریدههای خود برتری آشكار دادیم.»
آمده است: او گفت: تمام جنبندگان با دهانشان غذا برمیدارند و میخورند، جز بنی آدم كه با دستش غذا بر میدارد و میخورد.
در اینجا میبینیم كه ابن عبّاس هم تأكید میكند، بنیآدم نیز جنبندهای مانند سایر جنبندگان دیگر است، امّا خداوند او را برتری داده است، حتّی در روش غذا خوردن.
امّا نوع دوم از روایات، روایاتی هستند كه به خود دابّـة الأرض پرداخته و آشكارا و به وضوح اشاره میكند كه آن یك جنبنده از نسل بنیآدم است و از جمله حیوانات زبان بسته نیست و این به دلیل وجود قرینهها و اشاراتی است كه این مفهوم را تأیید و تأكید میكند و مجموعهای از روایات اشاره به این كردهاند كه «دابّـة الأرض» در آخرالزّمان خروج میكند و با مردم، چه مؤمنان چه كافران، سخن میگوید و آیة قرآنی كه به دابّـة الأرض پرداخته، به این حقیقت اشاره كرده و این مفهوم را تأكید نموده است و در سطرهای گذشته به آن اشاره شد. امّا آیة قرآنی كه در سطرهای گذشته به آن اشاره شد، جدا از روایاتی است كه اشاره دارد كه دابّـة الأرض آشكارا با مردم سخن میگوید و مردم و او حرف همدیگر را میفهمند و این روایات به شرح زیر است:
روایت اوّل: از خیثمه جعفی از امام باقر(ع) نقل شده كه ایشان فرمودند: «به خدا سوگند «دابّـة » خروج میكند و با مردم مؤمن و كافر سخن میگوید.»
روایت دوم: در این روایت آمده است: «دابّـة خروج میكند و در روزی كه خروج میكند، با مردم سخن میگوید.»
از این دو روایت درمییابیم كه هر دو، همان معنی گذشته را میرسانند كه دابّـة با مردم مؤمن و كافر سخن میگوید و چیزی كه از ظاهر این دو روایت آشكار است، اینكه سخن گفتن (كلام) در اینجا به معنای همان نطق متعارف میان انسانها است و تأویل و تفسیر دیگری مراد نیست؛ زیرا هیچگونه اشارهای به آن وجود ندارد و نمیتوانیم معنی دیگری بر این روایت حمل كنیم و این بدین معناست كه دابّـة الأرض، دابّهای (جبندهای) از بنیآدم است كه خداوند آن را به عنوان یك نشانه و علامت برای مردم خارج میسازد تا به وسیلة آن و به طور مستقیم و آشكارا، مؤمن را از كافر متمایز سازد.
روایت سوم، از ابن منذر، از ابن عبّاس روایتی نقل شده است و در آن در مورد دابّـة الأرض سخن گفته شده كه: دابّـة مؤلّفه است... و در آن مؤلّفه از هر امّتی چهرهای است و چهرة او از این امّت است. زبان آن زبان مبین عربی است و با زبان آنان با آنها سخن میگوید.
همچنین، روایات دیگری كه از اهل بیت(ع) نقل شده، وجود دارد كه اشاره به این دارند كه دابّـة الأرض یك انسان است و از این روایات اینگونه برمیآید كه ائمة معصومان(ع) میخواستهاند ماهیّت آن دابّـة را برای یارانشان توضیح دهند و بگویند كه آن دابّه، بشری از بنیآدم است و از جمله حیوانات نیست، هر چند ائمه(ع) به صورت صریح و آشكار، واژة انسان را در مورد آن به كار نبردهاند، امّا انسان بودن آن را میتوان با بیانات ائمه در مورد كارها و رفتارهای آن دابّـة متوجّه شد.
از اباطفیل نقل شده كه او از امام علی(ع) در مورد دابّـة الأرض، سؤال كرد و گفت: با توجّه به این آیه كه میفرماید:
«وَإِذَا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَیْهِمْ أَخْرَجْنَا لَهُمْ دَابَّةً مِّنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كَانُوا بِآیَاتِنَا لَا یُوقِنُونَ؛
و چون قول [عذاب] بر ایشان واجب گردد، جنبندهای را از زمین برای آنان بیرون میآوریم كه با ایشان سخن گوید كه مردم [چنانكه باید] به نشانههای ما یقین نداشتند.»
دابّـة چیست؟ امام علی(ع) فرمودند: «ای اباطفیل، از این صرفنظر كن.» عرض كردم: ای امیرمؤمنان(ع) قربانت گردم، به من بگویید آن چیست؟ فرمودند: «آن دابّهای (جنبندهای) است كه غذا میخورد و در بازارها راه میرود و با زنان پیمان زناشویی میبندد.»
در روایت دیگری از عمران بن میثم از عبایه آمده است، مردی نزد امام علی(ع) آمد و در مورد «دابّـة » از ایشان سؤال كرد: گفت: در مورد دابّـة برای من سخن بگو، امام فرمود: «چه از آن میخواهی؟» گفت: میخواهم بدانم آن چیست؟ فرمود: «آن دابّهای (جنبندهای) مؤمن است كه قرآن میخواند و به رحمان (خداوند) ایمان دارد و غذا میخورد و در بازارها راه میرود.»
صلاح الكاظمی
مترجم: سیّد شاهپور حسینی
ماهنامه موعود شماره 118
پینوشتها:
1. سوره نمل (27)، آیـ］ 82.
2. بحارالأنوار، ج 9، ص 204؛ منتخب الأثر، ص 444.
منبع : http://mouood.org/content/view/11454/3/
