0

اسم من «مار چوبه» است!

 
omidayandh
omidayandh
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : آذر 1387 
تعداد پست ها : 7483
محل سکونت : تهران

اسم من «مار چوبه» است!
چهارشنبه 8 دی 1389  6:37 PM

علاج بي‏اشتهايي هستم. يرقان را شفا مي‏دهم و اشخاص عصباني اگر از من استفاده كنند، نتيجه صد در صد مي‏گيرند. به مبتلايان نقرس و رماتيسم توصيه مي‏كنم كه از من پرهيز كنند اما به آنها كه گرفتار تپش قلب هستند مصرف مرا تجويز كنند...
گيرم كه مارچوبه كند تن به شكل مار كو زهر بهر دشمن و كومهره بهر دوست‏
فارسي من مارچوبه است، به من مار گياه هم مي‏گويند. عربي من «خشب الحيه» است، ولي بيشتر هليون بر وزن افيون گويند، و در كتب قديم جمس كشك، كشك الماز، اسفرك، اسفرج، هر موع، جنجل، سفرج، اسپراغس، اسفراغس، يراميع، صفوف، و صمدهم خطاب كرده‏اند، و نيز از گونه‏اي از من به نام ضغيوس نام برده‏اند كه تصور مي‏رود همين مارچوبه خوراكي باشد. من در آذربايجان، خوي، تبريز، نواحي البرز، قصر قجر، جلفاي اصفهان، اراك، كرمانشاه، بهارلو اطراف شيراز بطور خودرو به عمل مي‏آيم و اخيرا نيز نوع خوراكي مرا در ايران كاشته‏اند. من از سبزيهايي هستم كه دوست و دشمن زياد دارم. عده‏اي مرا يك سبزي بسيار مفيد و دسته‏اي مضر مي‏دانند، ولي حقيقت امر آن است كه من به علت داشتن پتاسيم و ويتامينهاي «آ» و «ب» براي مبتلايان به تپش قلب و براي تقويت در دوران نقاهت، براي رفع بي اشتهايي، يرقان، احتقاق كبد مفيد بوده، و پيشاب را زياد مي‏كنم، ولي اشخاصي كه مجراي ادرارشان زخم است. و آنهايي كه دچار اختلالات كليه و مثانه بوده و مبتلايان به پرستات، اشخاص عصباني، مبتلايان به روماتيسم و نقرس بايد از من پرهيز نمايند.
سبزي من كه به نام مار چوبه فروخته مي‏شود، خاصيت غذايي زيادي ندارد، ولي زود هضم بوده و اشتها را زياد مي‏كند. آن را خوب بشوييد و پوست آن را در بياوريد ولي دور نريزيد، بعد آن را دو دقيقه در آب جوش بگذاريد و بعد به آن چاشني زده ميل نماييد، و بعد پوست مرا در آب جوشانده من بپزيد تا آش خوبي به دست آيد.
براي زياد شدن ادرار پنجاه گرم ريشه مرا در يك ليتر آب پنج دقيقه بجوشانيد، و روزي پنج فنجان ناشتا بنوشيد، اين جوشانده را چنانچه گفتيم بايد كساني كه مجاري ادرارشان زخم است ننوشند. سرهاي مار چوبه را در هاون بكوبيد و بعد شيره آن را كشيده، با دو برابر شكر بجوشانيد تا شربت غليظي به دست آيد و روزي سه قاشق سوپ خوري از آن را به مبتلايان به امراض قلبي، بسته شدن مجراي طحال و كبد، يرقان بدهيد تا بهبود يابند. براي اينكه اين شربت مفيدتر شود، بهتر است در موقع تهيه آن را روي يك آب جوش (حمام ماري) بگذاريد تا حرارت مستقيم به آن نرسد.
شويدي
اسم من شويدي است، به من انرجس، فينو، شبتي، شودي، يرچلي و قوش قوغاز هم مي‏گويند. من هم از خانواده مار چوبه بوده، و مانند آن داراي بيخي متورم غده‏اي مي‏باشم، ولي ريشه من فاقد پياز است. من داراي شاخه‏ها و برگهاي دراز بوده، و داراي گونه‏هاي زيادي هستم كه همگي زينتي بوده در گلدان پشت پنجره و تارمي آنها را مي‏گذارند. شويدي پيچ شاخه‏هايش به پنج متر مي‏رسد. شويدي سرخسي هم گونه‏اي از من است كه شاخه هايش تا دو متر قد مي‏كشند و بالاخره نوعي معطر دارم كه به شويدي معطر معروف بوده و داراي گلهايي خوشبو است. ما همگي چنانكه گفتيم از خانواده مار چوبه بوده و خواص آن را كم و بيش داريم.
كوله خس
در بيشتر نقاط ايران به زبان محلي به من كوله خس مي‏گويند، در آستارا نام من هاس مي‏باشد. در طوالش پل و كول، در رود سرچوشت و چشت، در گيلان، كولار و كول كيش، در راميان به نام سير سيريك و اوتو ناميده مي‏شوم، من هم از خانواده مار چوبه بوده، قسمت مورد استفاده من ساق زير زميني و ريشه من است كه داراي املاح پتاسيم و كلسيم مي‏باشد. پيشاب آور، معرق و اشتها آور بوده و در دارو سازي جديد در فرمول شربت پنج ريشه وارد شده‏ام.
ضغيوس
در كتابهاي دارو سازي سنتي ايران از نوعي مار چوبه به نام صغيوس نام برده‏اند كه گويا همين مار چوبه خوراكي باشد، طبق نوشته كتب قديمي آنچه از آن روي زمين ظاهر مي‏شود، سبز است و آنچه در زير زمين مي‏باشد، سفيد و شيرين و خوراكي است. برگ آن شهوت را از بين مي‏برد و ساقه زير زميني آن محرك باه و صفرابر و مأكول است، و براي نيكويي كشك و ماست آن را داخل آنها مي‏كنند.
گل موگت
گلهاي من كه در ماه‏هاي فروردين و ارديبهشت مي‏رويند، زيبا، سفيد و خوشه‏اي بوده و مانند زنگوله آويخته مي‏شوند و در اثر پرورش به رنگ گلي نيز در آمده‏اند. من هم از خانواده مار چوبه بوده و قسمت مورد استفاده من برگ و گلهاي من است كه بايد آنها را در ارديبهشت ماه چيد و به دقت خشك كرد و بعد در محلي مناسب نگاهداري نمود. برگ گياه من پس از خشك شدن، سبز مايل به قهوه‏اي است و طعم آن تلخ ميباشد. گلهاي من پس از خشك شدن مايل به زرد مي‏شوند. بوي آنها كم مي‏شود ولي تلخي باقي مي‏ماند. گل من داراي عطر مطبوع به مقدار زياد است. گل و برگ من از دوستان قلب بوده مقوي آن مي‏باشند. و انقباضات آن را منظم مي‏كنند، از محسنات آنها اين است كه مسموميت ايجاد نمي‏كنند فقط مقدار زياد آنها توليد قي و اسهال مي‏نمايد. مقدار خوراك برگ و گل خشك شده من دو تا ده گرم در روز است، عصاره آبي من تا سه گرم در روز تجويز مي‏شود.
زبان خوراكيها جلد دوم دكتر غياث الدين جزايرى

تشکرات از این پست
دسترسی سریع به انجمن ها