شب يلدا؛ آئينها و باورها
سه شنبه 30 آذر 1389 7:47 PM
|
شب يلدا؛ آئينها و باورها
جام جم آنلاين: شايد گذر ننه سرما که همان يلدا است، در نوار بياباني جنوب كشور كمتر بيافتد اما فرقي نميكند، بازهم رسم و رسومات چلهاش توسط مردمان آن خطه برگزار ميشود. يلدا به تناسب موقعيت جغرافياي هر شهر، آئينهاي خاص همان شهر را به دنبال داشته كه البته يكسري رسمها مثل خوردن هنداونه، بردن خنچه براي عروس بين تمامي اقوام امري مرسوم است.
 به گزارش خبرگزاري ميراث فرهنگي، داستان معروف ننه سرما و گم شدن پسرانش (داداش كوچيكه و داداش بزرگه) و ريختن آخرين مرواريدهاي گردنش يا همان برفهاي ننه سرما را تا يك نسل گذشته همه شنيدهاند و الان براي دانستن آن بايد به ادبيات و فولكورهاي قديمي مراجعه كرد. شب دراز است و قلندر بيدار... اسدينيا با تاكيد براينكه در گذشته استفاده از ضرب المثلها و خواندن مثنوي و شاهنامه بسيار رايج بوده ميگويد: «با توجه به اينكه فال حافظ به عنوان يكي از رسمهاي يلدا در بين خانوادهها مرسوم است ولي از قدمت آن بيش از 3 سده بيشتر نميگذرد. بازي هاي شب چله؛ مهره ريزي و گل يا پوچ... طبق گفته اسدينيا شب چله داراي بازيهاي خاص در هر شهري است؛ به طوري كه در سيستان و بلوچستان بازي گل يا پوچ بسيار رواج دارد و در همدان بازي به نام مهرهريزي يكي از تفريحات خاص شب چله است. دراين بازي همه دور هم جمع ميشوند و يك كوزه به نام «بستوله» يا «قوزوله» ميگذارند وسط كرسي؛ و هركس شئي كه متعلق به خودش است در آن مياندازد به اين ترتيب دختر بچهاي كه برسرش تور قرمزي است يكي از آن اشياء را بر ميدارد و آن شي براي هركس كه باشد كنار بزرگ فاميل مينشيند و ريش سفيد به نيت آن شخص شروع مي كند به فال حافظ گرفتن به اين ترتيب در كنار اين بازي سرنوشت سال آينده آنها مشخص مي شود. مراسم برف شيره در شمال غرب و كف زدن در خراسان مراسم برف شيره سنت خاصي بوده كه براي اجراي آن يكسال مردم صبر ميكردند تا برف را با شيره بخورند. برف شيره گفته ميشود سومين برف سال بوده است؛ به طوري كه از اولين برف به عنوان برف كلاغ كه آلودگيهاي هوا را با خود به همراه دارد. دومين برف، برف گنجشك كه ته مانده ي آلودگيهاي قبلي است؛ و برف سوم كه همان برف آدم است که برف سفيد و پاكي است كه در شب يلدا شروع به باريدن ميكردهاست. غذاهاي مخصوص استانها در شب چله هرشهري بنا به رسومات خاصشان شامي را تهيه ميكنند كه صرفا مختص شب چله است. در سنندج شام شب چله دلمه برگ مو يا دلمه كلم است كه با چاشني مخصوص به نام دوشاب تهيه ميشود. كه حتما بعد از خوردن اين غذا بايد از «كالك تورش» كه يك نوع خوراكي سنتي است نيز استفاده ميشود. همچنين در شيراز از هويج پلو و در خطه شمال ماهي پلو طبخ ميشود. از ديگر غذاهايي که با ماهي درست ميشود ميتوان به قليه ماهي اشاره کرد که در آبادان، هرمزگان و بوشهر طبخ ميشود. (خبري هه يا نيه) خبري هست يا نه؟ يكي از مراسم پرشور و جالبي كه در شب چله مرسوم و محسوس است مراسم بختگشايي است. اين مراسم بدون استثناء در تمامي شهرها وجود دارد. دختران دمبخت كرمانشاهي با اين نيت كه خبري هه يا نيه تفال به حافظ ميزنند. درتهران قديم دختران را از ميان كمان پنبه زني رد ميكردند با اين اعتقاد كه بخت دختر همانند زه كمان به زودي گشوده خواهد شد. |
|
|
سنگینی باری که خدا به دوش ما می گذارد آنقدر نیست که کمرمان راخرد کند بلکه آنقدر است که ما را برای دعا به زانو در آورد.
