مقالات پرستاري

پالس اكسيمتري (ارزيابي از نظر هيپوكسي): روشي براي تعيين هيپوكسي در بيماران است و درصد هموگلوبين اشباع شده با اكسيژن را نشان مي‌دهد.

پالس اكسيمتري: بررسي غيرتهاجمي اشباع اكسيژن شرياني مي باشد كه از طريق اتصال يك گيره يا پروب به لاله گوش يا انگشت بيمار ممكن مي‌گردد. درصد بيان شده در واقع نسبت اكسيژن به هموگلوبين است.

پالس اكسيمتر (Pulse Oximeter): دستگاهي است كه براي اندازه گيري ميزان هموگلوبين اشباع با اكسيژن بكار مي‌رود و يك وسيله غيرتهاجمي مي‌باشد كه براي مانيتورينگ ممتد غيرتهاجمي اشباع اكسيژن عملي هموگلوبين شرياني (PR و SPO₂) در بيماران بزرگسال، اطفال، شيرخواران و نوزادان در محيط هاي بيمارستان، درمانگاهها، آمبولانس ها و منزل بكار مي رود.

پالس اكسيمتر يك پروب حساسه و يك مانيتور با يك صفحه‌ي ديجيتال دارد. حسگر شامل دو ديود منتشر كننده ي نور و دو سنسور است.

يكي از ديودها نور تقريباً قرمز، يعني طول موج مخصوص هموگلوبين داراي اكسيژن (هموگلوبين اشباع) را منتشر مي‌كند، ديود ديگر نور مادون قرمز، يعني طول موج مخصوص هموگلوبين بدون اكسيژن (هموگلوبين غير اشباع) را منتشر مي كند.

هر كدام از دو نوع هموگلوبين ميزان خاصي از نور منتشر شده را جذب مي‌كنند و از رسيدن آن به سنسور مربوطه جلوگيري مي‌كنند. اگر نور كمتري به سنسور برسد به اين معني است كه ميزان بيشتري از هموگلوبين مربوطه در خون وجود دارد. سپس دستگاه پالس اكسيمتر نسبت نور تقريباً قرمز و مادون قرمز دريافت شده را محاسبه مي‌كند تا درصد اشباع اكسيژن (SaO₂) را مشخص كند.

گيره‌ي پروب حساسه‌ي پالس اكسيمتر تا اندازه‌اي شبيه گيره‌ي لباس است. گيره ي پروب حساسه را بر روي نوعي بستر مويرگي محيطي مانند نوك انگشت دست، نوك انگشت پا، لاله ي گوش يا روي پل بيني بيمار مي توانيد وصل كنيد. در شير خواران مي‌توانيد حسگر را به دور پاشنه‌ي پا پيچيده و با نوار محكم نمائيد.

پالس اكسيمتر اشباع اكسيژن خون شرياني را اندازه‌گيري مي كند لذا پروب بايد در ناحيه‌اي قرار گيرد كه نور از طريق جريان خون شرياني تابانده شود.

از آنجايي كه هموگلوبين 98% اكسيژن را درخون حمل مي كند و پلاسما تنها 2 درصد آن را به همراه مي‌برد، پالس اكسيمتري به شكل صحيح ميزان اكسيژن رساني محيطي را تجزيه و تحليل مي كند. اگر اندازه گيري اكسيژن با پالس اكسيمتر بدرستي صورت گرفته باشد، اشباع اكسيژن خوانده شده، حداكثر 2 درصد با مقدار خوانده شده در ABG اختلاف خواهد داشت (البته وقتي كه اشباع اكسيژن بين 84 تا 98 درصد باشد).

دستگاه پالس اكسيمتر ميزان اشباع اكسيژن هموگلوبين را در بافت‌هاي محيطي اندازه‌گيري نموده و درجه اشباع اكسيژن را در خون بيمار نشان مي‌دهد.

اين دستگاه بصورت قابل اعتمادي وضعيت قلبي تنفسي بيمار را نشان مي‌دهد چرا كه مي تواند به شما بگويد كه چگونه عروق محيطي در سيستم گردش خون  بيمار اكسيژن‌گيري مي‌كنند. همچنين كيفيت و تأثير مداخلات شما را مانند اكسيژن درماني، دارو دادن، ساكشن كردن و كمك‌هاي تنفسي تعيين مي‌كند.

مثلاً در هواي اتاق عدد مربوط به بيمار 92% است. بعد از دو دقيقه اكسيژن درماني با جريان و غلظت بالا به 99% مي‌رسد و يك بهبود قطعي را نشان مي دهد.

پالس اكسيمتر اغلب سريعتر از ارزيابي فشار خون، نبض و تنفس مشكلات موجود در اكسيژن رساني را نشان مي‌دهد.

پالس اكسيمتر ابزار مناسبي است كه مي‌تواند هيپوكسي را پيش از بروز علائم و نشانه‌هاي آن تشخيص دهد و علاوه بر تشخيص هيپوكسي ابزار مناسبي براي پايش كارآيي لوله هوايي و اكسيژن درماني به منظور تشخيص بهبودي يا بدتر شدن بيمار نيز محسوب مي‌شود.

به عنوان مثالي از كارآيي پالس اكسيمتر به عنوان يك ابزار پايش، بيماري را ذكر مي‌كنيم كه دچار نشانه‌هاي واضحي در ديسترس تنفسي است و حين اين كه همكارتان او را براي تجويز اكسيژن به وسيله ماسك يك طرفه آماده مي‌سازد، شما به او پالس اكسيمتر وصل مي كنيد. پالس اكسيمتر عددSpO₂ را %82 نشان مي‌دهد كه حاكي از هيپوكسي شديد است. به دنبال استفاده از ماسك يك طرفه با جريان lpm 15، عدد پالس اكسيمتري افزايش مي‌يابد. پس از 10 دقيقه تجويز اكسيژن SpO₂ بيمار به %99 مي رسد. درصدهاي پالس اكسيمتر، بهبودي قابل توجه وضعيت بيمار را نشان مي دهند. از طرفي اگر SpO₂ بيماري كه تحت ماسك يك طرفه قرار دارد، %93 بوده و در حال افت باشد، يعني وضعيت بيمار بدتر شده و ممكن است براي حفظ يا افزايش سطح اكسيژناسيون نيازمند استفاده از ونتيلاسيون با فشار مثبت باشد.

يك نكته: اگر بيمار مدتي است كه تحت ماسك يك طرفه با فشار lpm 15 قراردارد و عدد پالس اكسيمتر او نزديك %95 يا كمتر است، اين وضعيت نيز بيانگر هيپوكسيك بودن بيمار است. احتمال مي‌رود كه با برداشتن ماسك، عدد پالس اكسيمتر به سرعت كاهش يابد.

SpO₂ معادل %90، هيپوكسي قابل توجه را نشان مي دهد.

پالس اكسيمتر درصد هموگلوبين اشباع شده با اكسيژن را به صورت SpO₂ %  نشان مي‌دهد كه حاكي از مقدار خوانده شده به وسيله‌ي پالس اكسيمتر است. مقدار طبيعي آن براي شخصي كه در هواي اتاق نفس مي‌كشد %SpO₂ 99-97 است. درصد پالس اكسيمتر كمتر از %95 مي‌تواند حاكي از هيپوكسي باشد. بنابراين درصد SpO₂ زير%95 را بايد مورد بررسي قرار داد.

اشباع طبيعي اكسيژن درسطح دريا بايد بين96% و 100% باشد.

دركل، اگر عدد به دست آمده زير 95% باشد به شوك، هيپوكسي يا مشكل تنفسي شك كنيد. درمان مناسب راه هوايي و اكسيژن تكميلي به بيمارتان بدهيد و از نظر تغييرات بيشتر، به دقت وي را تحت نظر بگيريد. عدد زير 90% به درمان جدي راه هوائي، ونتيلاسيون با فشار مثبت و تجويز اكسيژن نيازدارد. بيمار غير هوشيار ممكن است نيازمند به كنترل مهاجم راه هوائي و ونتيلاسيون با فشار مثبت باشد.

به عنوان يك راهنما: SaO₂ نرمال بين 95 تا 99 درصد است.

اعداد 91 تا 94 درصد بر هيپوكسي خفيف دلالت كرده نياز به ارزيابي بيشتر و تجويز اكسيژن مكمل را توجيه مي‌كنند. اعداد 86 تا 91% هيپوكسي متوسط را نشان مي‌دهند. معمولا ٌبايد به اين بيماران، البته با رعايت احتياط در مورد مبتلايان به COPD، اكسيژن مكمل 100 درصد تجويز شود. اعداد 85 درصد يا كمتر هيپوكسي شديد را نشان داده و به مداخله‌ي فوري، شامل تجويز اكسيژن 100 درصد، تهويه ي مصنوعي، يا هر دو نياز دارند.

هدف شما حفظ و نگهداري SaO2 در حد نرمال (95 تا 99درصد) است.