زبان برنامه نویسی پاسکال

اجزای تشکیل دهنده یک برنامه

یک برنامه به زبان پاسکال از قسمت‌های مختلفی تشکیل می‌شود . کوچک‌ترین واحدهای معنی دار در زبان پاسکال توکن ( Token ) نامیده می‌شود که عبارت اند از :
1 - حروف : حروف الفبای بزرگ ( از A تا Z ) و حروف الفبای کوچک ( a تا z )
2 - ارقام مبنای 10 : ارقام 0 تا 9
3 - ارقام مبنای 16 : ارقام 0 تا 9 و حروف A تا F و یا a تا f
4 - کاراکترهای تکی : + ، - ، / ، * ، = و . . .
5 - جفت کاراکترها : مانند <> ، => ، =< ، = و . . .
6 - شناسه ( Identifier ) : از شناسه‌ها برای نام گذاری استفاده می‌شود . شناسه ترکیبی از حروف ، ارقام و کاراکتر زیر خط (-) است که می‌تواند دارای طول دلخواهی باشد اما پاسکال فقط 63 کاراکتر اول را در نظر خواهد گرفت . شناسه حتماً باید با یک حرف یا علام زیر خط (-) آغاز شود . شناسه‌های به دو دسته تقسیم می‌شوند :

• • الف ) شناسه‌های استاندارد : این شناسه‌ها از قبل در پاسکال تعریف شده اند برای نمونه می‌توان به Write و Read اشاره نمود .
  • ب ) شناسه‌های غیر استاندارد : این شناسه‌ها به وسیله کاربر به طور مجزا تعریف می‌شوند به همین دلیل به آن‌ها User defined گفته می‌شود .

لازم به ذکر است که پاسکال در تعریف شناسه‌ها تفاوتی میان حروف بزرگ و کوچک قائل نمی‌شود بنابراین شناسه‌های counter و COUNTER با یکدیگر معادل اند .
7 - برچسب ( label ) : از برچسب برای مشخص نمودن خطوط خاصی از برنامه استفاده می‌شود . با استفاده از دستور goto می‌توان کنترل برنامه را به خط مشخصی از برنامه منتقل نمود . برچسب‌ها می‌توانند عدد صحیح در محدوده 0 تا 9999 و یا یک شناسه باشد .
8 - اعداد : اعداد می‌توانند حقیقی یا صحیح ، مثبت یا منفی باشند . هرکدام به چند نوع تقسیم می‌شوند . باید توجه داشت که اعداد صحیح می‌توانند از نوع هگزادسیمال نیز باشند که در این صورت باید اولا با علامت $ شروع شوند و ثانیا طول آن نباید از هشت رقم هگزادسیمال بیشتر باشد بنابراین محدوده قابل قبول برای اعداد صحیح هگزادسیمال از 00000000$ تا FFFFFFFF$ است و در ضمن نباید شامل علامت + یا – باشند .
9 - ثابت های رشته ای ( string constants ) : ثابت رشته‌ای ، عبارت از تعدادی کاراکتر است که درون دو علامت آپوستروف ( ' ) قرار می‌گیرند . استفاده از کاراکترهای کنترلی ( کاراکترهایی که دارای کد ASCII تا 30 می‌باشند ) در یک ثابت رشته‌ای مجاز است اما استفاده از کاراکترهای آپوستروف ( ' ) و carriage Return ( <cr> ) غیرمجاز است . همچنین در صورتی که از علامت # به همراه یک عدد مثبت بین 0 تا 255 استفاده شود باعث جایگزینی کاراکتر متناظر با عدد مربوط در جدول کدهای ASCII خواهد شد . کلمات رزرو شده ( Reserved words ) : به مجموعه‌ای از کاراکترها اطلاق می‌شود که برای پاسکال دارای معنای خاصی می‌باشند و هرگز نمی‌توان از آن‌ها به عنوان شناسه غیراستاندارد استفاده نمود .